Rajoelina Andry

Avy amin'i Wikipedia
(tonga teto avy amin'ny Andry Rajoelina)
Andry Nirina Rajoelina
Ankapobeny
Anarana Andry Nirina Rajoelina
Teraka 30 Mey 1974
Fiaviana sy ny andraikitra
Firenena Madagasikara
Asa : Filoham-pirenena
Fiainana manokana
Seha-pitiavana Manambady

Rajoelina Andry, avy amin' ny anarany feno Rajoelina, Andry Nirina dia mpanao pôlitika manam-piaviana malagasy, mizaka ny zom-pirenena frantsay[1], izay filohan' i Madagasikara nanomboka tamin' ny taona 2019. Teraka tamin' ny 30 Mey 1974 izy. Nitantana ny Tetezamita izy hatramin' ny taona 2009 ka hatramin' ny 2014 taorian' ny krizy pôlitika sy fanonganam-panjakana notohanan' ny miaramila izy[2].

Talohan' ny nidiran-dRajoelina tamin' ny pôlitika dia nirotsaka tamin' ny fandraharahana teo amin' ny sehatra tsy miankina i Rajoelina, anisan' izany ny orinasa mpanao pirinty sy dokam-barotra antsoina hoe Injet tamin' ny taona 1999 sy ny tambajotran' ny radiô sy fahitalavitra Viva tamin' ny taona 2007.

Izy no nanangana ny antoko politika Tanora Gasy Vonona (TGV) ary lany ho ben' ny tanànan' Antananarivo nandritra ny herintaona, nanomboka tamin' ny 12 Desambra hatramin' ny 3 Febroary 2009 mialoha ny namindrany ny fahefana amin' i Michèle Ratsivalaka izay nosoloina koa an' i Edgard Razafindravahy avy any Ambohimalaza toa an' i Rajoelina.

Nandritra izany dia nitarika ny hetsika nanoherana ny filoha Marc Ravalomanana izay ka niafara tamin' ny krizy pôlitika tamin' ny taona 2009 izany. Notendren' ny filankevitra miaramila ho filohan' ny Fahefana Avon' ny Tetezamita (FAT) i Rajoelina, tamin' ny alalan' ny hetsika izay nosokajin' ny fianakaviambe iraisam-pirenena ho fanonganam-panjakana. Nanao fianianana amin' ny maha filohan' ny Tetezamita azy izy tamin' ny 21 Marsa 2009 na dia tsy nankatoavin' ny fianakaviam-be iraisam-pirenena aza izany.

Noravan-dRajoelina ny Antenimieran-doholona sy ny Antenimieram-pirenena, ary namindra ny fahefan' izy ireo tamin' ny rafitra vaovao isan-karazany miandraikitra ny fanaraha-maso ny tetezamita mankany amin' ny fahefana vaovao manaja ny lalàmpanorenana. Nifanohitra tamin' ny dingana nateraky ny fanelanelanana iraisam-pirenena izay nikendry ny hananganana governemanta tetezamita izany. Nankatoavin' ny mpifidy ny lalàmpanorenana vaovao tamin' ny fitsapan-kevi-bahoaka nahabe resaka tamin' ny Nôvambra 2010, izay nampiditra an' i Madagasikara ao amin' ny Repoblika fahefatra. Nitana ny maha filohan' ny FAT azy hatramin' ny fifidianana solombavambahoaka tamin' ny taona 2013 i Andry Rajoelina ka tsy nametra-pialana raha tsy tamin' ny taona 2014. Nandrombaka ny fifidianana filoham-pirenena tamin' ny taona 2018 izy ary nanao fianianana ho filohan' i Madagasikara tamin' ny 19 Janoary 2019.

Tafiditra tao anatin' ny fe-potoam-piasany ny valanaretina Covid-19 teto Madagasikara, izay nampielezany vaovao diso sy nampandrosoany fitsaboana tsy voaporofo momba ity aretina ity. Namely ny firenena  koa ny krizy ara-tsakafo tamin' ny 2021 sy ny rivodoza Batsirai.

Fiainana ivelan' ny pôlitika[hanova | hanova ny fango]

Fianakaviana[hanova | hanova ny fango]

Rajoelina Andry Nirina dia teraka tao amin' ny fianakaviana nanana ny ampy, tamin' ny 30 Mey 1974 tao Antsirabe[3]. Merina avy ao afovoan-tanin' i Madagasikara izy. Manamboninahitra ao amin' ny tafika malagasy ny rainy, Kôlônely Roger Yves Rajoelina (izay niady tao amin' ny tafika frantsay ho an' i Frantsa nandritra ny Ady tao Aljeria[4][5] sy lasa miaramila mpampianatra tao amin' ny Akademia miaramila tao Antsirabe taty aoriana) sy i Olga Rakotomalala Rasoanjanahary. I Andry Rajoelina dia zanakalahy tokana, manana 04 anabavy efatra. Tao Antsirabe avy eo tao Antananarivo no nandaniany ny fahazazany.

Andry Rajoelina sy Mialy Rajoelina tamin'ny taona 2012

I Mialy Razakandisa, izay zanakavavin' i Nicole Razakandisa, vehivavy mpandraharaha (maty tamin' ny taona 2012) izyno vadiny. Talohan' ny nandehanan' i Mialy ho any Paris (Frantsa) ka nitoerany any nandritra ny enin-taona tamin' ny fianarany momba ny fitantanana sy ny fitantanam-bola, no nanaovana ny fifamofoana. Tamin' ny taona 2000 no nanatanterahan' izy ireo ny fananambadiany. Teny amin' ny Katedralin' Andohalo no nanatanterahana ny lanonana izay nahitana mofomamy mariazy mirefy 4 m miendrika lalamby. Manan-janaka miisa telo mianadahy izy ireo, roa lahy sy vavy tokana, dia i Arena (teraka tamin' ny taona 2001) sy i Ilontsoa (teraka tamin' ny taona 2004) ary i Andrialy (teraka tamin' ny taona 2005).

