Jiosy malagasy

Avy amin'i Wikipedia
Aller à la navigation Aller à la recherche

Ny Jiosy malagasy na Jody malagasy dia misy karazany roa: dia ireo Malagasy mihevitra fa manam-piaviana jiosy (na jody) (Jiosy na Jody ara-pirazanana) sy ireo Malagasy niva finoana ho amin' ny jodaisma (Jiosy na Jody ara-pivavahana). Maro tokoa ny Malagasy lazaina fa avy amin' ny Jiosy[1].

Jiosy malagasy ara-pirazanana[hanova | hanova ny fango]

Fanamarinana ny fisian'ny Jiosy malagasy[hanova | hanova ny fango]

Zavatra isan-karazany no entin' ny mpomba izany hevitra izany manohana ny fanambaràna ny maha Jiosy ny Malagasy sasany na ny ankamaroan' ny Malagasy. Betsaka amin'izany ny porofo miorina amin' ny filazana fa misy fitoviany ny zavatra sasany momba ny Malagasy sy ny Jiosy:

  • ny voambolana malagasy sy ny voambolana hebreo[2],
  • ny kolontsaina malagasy sy ny an' ny Jiosy,
  • ny lovantsofina momba ny fiavian' ny foko sasany eto Madagasikara na ny fianakaviana sasany,
  • andalan-tsoratra na singan-teny ao amin' ny Baiboly heverin' ny teôlôjiana malagasy sasany fa miteny mivantana na ankolaka ny fahafantaran' ny Hebreo na ny Jiosy tany aloha an' i Madagasikara[3] [4],
  • ny fitantarana fahitana vato sy zavatra hafa heverina fa voasoratra amin' ny litera hebreo[5].

Olana momba ny fanamarinana[hanova | hanova ny fango]

Na dia azo heverina ho marina fa misy manam-piaviana jiosy ny Malagasy, noho ny fifaneraseran' ny mponina eran' izao tontolo izao hatramin' ny Andro Taloha na talohan' izany aza, dia betsaka ny olana ara-tantara, ara-kolontsaina, ara-pivavahana, ara-piteny sns izay mahasarotra raisina avy hatrany ny porofo anohanana ny maha Jiosy na Hebreo ny razan' ny Malagasty sasany na ny Malagasy rehetra. Isan' ireo:

  • ny tsy nahalalan' ny Malagasy ny teny hoe יְהוּדִים / Yehudim ("Jiosy" na "Jody") sy עברים /'ʿIvrim ("Hebreo" na "Hebrio") izany talohan' ny nahatongavan' ny fivavahana kristiana teto Madagasikara; (marihina fa ny Arabo dia manao ny Jiosy hoe يهود / Yahudi sy ny Hebreo hoe عبرانيون / Ibrani)[6];
  • ny tsy fahafantarana tamin' ny vanimpotoan' ny tantaran' ny Malagasy ny sinagoga sy ny Sabata izay isan' ny fototra eo amin' ny kolontsaina jiosy;
  • ny fanompoan-tsampy tafahoatra tamin' ny vanimpotoana faha mpanjaka izay tsy nisy fihenany raha tsy taorian' ny nidiran' ny finoana kristiana teto Madagasikara[7];
  • ny tsy fifanandrifiana ara-potoana misy eo amin' ny lovantsofim-piaviam-poko sy ny tantara iarahan' ny mpahay tantara manaiky momba ny tontolo jiosy (sy semita, amin' ny ankapobeny)[6];
  • ny fifanoheran' ny porofo aroson' ny antokon' olona samy hafa izay samy milaza ny tenany fa Jiosy malagasy,
  • ireo tantaran-drazana izay tokony ho raisina amim-pandanjalanjana noho izy ireo mifangaro angano na fedrà[4].

Jiosy malagasy ara-pivavahana[hanova | hanova ny fango]

Amin' izao fotoana izao dia maro ny Jiosy malagasy izay tsy azo iadian-kevitra ny maha Jiosy azy amin' ny alalan' ny fiovana finoana ho amin' ny fivavahana jiosy[8]. Tsy ny fananana razambe na ray aman-dreny jiosy ihany fa ny fiovana ho amin' ny jodaisma dia ampy haha Jiosy ny olona iray. Io fepetra io no mampalalaka ny fitomboan' ny isan' ny Jiosy malagasy ara-pivavahana[9]. Nanomboka tamin' ny taona 2010 no tena nahafantarana ny fisian' ny Malagasy manaraka ny jodaisma[10]. Ny maro amin' izy ireo dia ao amin' ny ny jodaisma mesianika [11], izay tsy eken' ny Jiosy ho firehan' ny jodaisma sady sokajîn' ny mpahay tantaran' ny fivavahana ao amin' ny kristianisma. Vao tamin' ny 2016 vao nisy Malagasy noraisina ho amin' ny jodaisma mahazatra sady eken' ny Jiosy[10].

Jereo koa[hanova | hanova ny fango]

Loharano sy fanamarihana[hanova | hanova ny fango]

  1. Dolsten, Josefin (25 November 2016). "In Madagascar, 'world's newest Jewish community' seeks to establish itself". Jewish Telegraphic Agency. Retrieved 24 March 2017.
  2. "Jiosy ve ny Malagasy ?" in Ratefy Tolotra, TANIKO Madagascar.
  3. "Le Malgache - la création et l'Homme paradigmatique" - Elishean
  4. 4,0 et 4,1 "Le peuplement de Madagascar - Des migrations et origines mythiques aux réalités de l’histoire" PDF.
  5. "Mysterious Madagascar Community Practicing Jewish Rituals Officially Enters Covenant of Abraham" - Breaking Israel News
  6. 6,0 et 6,1 "Le secret malgache"- The Jerusalem Post (notsidihina tamin'ny 20/11/2018)
  7. Jereo ny tantaran'ny Fanjakan'i Madagasikana na Fanjakana Merina (ohatra ny faha-Ranavalona I).
  8. "Are Jews a Religious Group or an Ethnic Group?" (PDF). Institute for Curriculum Services.
  9. "In remote Madagascar, a new community chooses to be Jewish" - The times of Israel.
  10. 10,0 et 10,1 Josefson, Deborah (5 June 2016). "In remote Madagascar, a new community chooses to be Jewish". Jewish Telegraphic Agency. Notsidihina tamin' ny 24 Marsa 2017.
  11. Kestenbaum, Sam. "'Joining Fabric of World Jewish Community,' 100 Convert on African Island of Madagascar". The Forward. Retrieved 2018-09-26.