Epistily

Avy amin'i Wikipedia
Hanketo: Fikarohana, karohy

Ny hoe Epistily na Taratasy dia ilazana ireo boky ao amin'ny Baiboly izay miendrika taratasy alefa hifampiresahana avy amin'ny mpanoratra ho an'ny olona na fiangonana iray. Avy amin'ny teny grika hoe επιστολη /epistolê izay avy amin'ny matoanteny hoe επιστολλειv / epistellein izay midika hoe "mandefa", izany hoe "mandefa taratasy". Amin'ny teny latina dia atao hoe epistula ny epistily.

Epistily tsy mahakasika resaka fivavahana[hanova | hanova ny fango]

Tsy ny literatiora kristiana ihany anefa no ahitana epistily fa ireo literatiora hafa koa tany alohan'i Jesoa Kristy izay tsy voatery ho soratra masina. Ohatra amin'izany ireo Epistilin'i Horace. Mety ho resaka fanasana, filôzôfika, môraly (fitondran-tena) na momba ny fanaovan-tononkalo sy haisoratra no ho hita ao.

Epistily ao anaty Baiboly[hanova | hanova ny fango]

Manoratra an'ireo epistiliny i Paoly, nataon'i Valentin de Boulogne na i Nicolas Tournier (taonjato faha-16) 

Ahitana epistily iraika amby roapolo (21) ao amin'ny Baiboly[1] ka ny 14 dia heverina fa nosoratan'ny apostoly Paoly fa ny 7 nosoratan'ny apostoly hafa.

Ireo epistilin'i Paoly[hanova | hanova ny fango]

Mitondra ny anaran'ny mponina kristiana na an'olon-tokana nanoratany azy ny epistilin'i Paoly ka ireto avy izany ao amin'ny Baiboly protestanta amin'ny teny malagasy: Epistily ho an'ny Romana, Epistily voalohany ho an'ny Korintiana, Epistily faharoa ho an'ny Korintiana, Epistily ho an'ny Galatiana, Epistily ho an'ny Efesiana, Epistily ho an'ny Filipiana, Epistily ho an'ny Kolosiana, Epistily voalohany ho an'ny Tasaloniana, Epistily faharoa ho an'ny Tesaloniana, Epistily voalohany ho an'i Timoty, Epistily faharoa ho an'i Timoty, Epistily ho an'i Titosy, Epistily ho an'i Filemona, Epistily ho an'ny Hebreo.

Ny anaran'ny boky sasany ao amin'ny Baiboly katolika amin'ny teny malagasy dia nanaraka ny fomba fampisampanan-teny na ny fanononana frantsay: ireto avy ny tena miavaka: Efezianina (fa tsy Efesiana), Tesalônisianina (fa tsy Tesaloniana), Timôte (fa tsy Timoty), Tito (fa tsy Titosy). Ao koa ny hoe Hebrio (fa tsy Hebreo). Ny anaran'ireo mponina dia miafara amin'ny hoe -anina (fa tsy -ana) ohatra: Rômanina, Kôrintianina, Galatianina, Filipianina.

Marihina fa misy fisalasalana ny ilazana fa i Paoly no nanoratra ny Epistily ho an'ny Hebreo, nefa izany no nandraisan'ny Kristiana azy tany am-boalohany.

Epistily tsy nosoratan'i Paoly[hanova | hanova ny fango]

Ireto kosa ireo epistily tsy nosoratan'i Paoly izay mitondra ny anaran'ny mpanoratra azy: Epistily nosoratan'i Jakoba, Epistily voalohany nosoratan'i Petera, Epistily faharoa nosoratan'i Petera, Epistily voalohany nosoratan'i Jaona, Epistily faharoa nosoratan'i Jaona, Epistily nosoratan'i Joda. Ny anaran'ny boky ao amin'ny Baiboly protestanta amin'ny teny malagasy ireo nomena etsy ambony ireo.

Ao amin'ny Baiboly katolika amin'ny teny malagasy ny anaran'ny mpanoratra dia ialohavan'ny teny hoe Masindahy. Manaraka ny fomba fampisampanan-teny na ny fanononana frantsay ny fanoratana: Piera (fa tsy Petera), Jodà (fa tsy Joda). Ao koa ny hoe Joany (fa tsy Jaona).

Atao hoe Epistily katolika ireo epistily ireo noho izy tsy natokana ho an'olona na fiangonana voatondro fa ho an'ny olon-drehetra tsy an-kanavaka.

Ireo epistily tsy kanonika[hanova | hanova ny fango]

Misy koa ireo epistily tsy eken'ny Fiangonana Kristiana ho isan'ny boky kanonika ao amin'ny Baiboly. Tsy ireo apostoly no nanoratra azy. Atao hoe apokrifa izy ireo,izany hoe "miafina". Isan'izany ny Epistily fahatelo ho an'ny Korintiana, ny Epistily hoan'ny Laodikiana. Ny Epistily nosoratan'i Barnaba dia misy mihevitra fa nosoratan'ny Rain'ny Fiangonana tompon'io anarana io. Ao koa ny Epistilin'ireo Apostoly izay soratra apokalyptika raha ny tena marina.

Jereo koa[hanova | hanova ny fango]