Fandraharahana[hanova | hanova ny fango]

Teo amin' ny faha-17 taonany, dia nanangana vondron-tanora tia mozika, dihy, kolontsaina ary fialamboly isan-karazany i Andry Rajoelina. Nitarika an' ity vondrona ity sady nanao hetsika ara-kolontsaina isan-karazany. Tamin' ny taona 1994 dia nanomboka ny asany amin' ny maha mpandraharaha hetsika azy i Andry Rajoelina. Izy no mikarakara ireo hetsika malaza ao Antananarivo ary nanomboka ny "Live" takariva[6]. Tamin' ny taona 1998, niaraka tamin' ny fanohanan' ny orinasa Fiaro, sampan' ny orinasa fiantohana ARO, izay an' ny fanjakana, dia namorona ny orinasam-panontana printy nomerika sy fitantanana takela-by fametahana dokam-barotra Injet izy, ary lasa tompony 100 % taty aoriana. Ity no orinasa voalohany eto Madagasikara nahazo teknôlôjia fanontana printy amin' ny velarana lehibe dia lehibe, izay nahafahany nanjaka haingana eo amin’ ny tsenan’ ny fampirantiana dokam-barotra. Ny fahombiazan' ny Injet dia nahazoany fahatokisana tanteraka tamin-dRaharifidy tompon' ny DomaPub, izay novidiny tamin' ny taona 2000, orinasa miompana amin' ny dokam-barotra sy ny fifandraisana[6]. Voafidin’ ny gazetiboky Eco-Austral ho mpitantana mahay indrindra tamin' ny taona 2000 izy.

Tamin’ ny taona 2003 dia nosafidin' ny Banque Nationale de l'Industrie (BNI) ho mpitantana tsara indrindra tamin’ io taona io i Andry Rajoelina, ary nahazo findramam-bola amin' ny zana-bola aotra tamin’ ity banky ity ho valisoany. Avy eo izy dia nampiasa vola tao amin' ny valan-takela-by mazava fanaovana dokam-barotra Trivision, saingy ny taona nanaraka dia nolavin' ny manampahefana malagasy ny fametrahana ireo karazana takela-by vaovao ireo[7].

Tamin’ ny taona 2007 dia nanitatra ny fampiasam-bolany tamin' ny haino aman-jery i Andry Rajoelina tamin' ny nividianany ny radio sy fahitalavitra Ravinala, izay an' ilay mpanao pôlitika Norbert Ratsirahonana, ka nomeny anarana hoe Viva[8].

Nahazo ny zom-pirenena frantsay[hanova | hanova ny fango]

Nipetraka tany Frantsa ny fianakaviana Andry Rajoelina taorian' ny fanekeny ny hisitaka amin' ny fanaovana pôlitika mba hahafahan' ny firenena hiverina amin' ny lamina araka ny lalàm-panorenana. Tamin' ny taona 2013 no nanaovany fangatahana zom-pirenena frantsay ka tamin' ny taona 2014 no nahazoany izany. Nivoaka ny didim-panjakana nosoniavin' ny praiminisitra frantsay Manuel Valls sy ny minisitry ny atitany frantsay Bernard Cazeneuve, tamin' ny 19 Nôvambra 2014 tamin' io taona io. Niseho tao amin' ny gazetim-panjakana frantsay tamin' ny 21 Nôvambra 2014 ny fanapahan-kevitra momba izany. I Mialy Razakandisa vadiny sy ny zanany telo koa dia misitraka izany zom-pirenena frantsay izany[1] [9] [10].

Tsy nambarany na tamin' ny Malagasy izany ary tsy nanao fanambaràna momba izany koa izy tamin' ny fametrahany ny antontan-taratasy filatsahan-ko fidina ho filoham-pirenena ka afaka nilatsaka soa aman-tsara. Taty amin' ny volana Jona 2023 vao nivoaka tao amin' ny tambajotran-tserasera sy nohamafisin' ny fampahalalam-baovao frantsay ny porofo momba io fananany zom-pirenena frantsay nangatahina io.

Niteraka resabe sy ady hevitra teo amin' ny mpanao pôlitika sy ny mpahay lalàna ary ny mpanaraka ny raharaham-pirenena malagasy izany zavatra izany, ka tao ny nanamaivana izany noho ny fiheverany fa efa tsy nampiharina hatry ny ela ny lalàna malagasy momba ny maha olom-pirenena, ka sady Malagasy no Frantsay i Andry Rajoelina hoy izy ireo. Ao koa ireo nihevitra fa efa tsy Malagasy i Andry Rajoelina izay nanomboka nitondra an' i Madagaskara amin' ny maha filohan' ny Repoblika azy tamin' ny taona 2019, ka tokony hametra-pialana na hesorina fa mpamadika tanindrazana.

Ben' ny tanànan' Antananarivo[hanova | hanova ny fango]

Fahalaniana ho ben' ny tanàna[hanova | hanova ny fango]

Niroso amin' ny fifaninanana ho ben' ny tanànan' Antananarivo tao amin' ny fikambanana Tanora Gasy Vonona (TGV) i Andry Rajoelina, ka tamin' ny 12 Desambra 2007 dia voafidy ho ben' ny tanànan' Antananarivo izy tamin' ny vato 63,27 %,

Tamin' ny 3 Nôvambra 2007 no nanambaran' i Andry Rajoelina fa kandida ben' ny tanànan' ny renivohitr' i Madagasikara izy, ary namorona ny fikambanana Tanora Gasy Vonona na TGV. Nanambara ny tenany ho tsy miankina sy tsy mikambana amin' ny mpanohitra izy. Tamin' ny 12 Desambra 2007 no lany ho ben' ny tanànan' Antananarivo tamin' ny vato 63,27 % nanoloana ny kandidàn4 ny antokon' ny mpitondra Tiako I Madagasikara (TIM)[8], na dia teo aza ny sakantsakana nataon' ny fitondran' i Marc Ravalomanana. Ben' ny tanànan' Antananarivo izy hatramin' izay ka hatramin' ny 3 Febroary 2009, mialoha ny nametrahany ny fahefana amin' i Michèle Ratsivalaka izay nosoloina koa an' i Edgard Razafindravahy avy any Ambohimalaza toa azy.

Tamin' ny taona 2008 no nanombohany ny fanamboarana ny Lapan' ny Tanànana, izay nisy nandoro 36 taona talohan' izay, tamin' ny 13 Mey 1972 taorian' ny hetsiky ny mpianatra tamin' izany fotoana izany, ary nanolotra volavolam-panangonana tamin' ny filoham-pirenena Ravalomanana Marc izy mba hanangonana ny vola ilaina amin' ny asa famitana ny asa[11]. Nanomboka ny 17 Mey 2008 ny fanamboarana ny lapan' ny tanàna.

