Baiboly

Avy amin'i Wikipedia
Hanketo: Fikarohana, karohy
Baiboly

Ny Baiboly dia ilay boky inoan'ny Kristiana sy ny Jiosy ho tenin'Andriamanitra. Mizara roa lehibe ny Baiboly kristiana ka ny fizaràna voalohany, izay fitambaran'ireo boky voasoratra talohan'i Jesoa Kristy, dia atao hoe Testamenta Taloha, fa ny fizaràna faharoa kosa, izay fitambaran'ireo boky voasoratra taorian'ny nahaterahan'i Jesoa Kristy, dia atao hoe Testamenta Vaovao. Ny fiangonana tsirairay dia mety hampiditra amin'ny fomba samy hafa ny boky ao amin'ny Baiboly. Ny Baibolin'ny Jiosy na Baiboly hebreo, izay tsy ahitana ny Testamenta Vaovao, dia atao hoe Tanakh.

Fiforonan-teny[hanova | hanova ny fango]

Ny teny hoe Baiboly dia avy amin'ny fanononana amin'ny teny anglisy ny hoe Bible, izay avy amin'ny teny latina hoe Biblia. Io indray dia avy amin'ny teny grika hoe βιβλία / biblía, teny milaza maro avy amin'ny hoe βιβλίον / biblíon izay midika hoe "boky". Amin'ny heviny voalohany, ny Baiboly izany dia fitambaram-boky maro.

Firafitry ny Baiboly[hanova | hanova ny fango]

Mizara roa lehibe ny Baiboly ka ireo fizaràna ireo dia atao hoe Testamenta Taloha, izay mitovitovy amin'ny Tanakh jiosy, sy Testamenta Vaovao. Ny fizaràna tsirairay dia fitambarana boky maromaro izay nofidina ho fototra, ho kanona.

Ny Testamenta Taloha[hanova | hanova ny fango]

Ny Testamenta Taloha dia ahitana ireo Boky dimin'i Mosesy (na Pentateoka), ireo Bokim-pitantarana (na boky ara-tantara), ireo Bokim-pahamasinana, ireo Bokin'ny mpaminany.

Ny Boky dimin'i Mosesy na Pentateoka dia ny Genesisy, ny Eksodosy, ny Levitikosy, ny Nomery ary ny Deoteronomia.

Ny Bokim-pitantarana dia ny Josoa, ny Mpitsara, ny Rota, ny Samoela voalohany, ny Samoela faharoa, ny Mpanjaka voalohany, ny Mpanjaka faharoa, ny Tantara voalohany, ny Tantara faharoa, ny Ezra, ny Nehemia ary ny Estera. Ny Katolika dia nanampy boky hafa atao hoe deoterokanonika dia ny Tobia, ny Jodita, ny Makabeo voalohany ary ny Makabeo faharoa.

Ny Bokim-pahamasinana dia ny Joba, ny Salamo, ny Ohabolana, ny Mpitoriteny, ary ny Tononkiran'i Solomona. Ny Baiboly Katolika dia ahitana boky fanampiny: ny Fahendren'i Solomona sy ny Ekleziastika.

Ny Bokin'ny Mpaminany dia ny Isaia, ny Jeremia, ny Ezekiela, ny Daniela, ny Fitomaniana ny Hosea, ny Joela, ny Amosa, ny Obadia, ny Jona, ny Mika, ny Nahoma, ny Habakoka, ny Zefania, ny Hagay, ny Zakaria ary ny Malakia. Ny Daniela ao amin'ny Baiboly katolika dia misy tohiny izay tsy hita ao amin'ny Baiboly protestanta na ny Baiboly hebreo.

Ny Testamenta Vaovao[hanova | hanova ny fango]

Mizara efatra ny boky ao amin'ny ny Testamenta Vaovao, dia ny Filazantsara (na Evanjely na koa Vaovao Mahafaly), ny Epistily, ny Asan'ny Apostoly ary ny Apokalypsy. An'ny Kristiana manokana ny Testamenta Vaovao fa tsy misy ao amin'ny Tanakh.

Ny Filazantsara dia ahitana ny Matio, ny Marka, ny Lioka ary ny Jaona.

Ireto avy ireo Epistily: ny Romana, ny Korintiana voalohany, ny Korintiana faharoa, ny Galatiana, ny Efesiana, ny Filipiana, ny Kolosianany Tesaloniana voalohany, ny Tesaloniana faharoa, ny Timoty voalohany, ny Timoty faharoa, ny Titosy, ny Filemona, ny Hebreo, ny Jakoba, ny Petera voalohany, ny Petera faharoa, ny Jaona voalohany, ny Jaona faharoa, ny Jaona fahatelo, ary ny Joda.

Tokana fa tsy maro ny Asan'ny Apostoly sy ny Apokalypsy.

Jereo koa[hanova | hanova ny fango]