Fivavahana aty Afrika

Avy amin'i Wikipedia
Aller à la navigation Aller à la recherche
Fivavahana aty Afrika

Ny fivavahana aty Afrika dia maro isan-karazany izay efa nisy hatry ny Andro Taloha sady nisy fiantraikany teo amin' ny kolontsaina sy ny filôzôfia. Tafaorina aty Afrika tamin' ny taonjato voalohany ny fivavahana kristiana, indrindra tao Afrika Avaratra nofehezin' ny Rômana, ka tsy namela toerana ho an' ny silamo izany raha tsy tamin' ny taonjato faha-7. Ny silamo dia niorina tamin' ny morontsiraka atsinanan' i Afrika sy tao amin' ny tapany avaratr' ity kôntinenta ity, ary tamin' ny morony avaratry ny faritra atsimon' i Saharà. Hatramin' ny fiantombohan' ny taonjato faha-21 dia mitana anjara toerana lehibe aty Afrika atsimon' i Saharà ny fivavahan-drazana afrikana.

Tamin' ny fiantombohan' ny taonjato faha-21 dia ny kristianisma sy ny silamo no fivavahana lehibe indrindra aty Afrika. Manjaka manerana an' i Afrika Avaratra ny silamo, ary saika manjaka tokana ao Afrika Andrefana (izay ahitana koa ny animisma), ary ampahany ao Afrika Afovoany (any Tsady) ary ahitana Miozolmàna vitsy ny aty Afrika tapany Atsimo. Ny kristianisma kosa dia hita aty Afrika tapany Atsimo ary saika manerana an' i Afrika Afovoany sy Afrika Atsinanana. Ny fivavahan-drazana afrikana kosa dia mahalana no manjaka ao amin' ny firenena iray nefa hita manerana an' i Afrika atsimon' i Saharà, ka miara-misy amin' ny kristianisma sy ny silamo sady matetika miteraka fifangaroam-pivavahana. Vitsy mpanaraka ny fivavahana hafa, ankoatry ny ao amin' ny faritra Maskareina izay ahitana mpino hindoa tsy azo tsinontsinoavina.

Ny fivavahan-drazana afrikana[hanova | hanova ny fango]

Ombiasa Igbô any Nizeria tamin' ny fiandohan' ny taonjato faha-20

Ny fivavahan-drazana afrikana dia fivavahana nentim-paharazana izay maro aty Afrika sy any amin' ny tany hafa, fa tsy nampidirina avy any ivelany toy ny fivavahana kristiana sy ny fivavahana silamo.

Amin' ny ankapobeny, ny fampianaran' ireo fivavahana ireo dia tsy voasoratra fa miampita amin' ny alalan' ny lovantsofina am-bava. Inoana ao amin' ireo fivavahana ireo ny fisian' ny andriamanitra ambony sy ny andriamanitra ambany. Misy amin' ireo fivavahana ireo no azo lazaina ho manana endrika animista, ny sasany ho pôliteista, ny sasany ho panteista. Ao koa ireo fivavahana izay mino ny fisian' ny Andriamanitra tokana faratampony (miova arakaraka ny faritra sy ny firenena ny anarany: Chukwu, Nyame, Olodumare, Ngai, Roog, sns. Ny sasany mino ny fisian' ny andriamanitra roa izay lahy sy vavy (doalista) (ohatra: Mawu-Lisa). Ny finoana ny fisian' ny fiainana aorian' ny fahafatesana sy ny fisian' ny tontolon' ny fanahy ary ny fivavahana amin' ny razana dia isan' ireo singa fototra mamaritra ny fivavahan-drazana afrikana. Hita koa ny fivavahana izay tsy miorina amin' ny fisian' ny andriamanitra sady tsy mahalala izany (fivavahana tsy misy andriamanitra).

Ankehitriny, ny mpanaraka ny fivavahan-drazana afrikana dia hita amin' ny firenena miisa 43 aty Afrika, ka tombanana eo anelanelan' ny 100 000 000 sy 200 000 000 ny mpino ao aminy, ka 70 %n' ny mpanaraka ny fivavahan-drazana maneran-tany izany, ary 12 %n' ny mponina aty Afrika, raha 45 %n' ny Afrikana no Kristiana ary ny 40 % no Miozolmàna.

Mandritra ny fanompoam-pivavahana amin' ireo zanahary sy ny fanahy isan-karazany na amin' ny razana dia matetika ahitana fisotroana zava-pisotro (toaka, sns), fanaovana sorona sy fanatitra (biby, anana, sakafo masaka, voninkazo, vato sarobidy, volafotsy, volamena, sns) ary fanaovana sikidy.

Fivavahana abrahamika[hanova | hanova ny fango]

Ny fivavahana kristiana[hanova | hanova ny fango]

Ny Fiangonan' i Bete Giyorgis ao Lalibela any Etiôpia

Tamin' ny taona 1910 dia ny 1 %n' ny Kristiana no hita taty Afrika, tamin' ny taona 2010 dia nahatratra ny 23 % izany. Vitsy anisa ny Kristiana any Afrika Avaratra ha fivavahan' ny maro anisa kosa izy aty Afrika atsimon' i Saharà (63 %, raha 30 % ny Miozolmana).

Ny isan' ny Kristiana aty Afrika no mahery mitombo indrindra maneran-tany tamin' ity taonjato faha-21 ity. Izany fitomboana izany dia vokatry ny fielezan' ny kristianisma evanjelika sy ireo fiangonana teratan afrikana izay 36 %n' ny mponina aty Afrika atsimon' i Saharà, ka Katôlika ny 21 % amin' izany.