Tsy fifanarahana tamin' ny fitondram-panjakana[hanova | hanova ny fango]

Ny fifandirana voalohany teo amin' i Andry Rajoelina sy ny filoha Ravalomanana dia nanomboka tamin' ny taona 2003, raha nitaky ny fitondra-panjakana ny mba hanesorana ny takelaka fanaovana dokam-barotra Trivision voalohany teto Antananarivo, izay napetrak' i Rajoelina teo amin' ny rondronana lehibe iray tao an-drenivohitra.

Nanambara izy fa misakantsakana ny fanatanterahany ny andraikiny eo amin' ny fitantanan-draharaha sy ny fitantanam-bola ny zavatra ataon' ny fitondram-panjakana. Io no fiandohan' ny fifandonana teo amin' i Andry Rajoelina sy i Marc Ravalomanana.

Ny krizy pôlitika 2009 sy ny fitondrana tetezamita[hanova | hanova ny fango]

Ny krizy tamin' ny taona 2009[hanova | hanova ny fango]

Fihetsiketseham-panoherana notarihin' i Andry Rajoelina tamin' ny taona 2009 tao Antananarivo.

Nanozongozona ny fitondran' i Marc Ravalomanana ny hetsi-panoherana tamin' ny taona 2008, taorian' ny nahazoan' ny filohan' ny Repoblika tamin' izany fiaramanidina vaovao mitentina 60 tapitrisa dôlara, sy ny fampindramana tany 1,3 tapitrisa hekitara ho an' ny orinasa Daewoo Logistics, ary ny fampitsaharana ny fanampiana ara-tetibolan' ny kaominina avy amin' ny mpiara-miombon' antoka ara-teknika sy ara-bola. Tamin' ny 17 Desambra 2008, taorian' ny fanakatonan' ny fanjakana ny fahitalavitra Viva TV, taorian' ny fandefasana ny tafatafa nataon' ny filoha teo aloha Didier Ratsiraka, dia nitaky ny hanokafana an' ilay fahitalavitra i Andry Rajoelina ary namoaka teny fampitandremana farany, izay lany fe-potoana tamin' ny 13 Janoary 2009. Nitarika hetsika goavana hanoherana ny fitondran-dRavalomanana tao an-drenivohitra izy avy eo[12], hetsika izay niafara tamin' ny fanonganam-panjakana sy nitarika ny fametraham-pialan' ny filohan' ny Repoblika tamin' ny 17 Marsa 2009 sy fidiran' ny firenena amin' ny Tetezamita tamin' ny 21 Marsa 2009 ka i Andry Rajoelina no filohan' ny Fahefana Avon' ny Tetezamita (FAT). Amin' ireo izay tsy momba azy ihany koa anefa dia betsaka ny olona maty noho ny nataony ary betsaka ny olon-dratsy izay nivoaka ny fonja noho izy[13].

Filohan' ny Tetezamita[hanova | hanova ny fango]

Tamin' ny 17 Marsa 2009 dia lasa Filoha Avon' ny Tetezamita tao amin' ny Repoblikan' i Madagasikara i Andry Rajoelina ary nanao sonia ny didy hitsivolana faha-2009-003 izay nametraka ny Fahefana Avon' ny Tetezamita (FAT) sy ny fanafoanana ny Antenimiera izay voafidim-bahoaka. Nanaiky ary nandraikitra izany famindràm-pahefana izany ny Fitsarana Avo momba ny Lalàmpanorenana[14]. Nanao ny fianianana amin' ny maha filohan' ny Tetezamita azy i Andry Rajoelina tamin' ny 21 Marsa 2009 na dia tsy nankatoavin' ny fianakaviambe iraisam-pirenena aza izany. Nentiny tamin' izany ny taratasy avy amin' ny Fitsarana Avo momba ny Lalàmpanorenana izay tsy azo lazaina ho didy satria taratasy tsotra fa tsy didim-panjakana.

Lasa filohan' ny Tetezamita izy taorian' ny fifampiraharahana teo ambany fanelanelanan' ny mpitarika ny Fiombonan' ny Fiangonana Kristiana eto Madagasikara (FFKM) aloha, avy eo teo ambany fanelanelanan' ny fianakaviambe iraisam-pirenena tao Antananarivo, tany Addis Abeba (Etiôpia), tany Pretoria (Afrika Atsimo), tany Sandton (Afrika Atsimo) ary tany Gaborone (Bôtsoana).

Nananatanterahana fifidianana lalàmpanorenana vaovao i Andry Rajoelina tamin' ny alalan' ny fitsapan-kevi-bahoaka izay nahalany ny "Eny" tamin' ny 74 % amin' ny isam-bato, koa dia teraka tamin' ny 11 Desambra 2010 ny Repoblika fahefatra izay. Tamin' ny taona 2011, ny fanapahan-kevitra ny amin' ny hisian' ny fiaraha-mitantana araka ny sori-dalana nasain' ny fianakaviambe iraisam-pirenena nohajaina. Naato vokatr' izany ny fampiharana ilay lalàmpanorenana vao lany teo. Ankolafy pôlitika miisa efatra no nitarika ny firenena, dia ny ankolafy Ravalomanana, ny ankolafy Didier Ratsiraka, ny ankolafy Zafy Albert ary ny ankolafy Andry Rajoelina, ka i Andry Rajoelina no ny filohan' ny Tetezamita.

