Antankarana

Avy amin'i Wikipedia
(tonga teto avy amin'ny Antakarana)
Aller à la navigation Aller à la recherche
COLLECTIE TROPENMUSEUM Studioportret van een Antankarana vrouw uit het noordoosten van Madagascar in kleermakerszit TMnr 60027439.jpg

Ny Antankarana na Antankaraña, Antakaragna, Tankarana dia vondrom-poko ao amin' ny tendro avaratr' i Madagasikara, ao amin' ny Faritanin' Antsiranana. Monina amin' ny faritra lavalava manaraka avy eo Ampasimena (andrefana) mankany Vohimarina (Vohémar) ny Antanharana. I Antsiranana, sy i Vohimarina no tanàn-dehibe any. Ny hoe "Antankarana" dia midika hoe "mponina ao amin' ny harana", izany hoe ao amin' ny tendrombohitra be vato. Tamin' ny taona 2013 dia niisa 50 000 any ho any ny Antankarana.

Faritry ny Antankarana sy ireo foko ao aminy[hanova | hanova ny fango]

Faritra misy ny Antankarana[hanova | hanova ny fango]

Ny tsingy any Ankarana, any amin' ny tapany avaratr' i Madagasikara.

Any Ankarana, any amin' ny tendrony avaratra amin' i Madagasikara, sy ny nosy manodidina azy (nosy Mitsio, sns) no misy ny Antakarana. Ankarana dia ny faritra feran' i Sambirano avy eo amin' ny saikanosy Ampasimena (ilany andrefana) sy i Bemarivo any Vohimarina (ilany atsinanana) mianavaratra hatrany Antsiranana.

Ireo foko ao amin' ny vondrona antankarana[hanova | hanova ny fango]

Ny Onjatsy sy ny Zafindraminia no foko mpiavy taloha tany Ankarana. Atao hoe tompon-tany kosa ireto foko tanisaina manaraka ireto: ny Antambohitsy, ny Antamboroka, ny Antanala ary ny Vohilava[1]. Nanatevina ny Antankarana koa ny Sakalava sy ny Tsimihety Androna.

Kolontsaina[hanova | hanova ny fango]

Ny fivavahana sy ny finoana[hanova | hanova ny fango]

Ny tromba[hanova | hanova ny fango]

Mino ny tromba, tahaka ny foko malagasy tantsiraka maro, ny Antankarana. Ny tromba dia fomba ahafahan' ny fanahin' ny razana mifandray amin' ny alalan' ny fifampiresahana amin' ny velona, ka io fanahy io dia misafidy olona anankiray mbola velona honenany. Matetika dia ny fanahin' ny razan' ny Sakalava no monina amin' ny olona misy tromba[2].

Ny voay itoeran' ny fanahin' ny razana[hanova | hanova ny fango]

Inoan' ny Antakarana koa ny fonenan' ny fanahin' ny razana ao amin' ny voay ka fady amin' ny Antankarana ny mamono voay[3].

Ny fivavahana silamo[hanova | hanova ny fango]

Ny ankamaroan' ny Antankarana dia manaraka ny fivavahana silamo. Mifangaro amin' ny fivavahan-drazana malagasy (indrindra ny fivavahana amin' ny razana) ny fomba iainan' ny Antankarana ny finoana silamo. Vitsy dia vitsy ny Antankarana izay manaraka madiodio ny fivavahana silamo tsy mifangaro[4].

Ny singa ara-kolontsaina hafa[hanova | hanova ny fango]

Ny tsangan-tsaina[hanova | hanova ny fango]

Ny tsangan-tsaina na tsangan-tsaigny dia fomban' ny Antankarana manokana, izay antsatohana hazo roa fatorana miaraka manoloana ny tranon' ny olomben' ny fianakaviana , mba hanamarika ny maha iray ny fianakaviam-be sy hanambatra ny lasa amin' ny ankehitriny sy ny maty amin' ny velona[5].