Ny fivavahana silamo[hanova | hanova ny fango]

Môskea Nasionalin' i Abuja ao Nizeria.

Ny 45 %n' ny vahoaka afrikana dia Miozolmana, izany hoe 1/3n' ny Miozolmana maneran-tany. Ny fitsinjaràna eo amin' ny kôntinenta dia tsy ranoray: any Afrika Avaratra no ahitana ny 98 %n' ny Miozolmana, nefa manodidina ny 30 % izany aty Afrika atsimon' i Saharà. Ny ankamaroan' ny Miozolmana aty Afrika dia Sonita. Ao Tanzania sy ao Nizerià no ahitana Siita vitsy anisa.

Jodaisma[hanova | hanova ny fango]

Jiosy berbera tamin' ny taona 1900

Ahitana mpanaraka ny jodaisma vitsy anisa ny ao Afrika Atsimo, izay ahitana Jiosy miisa 70 000 any ho any, ka Askenazy avy any Eorôpa ny ankamaroany. Ny vahoaka sasany toy ny Lemba ao Afrika Atsimo, ny Abaiodaia any Oganda sy ny Jiosy Igbô ao Nizerià dia mitaky ny hiheverana azy ireo ho isan' ny jodaisma amin' ny fiheverany ny tenany fa taranaky ny foko verin' i Israely azy ireo. Ny Beta Israely, izay efa nisy tao Etiôpia tamin' ny fotoana nanjakan' ny mpanjaka Sôlômôna sy ny mpanjakavavin' i Saba, dia betsaka nifindra monina any Israely tamin' ny taona 1984 sy tamin' ny taona 1991.

Ankehitriny dia ahitana ny jodaisma ny ao Afrika Avaratra, ny ao Etiôpia, ny ao Oganda, ny ao Kenia, ny a ao Kamerona, ny ao Gabôna, ny ao Ganà, ny ao Kôtidivoara, ny ao Siera Leôna, ny ao Nizerià ary ny ao Afrika Atsimo.

Bahaisma[hanova | hanova ny fango]

Fivavahana avy any India sy Azia Atsinanana[hanova | hanova ny fango]

Hindoisma[hanova | hanova ny fango]

Be mpanaraka ao amin' ny nosy Maorisy ny hindoisma.

Bodisma[hanova | hanova ny fango]

Fivavahana hafa[hanova | hanova ny fango]

Ireo tsy manana fivavahana[hanova | hanova ny fango]

Fivavahana isam-pirenena[hanova | hanova ny fango]

Ity ny fafana maneho ny fitsinjaràn' ny fivavahana aty Afrika isam-pirenena tamin' ny taona 2010[1]:

Firenena Kristianisma (%) Silamo (%) Hafa (%)
Afrika Atsimo 81,2 1,7 17,1
Alzeria 0,2 97,9 1,9
Angôla 90,5 0,2 9,3
Benîno 53,0 23,8 23,2
Borkina Fasô 22,5 61,6 15,9
Borondy 91,5 2,8 5,7
Bôtsoana 72,1 0,4 27,5
Ejipta 10,0 90,0 0,0
Eritrea 62,9 36,6 0,5
Esoatiny 88,1 0,2 11,7
Etiôpia 62,8 34,6 2,6
Gabôna 76,5 11,2 12,3
Gambia 4,5 95,1 0,4
Ganà 74,9 15,8 9,3
Ginea 10,9 84,4 4,7
Ginea Ekoatôrialy 88,7 4,0 7,3
Ginea-Bisao 19,7 45,1 35,2
Jiboty 2,3 96,9 0,8
Kamerona 70,3 18,3 11,4
Kapvera 89,1 0,1 10,8
Kenia 84,8 9,7 5,5
Kômôro 0,5 98,3 1,2
Kôtidivoara 44,1 37,5 18,4
Lesôtô 96,8 0,1 3,1
Liberià 85,9 12,0 2,1
Libia 2,7 96,6 0,7
Madagasikara 85,3 3,0 11,7
Malaoy 82,7 13,0 4,3
Maly 3,2 92,4 4,4
Maorisy 25,3 16,7 58,0
Maoritania 0,3 99,0 0,7
Marôka 0,1 99,9 0,1
Môzambika 56,7 18,0 25,3
Namibia 97,5 0,3 2,2
Nizera 0,8 98,4 0,8
Nizerià 49,3 48,8 1,9
Oganda 86,7 11,5 1,8
Repoblika Demôkratikan' i Kôngô 95,8 1,5 2,7
Repoblikan' i Afrika Afovoany 89,5 8,5 2,0
Repoblikan' i Kôngô 85,9 1,2 12,9
Roanda 93,4 1,8 4,8
Sahara Andrefana 0,2 99,0 0,8
Saô Tôme-e-Prinsipe 82,2 0,1 17,7
Seisely 94,0 1,1 4,9
Senegaly 5,0 94,0 1,0
Siera Leôna 20,9 78,0 1,1
Sodàna 5,4 90,7 3,9
Sodàna Atsimo 60,5 6,2 33,3
Sômalia 0,0 100,0 0,0
Tanzania 61,4 35,2 3,4
Tôgô 43,7 14,0 42,3
Tonizia 0,2 99,0 0,8
Tsady 40,6 55,3 4,1
Zambia 97,6 0,5 1,9
Zimbaboe 87,0 0,9 12,1

Jereo koa[hanova | hanova ny fango]

Fivavahana isam-pirenena aty Afrika

Karazam-pivavahana aty Afrika

Fivavahana maneran-tany

Loharano sy fanamarihana[hanova | hanova ny fango]

  1. "Global Religious Landscape" [tahiry], The Pew Forum