Ny volana Janoary 2012, noho ny fivoahan' ny NOTAM (fanafohezana ny hoe: notice to airmen, "Filazana ho an' ny mpamily fiaramanidina") izay tsy nahafanan' ny fiaramanidina nitondra ny filoha teo aloha Marc Ravalomanana niditra eto Madagasikara, voatery niverina tany Afrika Atsimo ilay filoham-pirenena taloha. Tsy nanaiky nidina tamin' ilay fiaramanidina i Ravalomanana. Ho an' ny mpikambana ao amin' ny antoko pôlitika TIM, dia tsy fanajana ny tondrozotra ("feuille de route") izany [15]. Ary na dia nilaza aza izy fa tsy izany no antony namoahany ny NOTAM, dia heverin' ny mpanohitra azy fa noho izy no tsy nahafahan' ny filoha taloha Marc Ravalomanana tonga teto Madagasikara ny volana Janoary 2012[15]. Araka ny filohan' ny tetezamita dia "tsy tokony hanindry ny firenentsika na lalàna na firenena"[16]. Ny mety ho tanjony namoahany io NOTAM io dia hahamora ny fisamborana ny filoha Ravalomanana (izay voasazy hanao asa an-terivozona mandrapahafaty[17]). Ho an' ny tale jeneralin' i Aviaton Civil de Madagascar (ACM) indray dia mampatahotra io fampiasana amin' ny tanjona ara-pôlitika ny NOTAM io; satria araka ny lazain' ny Organisation de l'aviation civile internationale (OACI), dia tokony ampiasaina amin' ny tanjona aerônaotika, amin' ny fizorana sy ny filaminana ihany izany [18].

Nahazao anarana hoe "Tetezamiitatra" ity vanim-potoana ity noho ny faharetany nandritra ny dimy taona, mitovy faharetana amin' ny fotoam-piasan' ny filohan' ny Repoblika voafodim-bahoaka ara-dalàna.

Tsy fahafaha-milatsaka ho filoham-pirenena tamin' ny 2013[hanova | hanova ny fango]

Filatsahan-ko fidina tsy neken' ny fianakaviambe iraisam-pirenena[hanova | hanova ny fango]

Andry Rajoelina

Noho ny tsy faneken' ny Fianakaviambe iraisam-pirenena sy ny fanajanonana ny fanampiana ara-bola vokatr' izany, dia nahemotra ho amin' ny 25 Ôktôbra ny fihodinana voalohany amin' ny fifidianana filoham-pirenena [19]. Amin' ny 20 Desambra 2013 ny fihodinana faharoa. Efa niova im-betsaka ny datin' ny fihodinana voalohany: Mey 2011, Septambra 2011, May 2012, Nôvambra 2012, Mey 2013, Jolay 2013 ary Aogositra 2013 [20]. Amin' ny 8 Avrily hatramin' ny 28 Avrily ny daty fametrahana ny kandidatiora any amin' ny Filankevitra Manokana momba ny Fifidianana (Conseil Economique Spécial -- CES)[21].

Tamin' ny 15 Janoary 2013 dia nilaza i Andry Rajoelina fa tsy hirotsaka ho kandidà amin' ny fifidianana filoham-pirenena 2013 [22], alohan' ny fivadi-keviny tamin' ny 3 Mey 2013 [23]. Nandiso fanantenana an' i Frantsa ny fiovan-kevitr' i Rajoelina sy ny fanekena ny kandidatioran' i Didier Ratsiraka sy Lalao Ravalomanana[24]. Noteren' ny fianakaviambe iraisam-pirenena hanaisotra ny firotsahany hofidiana, niaraka tamin' ny an' i Lalao Ravalomanana sy ny an-dRatsiraka Didier Ignace, i Andry Rajoelina.

Tamin' ny volana Jolay 2013, taorian' ny fifanolanana momba ny fiverenan-dRavalomanana an-tanindrazana sy ny fikasan' ireo lohandohan' ny ankolafy mpandray anjara amin' ny fitantanana ny firenena, dia nanambara ny tenany hirotsaka hofidiana koa i Andry Rajoelina. Niditra an-tsehatra ny Southern African Development Community (SADC) tamin' ny alalan' ny fanolorana vahaolana hafa hamahana ny fahasahiranana ara-pôlitika malagasy:

"Fisintonana ny filatsahan-kofidan' ny kandidà rehetra mampiady hevitra, dia i Didier Ratsiraka sy i Lalao Ravalomanana, vadin' ny filoha teo aloha ary i Andry Rajoelina tenany ary miaraka amin’ ny tolo-kevitra mazava: Raha sintominao ny filatsahan-kofidina napetrakao Andriamatoa Andry Rajoelina, dia tsy misy olona, na ny SADC, na ny Vondrona Afrikana, na ny fianakaviambe iraisam-pirenena amin’ ny ankapobeny, hahasakana ny filatsahan-kofidinao amin' ny taona 2018. Fahendrena sy mendri-piderana ho anao izany raha mitana ny teninao tsy ho kandidà ianao"[25].

Tamin' ny 13 Jolay, dia nambanan' ny SADC ny sazy hahazo ny firenena raha tsy esorina ireo kandidatiora telo ireo. Tamin' ny 17 Aogositra dia voaesotra miaraka amin' ny kandidatiora dimy hafa ireo kandidatiora ireo [26].

Fanolorana kandidà mpisolo toerana[hanova | hanova ny fango]

Ho setrin' ireo tolo-kevitra naroson' ny SADEC ireo dia nanaiky ny hiala amin' ny filatsahana ho filoham-pirenena malagasy i Andry Rajoelina ary ny kandidà hafa rehetra tsy azo fidina ireo dia afaka manendry olona ho kandidà mpisolo azy ireo. Izany no nahatonga ny filatsahan-kofidin' i Hery Rajaonarimampianina, kandidà mpisolo toerana an' i Andry Rajoelina sy i Jean Louis Robinson, kandidà mpisolo toerana an' i Lalao Ravalomanana.

Ny kandidà Hery Rajaonarimampianina no tohanan' ny filohan' ny Tetezamita Andry Rajoelina amin' ny fomba tsy ôfisialy, ary nilaza ny filohan' ny Tetezamita fa i H. Rajaonarimampianina no ho tohanan' ny antoko Tanora Gasy Vonona (TGV) amin' ny fihodinana faharoa [27]. Nisy anefa ny fepetra nifanarahana teo amin' i Andry Rajoelina sy i Hery Rajaonarimampianina amin' ny maha kandidà mpisolo toerana azy: tsy fahazoana manangana antoko pôlitika, fanendrena praiminisitra avy amin’ ny antokon’ ny maro anisa ao amin’ ny Antenimierampirenena, ny fanohanana ny solombavambahoaka maro anisa voafidy tamin’ ny antokon’ i Andry Rajoelina, tsy filatsahan-kofidin’ i Hery Rajaonarimampianina ho filoham-pirenena amin’ ny taona 2018.

