Mahafaly

Avy amin'i Wikipedia
Aller à la navigation Aller à la recherche
Nuvola apps ksig.png
Mbola ambangovangony ity lahatsoratra ity ary tokony hofenoina.

Azonao atao ny mandray anjara eto amin'ny Wikipedia amin'ny alàlan'ny fanitarana azy.
Jereo koa ny pejy Ahoana ny manao takelaka rehefa te-hijery hoe ahoana no fanaovana azy.

Ankizy mahafaly
IMG 6026 Mahafaly men.jpg

Ny Mahafaly dia foko iray ao amin' ny faritra atsimo-andrefan' i Madagasikara, eo anelanelan' ny renirano Menarandra ao atsimo sy Onilahy ao avaratra no fonenany, eo amin' ny tampon-tanety be sokay sy fasika mitondra io anarana Mahafaly io ihany. Miteny mahafaly, izay fitenim-paritra mifanakaiky amin' ny fiteny atandroy, sady endriky ny fiteny malagasy, ny Mahafaly. Malaza amin' ny fahaizana manao sary sokitra ny Mahafaly ka isan' izany ny fanamboarana aloalo izay entiny manaingo ny fasana sy manaja ny razana sy ny mpanjaka maty. I Betioky sy i Ejeda ary i Ampanihy no tanàna ngezangeza ao aminy. Mpiompy omby sy osy sy ondry ary akoho amam-borona (vorontsiloza indrindraindrindra) ny Mahafaly. Fady amin' ny Mahafaly, toy ny Antandroy koa, ny mihinana sokatra (mahafaly: sokake). Tamin' ny taona 2013 dia tombanana ho 150 000 ny isan' ny Mahafaly. Mamboly mangahazo sy voamaina toy ny voanemba (Vigna sinensis) sy voanjobory (Voandzeia subterranea) ary voanjo (Arachis hypogaea) ny mponina amin' ny faritra mahafaly.

Sarintany maneho ireo vindrom-poko eto Madagasikara: miloko maitso tanora eto ny faritra misy ny Mahafaly.

Heverina ho avy ao amin' ny faritra atsimo-atsinanan' i Afrika ny sasany amin' ny razamben' ny Mahafaly voalohany tamin' ny taonjato faha-12.

Ny tanànana lehibe amin'ny faritra mahafaly[hanova | hanova ny fango]

Ny tanànan' ny Mahafaly dia ao amin' ny faritra Atsimo-Andrefana, dia Ampanihy, i Betioky ary i Ejeda. Ny lalam-pirenena faha-10 no mampitohy ireo tanàna ireo.

Ampanihy[hanova | hanova ny fango]

Ao amin' ny distrikan' Ampanihy no misy ny tanànan' Ampanihy izay malaza amin' ny fisian' ny fanenomana karipetra (tapis mohair). Renivohitry ny kaominin' Ampanihy izy.

Betioky[hanova | hanova ny fango]

Ao amin' ny distrikan' i Betioky no misy ny tanànan' i Betioky. Renivohtry ny kaominin' i Betioky izy. Marihina fa ny tapany avaratry ny distrikan' i Betioky dia onenan' ny Antanosy, ka ny renivohitr' izy ireo dia i Bezaha.

Ejeda[hanova | hanova ny fango]

Trano mahafaly

Tanàna ao amin' ny distrikan' Ampanihy i Ejeda izay renivohitry ny kaominina Ejeda.

Ny renirano any amin' ny faritra mahafaly[hanova | hanova ny fango]

Onilahy[hanova | hanova ny fango]

I Onilahy na Oñelahy dia renirano manana lemaka mahatratra 31 600 km2 sy mikoriana 145 m3/s ary manana halavana 400 km any ho any. Any amin' ny distrikan' i Betroka no misy ny loharanony. Izy no mamaritra avy ao avaratra ny faritra mahafaly. Ny rano manompo azy dia Isoanala, Ianapera, i Sakoa ary i Sakamena, Imaloto, i Sakamare, i Taheza ary i Sakondry. Mamakivaky lohasaha lalina i Onilahy ary mivarina mitsotsorina tampoka ao amin' ny Lakandranon'i Môzambika.

Menarandra[hanova | hanova ny fango]

I Menarandra dia renirano mivarina any amin' ny Ranomasimbe Indiana ao akaikin' i Bevoalavo Atsinanana any amin' ny faritra Anosy. Mahatratra 250 km eo ho eo ny halavany, ary avy ao Andoharano any amin' ny faritra Bara ao amin' ny tendrombohitra Tsikoriky no ipoiran' ny loharanony. Eo anelanelnan' i Bekily sy Isoanala no anangonany ny rano ao aminy. Mizotra avy avaratra-atsinana mankany atsimo-andrefana izy. Tsy betsaka ny sakelidrano lehibe manompo an' i Menerandra: i Manantanana, i Manamboly, i Sakatovo ary i Beandry. Mirefy 8 350 km2 any ho any ny lemaka tondrahan' i Menarandra.