Ny moraingy[hanova | hanova ny fango]

Moraingy

Ny haiady malagasy moraingy, izay anjakan' ny totohondry nefa azo andakana ihany koa, dia be mpankafy any amin' ny tanora antankarana[6]. Ady an-tsehatra ny moraingy ary misy ny manao loka. Ny mpandray anjara dia ireo zaza sy tanora lahy 10 ka hatramin' ny 35 taona eo. Mandihy salegy ny mpanao moraingy aloha sy mandritra ary aorian’ ny fifanandrinana. Ny mpijery dia mitehaka sy manakora. Olona roa no mifanandrina isaky ny ady iray ka matetika dia avy amin' ny tanàna na vohitra samy hafa. Tapitra ny fifanandrinana iray rehefa mivoaka ny kianja filalaovana ny mpifanandrina iray izay tsy afaka miaro tena na miady intsony noho ny ratra na zavatra hafa mahazo azy.

Ny omby[hanova | hanova ny fango]

Mpiompy sy mpiandry andian' omby ny Antankarana taloha na dia mifototra amin' ny fambolena aza ny fivelomany ankehitriny. Andrefesana ny fankatoavana ny razana ny isan' ny omby atao sorona ho azy ireo. Singa mampiavaka ny ankamaroan' ny fombafomba sy fankalazana mifandray amin' ny dingam-piainanana eo amin' ny mpino miozolmana (toy ny fahaterahana sy ny fampakaram-bady ary ny fahafatesana) ny fanaovana sorona omby[7].

Ny fitsinjaran' ny vondrom-poko eto Madagasikara

Jereo koa[hanova | hanova ny fango]

Vahoaka eto Madagasikara[hanova | hanova ny fango]

Ny foko eto Madagasikara[hanova | hanova ny fango]

Ny vahoaka hafa eto Madagasikara[hanova | hanova ny fango]

Boky azo anovozan-kevitra[hanova | hanova ny fango]

  • Battistini, R., sy Verin, P., 1967, "Irodo et la tradition vohémarienne. Arabes et Islamisés à Madagascar et dans l'Océan Indien". Revue de Madagascar N°34-37 sy Taloha 2. Imprimerie Nationale Tananarive, 1967.
  • Vial, M., 1954, "La royauté antankarana". Bulletin de Madagascar N°92 Janvier 1954.
  • Middleton, Karen (1999). Ancestors, Power, and History in Madagascar. Leiden, The Netherlands: Brill. ISBN 9789004112896.
  • Bradt, Hilary; Austin, Daniel (2007). Madagascar (9th ed.). Guilford, CT: The Globe Pequot Press Inc. ISBN 1-84162-197-8.
  • Sharp, Lesley (1993). The Possessed and the Dispossessed: Spirits, Identity, and Power in a Madagascar Migrant Town. Berkeley, CA: University of California Press. ISBN 9780520918450.
  • Campbell, Gwyn (2012). David Griffiths and the Missionary "History of Madagascar". Leiden, The Netherlands: Brill. ISBN 9789004209800.
  • Walsh, Andrew (1998). Constructing Antankaraña, history, ritual and identity in northern Madagascar (PDF). Toronto: National Library of Canada.
  • Condra, Jill (2013). Encyclopedia of National Dress: Traditional Clothing Around the World. Los Angeles: ABC Clio. ISBN 978-0-313-37637-5.

Loharano sy fanamarihana.[hanova | hanova ny fango]

  1. Randriamamonjy Frédéric, Tantaran' i Madagasikara isam-paritra, 2006, p. 158.
  2. Sharp, Lesley (1993). The Possessed and the Dispossessed: Spirits, Identity, and Power in a Madagascar Migrant Town. Berkeley, CA: University of California Press, p. 178.
  3. Campbell, Gwyn (2012). David Griffiths and the Missionary "History of Madagascar". Leiden, The Netherlands: Brill, p.472.
  4. Middleton, Karen (1999). Ancestors, Power, and History in Madagascar. Leiden, The Netherlands: Brill, p. 148.
  5. Bradt, Hilary; Austin, Daniel (2007). Madagascar (9th ed.). Guilford, CT: The Globe Pequot Press Inc., p. 22.
  6. Condra, Jill (2013). Encyclopedia of National Dress: Traditional Clothing Around the World. Los Angeles: ABC Clio, p. 455.
  7. Walsh, Andrew (1998). Constructing Antankaraña, history, ritual and identity in northern Madagascar (PDF). Toronto: National Library of Canada, p. 40.