Niaraka tamin' ny fifidianana solom-bavam-bahoaka ny fifidianana filoham-pirenena. Eran' i Madagasikara dia niorina ireo komity mpanohana ny kandidàn' ny fihodinana faharoa. Araka ny nolazain' i Andry Rajoelina dia eo amin' ny 55 % eo ho eo ny isa manontolon' ireo kandidà manohana ny Revôlisiôna Laoranjy izay nanongana ny governemantan' i Marc Ravalomanana tamin' ny Marsa 2009.[28]

Tamin' ny fihodinana faharoa dia nitarika ny kandidà Hery Rajaonarimampianina. Tamin' ny 17 Janoary 2014 no nambaran' ny Fitsarana Avo Momba ny Lalampanorenana tamin' ny valim-pifidianana filohan' ny Repoblika tamin' ny fomba ôfisialy izy, ka 53,49 % amin' ny vato no azon' i Hery Rajaonarimampianina manoloana an' i Jean-Louis Robinson, mpifanandrina taminy, izay nahazo 46,51 % n' ny vato[29].

Nandritra ny fitondran' i Hery Rajaonarimamianina[hanova | hanova ny fango]

Tsy fifanarahana nisy tamin-dRajaonarimampianina[hanova | hanova ny fango]

Hery Rajaonarimampianina

Naniry ny hanendry ny praiminisitra i Andry Rajoelina nefa tsy neken' i Hery Rajaonarimampianina izany. Nihevitra i Andry Rajoelina fa tsy nohajain' i Hery Rajaonarimampianina ny fifanarahana nifanaovan' izy roa lahy talohan' ny naha kandidà mpisolo toerana azy. Amin' i Andry Rajoelina dia tsy lany Rajaonarimampianina raha tsy teo ny fanohanany. Tsy nanaiky ny fitsabahan' i Andry Rajoelina amin' ny fitondrana i Hery Rajaonarimamianina.

Tapaka tamin' ny 21 Febroary 2014 ny fifandraisana teo amin' i Hery Rajaonarimampianina sy i Andry Rajoelina. Tamin' izany koa no nahaterahan' ny Initiative pour l'Emergence de Madagascar (IEM). Tamin' ity taona ity ihany koa no nahazoan' i Andry Rakoelina ny zom-pirenena frantsay izay tsy nisy mpahalala firy raha tsy efa taty amin' ny taona 2023..

Krizy pôlitika[hanova | hanova ny fango]

Raikitra ny fanoheran' ny antokon' i Andry Rajoelina an' i Hery Rajaonarimampianina, izay tsy nanana solombavambahoaka avy amin' ny antokony Hery Vaovao ho an' i Madagasikara (HVM) tao amin' ny Antenimierampirenena[30]. Tamin' ny 26 Mey 2015 no nandatsa-bato handroahana an-dRajaonarimampianina ny solombavambahoaka [31]. Tamin' ny 26 Avrily 2018, nangataka ny Fitsarana Avio momba ny Lalàm-panorenena ny mpanohitra mba hanesorana ny filoha[32]. Nolavin' ny Fitsarana Avo momba ny Lalàmpanorenana ny 13 Jona 2015 ilay fangatahana fandroahana ny filoha[33].

Ny praimiisitra Christian Ntsay

Na dia izany aza, tamin' ny 25 Mey 2018 dia nomena folo andro ny filoha mba ny handrava ny governemanta, hanendry governemantan' ny firaisam-pirenena, hanendry praiminisitra vaovao atolotry ny maro anisa, sy hanomana fifidianana filoham-pirenena mialoha ny fotoana amin' ny taona 2018 ary hametra-pialana ao anatin' ny enimpolo andro mialoha ny fifidianana mba hisorohana ny krizy aorian' ny fifidianana [34].

Tamin' ny 11 Jona 2018 dia voatsangana ny governemanta vaovao notarihin' ny "praiminisitry ny marimaritra iraisana" mba hialana amin' ny krizy pôlitika[35]. I Christian Ntsay izany praiminisitra izany[36].

Filoham-pirenena[hanova | hanova ny fango]

Fifidianana filoham-pirenena tamin' ny 2018[hanova | hanova ny fango]

Fampielezan-kevitra tamin' ny taona 2018.

Tamin' ny fiandohan' ny volana Agositra 2018, i Andry Rajoelina no voalohany nanoratra ny firotsahany hofidiana amin' ny fifidianana filoham-pirenena tamin' ny taona 2018 [37]. Talohan' ny famtahany ny atotan-taratasy filatsahan-ko fidina dia efa nampahafantatra mialoha ny Initiative pour l’émergence de Madagascar (IEM) izay mamaritra ny fandaharan' asany nenti-namaboana ny mpifidy. Anisan' ny fampanantenana tamin' ny fampielezan-kevitra ny fanafoanana ny Antenimieran-doholona mba hahafahana mitsitsy vola hananganana oniversite. Nampanantenainy ihany koa ny fampitomboana ny fahazoana herinaratra, ny fiezahana ho amin' ny fizakan-tena ara-tsakafo sy amin' ny fambolena, ary ny fampitomboana ny fandriam-pahalemana [38].

Nanomboka tamin' ny volana Ôktôbra 2018 ny fampielezan-kevitra, izay nifanandreman' i Andry Rajoelina tamin' i Marc Ravalomanana sy tamin' i Hery Rajaonarimampianina[39], ireo natanjaka indrindra tamin' ny fampielezan-kevitry ny kandidà miisa 46 [40]. Tamin' ny fihodinana voalohany tamin' ny fifidianana natao tamin' ny 7 Nôvambra 2018 dia izy no nitarika tamin' ny vato 39,19 % (vato 1 949 851) raha 35,29 % (vato 1 755 855) kosa ny an-dRavalomana [41] [42]. Nalefa mivantana tamin' ny 10 Desambra ny adihevitra tamin' ny fahitalavitra teo amin' ireo kandidà roa farany [43]. Nahazo vato 55,66 % tamin' ny fihodinana faharoa i Rajoelina [44], nanoloana an' i Marc Ravalomanana izay nahazo 44,34 %, araka ny fanapahan-kevitry ny Fitsarana Avo momba ny Lalàmpanorenana tamin' ny ny 08 Janoary 2019.

