Foko eto Madagasikara

Avy amin'i Wikipedia
Sauter à la navigation Sauter à la recherche
Sarintanin'i Madagasikara maneho ny faritra misy ireo foko ao aminy.

Ny foko eto Madagasikara dia vondron'olona isan'ny vahoaka malagasy izay heverina fa iray faritra niaviana, nanana fandaminana ara-politika iraisany na nitoviany tamin'ny vanimpotoana faha mpanjaka, manana ny fomba fitenenany ny teny malagasy izay atao hoe fitenim-paritra, sns. Tsy misy famaritana tokana eken'ny maro ny hoe foko ka tsy fantatra noho izany ny tena isan'ny foko eto Madagasikara. Mahazatra ny maro anefa ny miteny hoe "foko valo ambin'ny folo" na dia mety tsy mifanandrify amin'ny tena marina izany. Ao mantsy ireo izay milaza fa mihoatra ny roapolo ny foko eto Madagasikara. Ny foko sasany dia mety vondrom-poko raha ny tena marina noho ny faritra misy azy midadasika loatra, ny hafa indray dia mety zana-poko noho izy tsy vitsy, monina amin'ny faritra kely dia kely sady tsy mifankaiza amin'ny foko mifanila faritra iaviana aminy na ara-piteny na ara-kolontsaina. Tsy singa amaritana ny atao hoe "foko" eto Madagasikara na ny fihodirana, na ny toetran'ny volo, na ny toe-batana. Ny fitenim-paritra koa dia matetika tsy heverin'ny mpanoratra sasany ho singa mamaritra ny atao hoe "foko".

Ny Antefasy[hanova | hanova ny fango]

Ny Antefasy na Antaifasy na Tefasy dia foko iray ao Madagasikara ao amin'ny morontsiraka atsimo atsinanana, ao amin'ny faritra manodidina an'i Farafangana. Eo anelanelan'i Manampatra sy Mananara atsimo izy ireo, izany hoe eo afovoan'ny Antemoro ao avaratra sy ny Antesaka ao atsimo.

Ny Antemoro[hanova | hanova ny fango]

Ny Antemoro na Antaimoro dia foko ao amin'ny faritra Vatovavy-Fitovinany. Nampalaza ny foko Antemoro teo amin'ny tantara ny fanoratana ny Sorabe, ny famakiana ny kintana (Fanandroana), fandravonana ny disadisa nisy tamin'ireo foko sasany tany atsimon'i Madagasikara. Eo anelanelan'i Namorona sy Manampatrana no fonenany. I Vohipeno sy i Manakarano tanàna lehibe any aminy.

Ny Antesaka[hanova | hanova ny fango]

Ny Antesaka na Antaisaka na Tesaka dia foko iray ao atsimo atsinanan'i Madagasikara. Ao aminny distrikan'i Vangaindrano,faritra Atsimo-Atsinanana, no betsaka azy ireo. Ny faritra onenany dia eo anelanelan'i Mananivo ao avaratra, Itomampy syIonaivo ao andrefana, ary Lavibola ao atsimo. Tanàna lehibe ao aminy dia i Vangaindrano sy i Midongy Atsimo.

Ny Antakarana[hanova | hanova ny fango]

Ny Antakarana na Antankarana na Tankarana dia foko ao amin'ny tendro avaratr'i Madagasikara, ao amin'nyFaritanin'Antsiranana. Monina amin'ny faritra lavalava manaraka avy eo Ampasimena (andrefana) mankany Vohimarina(Vohémar). I Antsiranana, sy i Vohimarina no tanàn-dehibe any.

Ny Antambahoaka[hanova | hanova ny fango]

Ny Antambahoaka dia foko iray ao atsimo atsinanan'i Madagasikara, eo anelanelan' i Sakaleona sy Namorona. I Mananjaryno tanan-dehibe any.

Ny Antandroy[hanova | hanova ny fango]

Ny Antandroy dia foko ao amin'ny tendron'i Madagasikara atsimo indrindra monina amin'ny tany eo anelanelan'ny onyMenarandra ao andrefana sy Mandrare ao atsinanana ary ny havoana Vohimainty ao avaratra.

Ny Antanosy[hanova | hanova ny fango]

Ny Antanosy na Tanosy dia foko ao amin'ny tendron'i Madagasikara atsimo atsinanana indrindra, ao amin'ny faritra Anosyeo anelanelan'i Masianaka sy Mandrare no misy azy betsaka indrindra, nefa ahitana azy koa ny tanàna toa an'i Bezaha syVatolatsaka (amy ao amin'ny distrikan'i Betioky-Atsimo) ary any Bereketa (distrikan'i Sakaraha) any amin'ny faritra Atsimo-Andrefana. I Tolagnaro no tanan-dehiben'izy ireo.

Ny Bara[hanova | hanova ny fango]

Ny Bara dia foko monina amin'ny toerana midadasika voafaritry ny renirano Zomandao any avaratra (mampisaraka azy amin'ny Betsileo), ny faritra onenan'ny Tanala any atsinanana, ny ony Onilahy any atsimo andrefana (mampisaraka azy amin'ny Antandroy sy ny Mahafaly), ary ny havoanan' Analavelona ao andrefana sy avaratra andrefana. Ny tanàn-dehibe ao aminy dia Ihosy sy i Betroka. Tanàna bara koa i Sakaraha sy Ankazoabo ary i Beroroha.