Ny kolontsaina mahafaly[hanova | hanova ny fango]

Ny aloalo[hanova | hanova ny fango]

Madagaskar Grabpfosten Museum Rietberg RAF 1152.jpg

Ny aloalo dia tsato-kazo voasokitra amin' ny fomba kanto avy aty ambany hatrany ambony izay entina anaingoana ny fasana any amin' ny faritra mahafaly, tahaka ny any Androy koa. Matetika ahitana sarin' omby na sarin' olona ny eny amin' ny tampon' ny aloalo. Ny aloalo amin' ny fasana mahafaly dia hodidinin' ny tandrok' omby novonoina tamin' ny fanamboaram-pasana. Tsy ampiasana afa-tsy ny loko mainty ny aloalo mahafaly, ka ny fisokirana ilay hazo no manome loko mazava mampisongadina ny sary voasokitra. Mamintina ny tantaran' ny olona milevina ao amin' ilay fasana ny sary aseho amin' ny alalan' ny aloalo, ka mahakasika ny toerany teo amin' ny fiarahamonina izany.

Fasana mahafaly
Fasana mahafaly ahitana tandrok'omby sy aloalo.

Jereo koa[hanova | hanova ny fango]

Ny foko eto Madagasikara[hanova | hanova ny fango]

Ny vahoaka hafa eto Madagasikara[hanova | hanova ny fango]

Boky azo anovozan-kevitra[hanova | hanova ny fango]

  • Ade Ajayi, Jacob Festus (1998). General history of Africa: Africa in the nineteenth century until the 1880s. Paris: UNESCO. ISBN 9780520067011.
  • Alain Bernard, Essai sur la transition de la société Mahafaly vers les rapports marchands, Éditions de l'Office de la recherche scientifique et technique outre-mer, Paris, 1978, 405 p. (ISBN 2-7099-0506-X) (texte remanié d’une thèse soutenue à l’Université de Paris 10 en 1976)
  • Campbell, Gwyn (2012). David Griffiths and the Missionary "History of Madagascar". Leiden, the Netherlands: Brill. ISBN 978-90-04-20980-0.
  • Clément Séverin Charles, Les Mahafale de l’Onilahy : des clans au royaume, du 16e siècle à la conquête coloniale, Université de Paris 1, 1986, 588 p. (thèse de 3e cycle)
  • Condra, Jill (2013). Encyclopedia of National Dress: Traditional Clothing Around the World. Los Angeles: ABC Clio. ISBN 978-0-313-37637-5.
  • Diagram Group (2013). Encyclopedia of African Peoples. San Francisco, CA: Routledge. ISBN 9781135963415.
  • Eggert, Karl (1981). "Who are the Mahafaly? Cultural and social misidentification in southwestern Madagascar". Omaly sy anio: Hier et aujourd'hui (PDF). 13–14. Antananarivo: Université de Madagascar, Département d'histoire. pp. 149–176.
  • Gennep, A.V. (1904). Tabou Et Totémisme à Madagascar. Paris: Ernest Leroux. ISBN 978-5-87839-721-6.
  • Jeffrey C. Kaufmann, "Faly aux vazaha : Eugǹe Bastard, taboo, and Mahafale Autarky in southwest Madagascar, 1899", in History in Africa (New Brunswick, NJ), 26, 1999, p. 129-155
  • LeHoullier, Sara (August 2010). Madagascar (Travel Companion). Other Places Publishing. ISBN 978-0-9822619-5-8.
  • Lotte Schomerus-Gernböck, Die Mahafaly : eine ethnische Gruppe im Süd-Westen Madagaskars, D. Reimer, Berlin, 1981, 232 p. (ISBN 3-496-00184-4)
  • Nicole Boulfroy, "L'art funéraire des Mahafale (sud-Ouest de Madagascar)", in Anthropologie de l'art : formes et significations : arts de l'Afrique, de l'Amerique et du Pacifique, ORSTOM, Paris, 1988, p. 30-38
  • Ogot, Bethwell A. (1992). Africa from the Sixteenth to the Eighteenth Century. Paris: UNESCO. ISBN 9789231017117.
  • René Battistini, Géographie humaine de la plaine côtière mahafaly, Éditions Cujas, 1964, 197 p. (thèse complémentaire)
  • Shoup, John A. (17 October 2011). Ethnic Groups of Africa and the Middle East: An Encyclopedia. ABC-CLIO. ISBN 978-1-59884-363-7.
  • Various (2003). International Encyclopedia of Linguistics Vol. 1. Oxford University Press. ISBN 978-0-19-513977-8.