Tontosa tamin' ny 19 Janoary 2019 teny amin' ny kianjan' i Mahamasina ny lanonana fametrahana an' i Andry Rajoelina eo amin' ny toeran' ny filohan' ny Repoblika, izay natrehin' ny solontena vahiny sy ny filohan' ny Repoblika rehetra teo aloha teto Madagasikara sy ny vahoaka malagasy, ary nanomboka ny asa maha filoham-pirenena azy i Andry Rajoelina tamin' io andro io [45]. Nandritra ny fitodran' i Andry Rajoelina, rehefa lany ho filoham-mpirenena tamin' ny taona 2019, dia i Christian Ntsay hatrany no nitazona ny toeran' ny praiminisitra.

Ny olana natrehin' ny fitondrana Rajoelina[hanova | hanova ny fango]

Ny fifidianana natao tamin' ny ny volana Desambra 2018 no nitondra an’ i Andry Rajoelina teo amin' ny fitondrana ny firenena mandritra ny dimy taona. Nandrombaka ny fandresena tamin' ny fifidianana solombavam-bahoaka tamin’ ny volana Mey 2019 ihany koa izy ary nahazo ny maro anisa tanteraka tao amin' ny Antenimieram-pirenena. Nanamarika ny fitondran' i Andry Rajoelina ny olana sy fahasahiranana ara-tsôsialy sy ara-toekarena nianjady amin' ny firenena vokatry ny zava-mitranga ivelany sy anatiny amin' ny fitondrana, na dia misy aza ireo zava-bita momba ny fananganana fotodrafitrasa.

Valanaretin' ny Covid-19[hanova | hanova ny fango]

Tavoahangy misy CVO

Tamin' ny 20 Marsa 2020 vao fantatra amin' ny fomba ôfisialy ny fisian' ny valanaretin' ny coronavirus eto Madagasikara, araka ny fanambaràna nataon' ny fitondram-panjakana malagasy. Niantraika amin' ny toekarena malagasy ny fepetra noraisin' ny fitondram-panjakana izay nanidy ny toeram-pivarotana sy ny orinasa mpamokatra ary ny fitaterana manerana an' i Madagasikara. Isan' ny tsy voatsinjo koa ny fianaran' ny zaza malagasy tamin' ny fanakatonana aloha loatra ny sekoly rehetra manerana an' i Madagasikara, eny na dia mbola tsy nidiran' ilay valanaretina aza ny faritra maro raha tsy taty aoriana be.

Naiditra am-ponja tamin' ny 4 Avrily 2020 i Arphine Rahelisoa, talen' ny famoahana ny gazety Ny Valosoa, raha nivoaka tao ny fitsikerana ny fomba fintantanan' ny fitondram-panjakana malagasy ny ady amin' ny valanaretina coronavirus[46]. Nampanahy ny Reporters sans frontières (RSF) ny tsy hisian' ny fahalalahan' ny asa fanaovan-gazety eto Madagasikara noho izany[47].

Tamin' ny 08 Avrily 2020 ny filoham-pirenena malagasy dia nanao fanambaràna momba ny fahitana tambavy fisorohana ny Covid-19 sy fanasitranana ny marary, nomena ny anarana hoe Covid Organics (na CVO), izay fifangaroan-tsinga avy amin' ny zavamaniry Artemisia annua sy zavamaniry hafa (isan' izany ny ravintsara) fanao tambavy koa[48] [49].

Mitaky ny hisian' ny fangaraharana sy ny fitantanana madio ny vola ampiasaina mandritra ny fahamehana ara-pahasalamana vokatry ny Covid-19 ny olom-pirenena malagasy[50], indrindra ireo mpanao pôlitika mpanohitra [51]. Nitranga ilay raharaha "Bobons sucettes" izay niampangana ny minisitry ny fanabeazam-pirenena, tamin' ny fividianana vatomamy mitentina 80 000 tapitrisa Ariary hoentin' ny mpianatra hanala ny fangidin' ny CVO izay nasaina nosotroin' izy ireo [52] [53]. Tao koa ny raharaha "Ecran plat": fanomezana avy amin' ny PNUD namidy an' ilay "Ecran plat" izay mitentina 200 tapitrisa Ariary [54] [55]. Nanao fanadihadiana ny Birao Mahaleotena Miady amin' ny Kolikoly (BIANCO)[56][56].

Ny kere eto Madagasikara nanomboka tamin' ny taona 2021[hanova | hanova ny fango]

Tamin' ny volana Jona 2021 dia nisy hain-tany mahery vaika nahatonga olona an' aliny, izay tombanana ho olona maherin' ny iray tapitrisa, no mijaly noho ny tsy fanjarian-tsakafo any atsimon' ny firenena. Niara-nanambara ny ny tetika hiadiana amin' ny hanoanana i Andry Rajoelina miaraka amin' i Michael Pelletier, masoivohon' i Etazonia eto Madagasikara [57]. Nampanantena ny hanohana ny vehivavy mandritra ny mosary i Rajoelina ary nambarany fa ny kere eto Madagasikara amin’ izao fotoana izao dia vokatry ny krizin’ ny toetr’andro [58].

Tamin' ny faran' ny volana Jona 2021, ny Fandaharan' Asa maneran-Tany momba ny Sakafo (WFP na PAM) dia nitatitra fa ny 75 % n' ny ankizy dia nandao ny sekoly ary lasa mangataka na nitady sakafo. Vao mainka nanaratsy ny toe-javatra ny tafio-drivotra mahery vaika mitondra fasika [59]. Nampitandrina ny amin’ ny tsy fahampian-drano ihany koa ny sampan-draharaha maro misahana ny maha-olona ary ny fantson-drano notokanan’ ny Tahirim-Bolan' ny Firenena Mikambana ho an' ny Ankizy (UNICEF) sy ny governemantan' i Madagasikara tamin’ ny taona 2019 dia tsy nanome rano madio ho an’ ny faritra sasany any atsimo, ka nahatonga ny olona handeha any amin' ny 15 km mahery mba hitady rano [59].

I Gaëlle Borgia, mpikaroka mpanao fanadihadiana sady mpanao gazety, dia nilaza fa efa hita mialoha tamin’ ny taona 2020 ny famantarana ny tsy fanjarian-tsakafo ary nampitandrina fa na dia toa misalasala ny hanaiky ny zava-misy aza ny manampahefana malagasy, dia sarotra ny tsy hiraharaha ny fanairana marobe voarakitra nandritra ny volana maromaro, anisan' izany ny an' ny Firenena Mikambana [60]. Tamin' ny 23 Jona 2021, nitatitra ny PAM fa mihinana fotaka ny olona [61].