Ny Betsimisaraka[hanova | hanova ny fango]

Ny Betsimisaraka dia foko lehibe ao amin'ny lemaka manana manaraka ny morontsiraka atsinanana, vafaritry ny reniranon'iBemarivo ao avaratra sy ny onin'i Mananjary any atsimo. Ireto ny tanànan'ny Betsimisaraka: Maroantsetra, Fenerivo,Soanierana-Ivongo, Toamasina, Vatomandry, Mahanoro ary Andevoranto.

Ny Betsileo[hanova | hanova ny fango]

Ny Betsileo dia foko lehibe ao amin'ny toerana faritan'ny ony Mania ao avaratra, ny tanin'ny Tanala ao atsinanana, ny tendrombohitr'Andringitra ao atsimo, ary ny tandavan-tendrombohitr'i Bongolava ao andrefana, izany hoe ao amin'nyFaritanin'i Fianarantsoa. Ireto ny tanànan'ny Betsileo: Ambositra, Ambohimahazo, Ambohinamboarina, Fianarantsoa,Ambohimahasoa ary Ambalavao.

Ny Bezanozano[hanova | hanova ny fango]

Ny Bezanozano dia foko ao amin'ny tany lemaka manodidina an'i Mangoro, voafaritry ny taniny onenan'ny foko Sihanaka ao avaratra, ny Betsimisaraka ao atsinanana, ary ny Merina ao andrefana. Ireto ny tanàn-dehibe ao: Moramanga sy Beparasyary Anjiro.

Ny Mahafaly[hanova | hanova ny fango]

Ny Mahafaly dia foko monina amin'ny misy havoana marin-tampona midadasika, be sokay sy fasika, eo anelanelan'ny onyOnilahy sy Menarandra, any amin'ny faritra Atsimo-Andrefana. Ny tanàna lehibebe misy ny Mahafaly: Betioky-Atsimo syEjeda ary Ampanihy.

Ny Merina[hanova | hanova ny fango]

Ny Merina dia foko monina ao afovoan'i Madagasikatra, eo amin'ny tampon-kavoana voafaritry ny tanin'i Vonizongo ao avaratra, ny tendrombohitr'Ankaratra ao atsimo, ny reniranon'i Sakay ao andrefana, ary ny tandavan-tendrombohitr'Angavoao atsinanana. Ireto ny tanàn-dehibe ao misy ny Merina: Antananarivo, Antsirabe, Ambatolampy, Arivonimamo, Miarinarivo,Manjakandriana, Soavinandriana.

Ny Sakalava[hanova | hanova ny fango]

Ny Sakalava dia foko monina amin' ny tany midadasika dia midadasika any amin'ny tapany atsimo andrefana sy andrefana ary avaratra andrafan'i Madagasikara, eo anelanelan'Ampasimena any avaratra, sy Toliara any atsimo. Mizara efatra Sakalava, dia ny Sakalavan'i Boina (renivohitra: Mahajanga), ny Sakalavan'Ambongo (renivohitra: Besalampy), ny Sakalavan'i Menabe (renivohitra: Morondava) ary ny Sakalavan'i Fiherenana (renivohitra: Toliara). Ny Vezo sy ny Masikorodia heverina ho zana-pokon'ny Sakalavan'i Fiherenana. Ireto ny tanàndehibe ao amin'ny tanin'ny Sakalava: Mahajanga,Besalampy, Morondava, Toliara, Analalava, Maintirano, Morombe.

Ny Sihanaka[hanova | hanova ny fango]

Ny Sihanaka dia foko manodidina ny farihin'Alaotra, voafaritry ny renirano Bemarivo Ambony sy Tampoketsa Atsimo ao avaratra, ny renirano Mahajamba Ambony ao andrefana, ary ireo havoana misy ny Bezanozano sy ny ala ao atsinanana. Ny tanàna lehibe any dia Ambatondrazaka.

Ny Tanala[hanova | hanova ny fango]

Ny Tanala dia foko ao amin'ny faritra misy ny havoanan'Ikongo, voafaritry ny tanin' ny Betsileo ao andrefana, ny Betsimisaraka sy ny Antambahoaka sy ny Antemoro ary ny Antefasy ao atsinanana, ary ny ony Manampatrana ao atsimo. Ireto ny tanàna lehibe any: Ambohimanga Atsimo sy Ivohibe ary Ifanadiana.

Ny Tsimihety[hanova | hanova ny fango]

Ny Tsimihety na Antandroña dia foko any amin'ny faritra andrefana avaratra Madagasikara, ao amin'ny faritanin'i Mahajanga, monina amin'ny faritra eo anelanelan'ny tanin'ny Antankarana avy ao avaratra, ny Betsimisaraka avy ao atsinanana, ny Sihanaka avy atsimo, ary ny Sakalava avy ao andrefana. Ireto ny tanàna lehibe any: Antsohihy, Mandritsara,Befandriana-Avaratra, Mampikony, Boriziny ary Bealanana.

Jereo koa[hanova | hanova ny fango]