Tamin' ny Aogositra 2021, ny krizy ara-tsakafo dia noheverina ho ny mosary voalohany nateraky ny fiovaovan' ny toetrandro, hoy i Shelley Thakral, tompon' andraikitra ao amin' WFP [62] [63] [64]. Nifanohitra tamin'ny fanadihadiana nivoaka tamin'ny 1 Desambra 2021 nataon' ny World Weather Attribution ny filazana ny mosary ho vokatry ny fiovaovan' ny toetradro [65].

Ny tsy fandriam-pahalemana[hanova | hanova ny fango]

Na dia eo aza ny fanehoam-piniavana nataon' ny fitondram-panjakana momba ny fampanjakana ny filaminana dia nirongatra izaitsizy ny tsy fandriam-pahalemana, na an-tanàn-dehibe na eny ambanivohitra. Nitombo halatr' omby sy famonona ny tompon' ny biby fiompy ary ny fandoroana tanàna ataon' ny jiolahy[66] [67] [68]. Nirongatra ihany koa ny vaky trano sy ny vonoana olona miaraka amin' izany, ny fangalaram-bola sy famonoana ny tompon' andraikitra eny amin' ny toeram-pametrahana sy fisitonam-bola maro[69] [70]. Nisy koa ny hala-jaza sy ny halatra varira ary ny halatra taova toy ny maso sy ny hafa, ankoatry ny halatra taolana[71] [72]. Lasa fanao mahazatra ny Malagasy ny fitsaram-bahoaka vokatry fihenan' ny fitokisany ny mpitandro filaminana sy ny fitsarana[73]. Nitombo koa ny fidorohana zava-mahadomelina[74]. Tsy voara-maso ny fidiran' ny zava-mahadomelina sy ny fitaovam-piadiana sy fitaovana hafa tsy ara-dalàna avy any ivelan' i Madagasikara[75]. Betsaka ny herena an-kibon' ny tany, toy ny volamena, misy manondrana an-tsokosoko any ivelany. Anisany Nalaza ny volamena 73,5 kilao lasa atsy Afrika Atsimo tamin' ny 31 Desambra 2020 [76] [77] [78] [79]. Nitombo ihany koa ny kolikoly avo lenta sy ny fanodinkodinam-bola amin' ny ministera sy sampan-draharaham-panjakana maro[80] [81] na dia eo aza ny ezaka ataon' ny Fitsarana malagasy sy ny Pôles Anti-Corruption (PAC), indrindra ny BIANCO.

Ny fitontongan' ny toekarena sy ny fari-piainan' ny Malagasy[hanova | hanova ny fango]

Fikasana famonoana ny filoham-pirenena tamin' ny taona 2021[hanova | hanova ny fango]

Tamin' ny 22 Jolay 2021 no nanambaran' ny fampanoavana malagasy fa nahafoana ny fikasana hamono an' i Andry Rajoelina izy ireo ary nisambotra olona "Vahiny sy Malagasy" maromaro, anisan' izany teratany frantsay roa, sy kôlônely iray teo anivon’ ny tafika frantsay, Philippe François, araka ny loharanom-baovao diplômatika[82] [83]. Ny anaran' i Paul Maillot Rafanoharana ihany koa dia natolotry ny mpanao famotorana; voatonona hisolo toerana ny praiminisitra Christian Ntsay izy raha hisy ny fanovana mpikambana ao amin' ny governemanta[84].

Jereo koa[hanova | hanova ny fango]

Loharano sy fanamariana[hanova | hanova ny fango]

  1. 1,0 et 1,1 "Madagascar : le président Rajoelina est bien français", Le Monde.fr,‎ 15 juin 2023 (vakio eto [tahiry], notsidihina tamin' ny 15 juin 2023)
  2. "Madagascar: island even more isolated after coup". Csmonitor.com.
  3. Francis Kpatindé. "Andry Rajoelina a-t-il dit son dernier mot? ". RFI Afrique.
  4. "Rajoelina père, conseiller de Sunpec", Madagascar Tribune,‎ 19 novembre 2009 [tahiry]
  5. Cole, Jennifer (2010). Sex and Salvation: Imagining the Future in Madagascar. Chicago, IL: University of Chicago Press. pp. 180–182. ISBN 9780226113319.
  6. 6,0 et 6,1 "Fiche d'Andry Rajoelina" [tahiry], jeuneafrique.com, 11 février 2009.
  7. "Andry Rajoelina en 2002 et 2004 : Le début de la fin pour Ravalomanana Archived Mey 23, 2019 at the Wayback Machine" [tahiry], www.madagate.com, 6 juillet 2011.
  8. 8,0 et 8,1 "Andry Rajoelina" [tahiry], www.jeuneafrique.com, 11 février 2009.
  9. Code de la nationalité malagasy
  10. Code de la nationalité malagasy mise à jour, 2017
  11. "Mamy Rajaobelina : à propos de l’Hôtel de Ville Archived Jiona 19, 2023 at the Wayback Machine" [tahiry], www.madagate.org, 1er décembre 2008.
  12. "Madagascar : un conflit d’entrepreneurs ? Archived Aogositra 14, 2022 at the Wayback Machine" [tahiry], www.politique-africaine.com, mars 2009.
  13. "Pressure grows on Madagascar head" [tahiry], 17 mars 2009, BBC
  14. La Haute Cour constitutionnelle investit Andry Rajoelina, L'Express de Madagascar, 19 Martsa 2009
  15. 15,0 et 15,1 Madagascar: l'avion de Marc Ravalomanana empêché md'atterrir à Antananarivo
  16. « Aucun pays et aucune loi ne doivent faire pression sur notre pays… »
  17. Raharaha 7 febroary - Asa an-terivozona mandra-pahafaty no sazin ’ ny Filoha teo aloha -- Laverite.mg
  18. "Délivrance de NOTAM à titre politique : le DG de l'ACM s'inquiète". Archived from the original on 2012-06-02. Retrieved 2012-07-02.
  19. "Elections présidentielles - 1er tour le 25 octobre, 2nd tour le 20 décembre". Archived from the original on 2013-10-29. Retrieved 2013-09-24.
  20. "Madagascar: Rajoelina could throw in the towel of the Malagasy presidential race". Indian Ocean Times. 5 August 2013. Retrieved 11 August 2013.
  21. Madagascar: ouverture officielle du dépôt des candidatures à l'élection présidentielle de juillet
  22. Madagascar: Rajoelina renonce, le Figaro.
  23. Fifidianana filoha – Kandidà tsy nampoizina tamin’ ny ora farany Rajoelina Andry
  24. 21 contre 3 : la présidentielle se polarise à Madagascar
  25. « Retrait de candidature de tous les candidats controversés à savoir Didier Ratsiraka, Lalao Ravalomanana épouse de l’ancien président et Andry Rajoelina lui-même et avec une proposition claire : Si vous retirez votre candidature M Andry Rajoelina, personne, ni la SADC, ni l’Union Africaine, ni la Communauté Internationale en général, ne pourra empêcher votre candidature en 2018. Il serait sage et louable pour vous de tenir votre parole en n’étant pas candidat. »
  26. "Madagascar fait un pas vers la présidentielle", Le Monde
  27. "kopian'ny arisiva". Archived from the original on 2013-11-11. Retrieved 2013-11-15.
  28. "Les candidats de la « révolution » orange à 55% vraiment ?". Archived from the original on 2013-11-15. Retrieved 2013-11-15.
  29. Arrêt no 10 de la Cour électorale spéciale portant proclamation des résultats définitifs du second tour de l'élection présidentielle du 20 décembre 2013 Archived Febroary 4, 2015 at the Wayback Machine [tahiry].
  30. « Vote de destitution : analyse des causes » [tahiry] Francetvinfo.
  31. « Destitution du président » [tahiry].
  32. « Tensions à Madagascar : l'opposition demande la destitution du président » [tahiry], France 24.
  33. « Madagascar : la haute cour constitutionnelle rejette la demande de destitution du président » [tahiry], ipreunion.com.
  34. « Madagascar : la Cour constitutionnelle ordonne la nomination d’un gouvernement d’union nationale » [tahiry], JeuneAfrique.com
  35. « Crise politique à Madagascar : le premier ministre annonce sa démission » [tahiry], Le Monde.fr
  36. « Cap Océan Indien - Christian Ntsay, directeur du bureau de l'OIT pour l’océan Indien », RFI,‎ 27 avril 2014 [tahiry]
  37. "Madagascar's former leader Andry Rajoelina says to seek presidency again". Reuters.com. 1 August 2018.
  38. Eric Topona (7 August 2018). "Andry Rajoelina plans political comeback in Madagascar". Wd.com.
  39. "Election campaigning begins in Madagascar". Africanews.com. 9 October 2018.
  40. "46 candidates bid to contest Madagascar presidency". News24.com. 21 August 2018.
  41. "Madagascar ex-presidents to contest run-off vote". Theeastafrican.co.ke. 28 November 2018.
  42. Rakotomalala (13 December 2018). "In Madagascar, costly presidential campaigns don't add up to a better life for citizens". Globalvoices.org..
  43. "Madagascar Presidential Vote - Rajoelina, Ravalomanana Debate". Allafrica.com. 11 December 2018.
  44. "Elections à Madagascar : Guterres félicite le Président élu Andry Rajoelina | ONU Info". news.un.org. 8 January 2019.
  45. Oteng, Eric (19 January 2019). "Madagascar president Andry Rajoelina sworn into office". Africanews.
  46. "Coronavirus : à Madagascar, une journaliste en prison pour avoir critiqué la gestion de l’épidémie", Le Monde, 16 Avrily 2020.
  47. "Afrika – Tatitra sy filaharana taona 2020: manahy ny hoavin’ny fahalalahan’ny asa fanaovan-gazety ny RSF", ewa.mg, 22 Avrily 2020.
  48. "Coronavirus : le président de Madagascar affirme connaître un remède à base de plantes" [tahiry], in LCI (Notsidihina ny 08 Jona 2020)
  49. "[Tribune] Artemisia et plantes médicinales : le « Covid-Organics », symbole de la recherche malgache – Jeune Afrique" [tahiry], sur JeuneAfrique.com, 30 Avrily 2020 (Notsidihina ny 08 Jona 2020)
  50. "Aides liées au Covid-19 : Le gouvernement acculé sur la transparence", MidiMadagascar, 13 Jona 2020.
  51. "Gestion Covid-19 : Tirs croisés à l’endroit du régime" Archived Febroary 26, 2021 at the Wayback Machine, MadagascarTribune, 25 Jolay 2020.
  52. "Une ministre malgache limogée pour des bonbons-sucettes", BBC News Afrique, 7 Jona 2020.
  53. " A Madagascar, la ministre de l’Education limogée pour une "affaire" de bonbons" ", Franceinfo, 8 Jona 2020.
  54. "Madagascar : Polémique autour des achats ou de don obtenu par le CCOC", Madaplus, 19 Aogositra 2020.
  55. "Raharaha “écran plat CCO” Tonga ny valin-kafatry ny PNUD", Tia Tanindrazana, 19 Aogositra 2020.
  56. 56,0 et 56,1 "Affaire écran plat : le Bianco ouvre une enquête" Archived Janoary 26, 2021 at the Wayback Machine, MadagascarTribune, 3 Septambra 2020.
  57. "U.S. Government Provides Nearly $40 Million in Additional Emergency Assistance for Southern Madagascar" Archived Jolay 1, 2021 at the Wayback Machine. www.mg.usembassy.gov. United States Embassy to Madagascar. 14 June 2021.
  58. "Famine dans le Sud de Madagascar : la période entre octobre et décembre 2021 s'annonce difficile" . Linfo. 19 July 2021 ;
  59. 59,0 et 59,1 « Drought and famine stalk desperate Madagascar », Prevention Web,‎ 23 juin 2021.
  60. « L'ONU estime que le Grand Sud de Madagascar se trouve en « situation d'insécurité alimentaire grave » », Agence Ecofin,‎ 10 juillet 2021.
  61. Elvis Adjetey, « Madagascar: Families eating mud due to worst drought in 40 years », Africa Feeds,‎ 23 juin 2021.
  62. "Madagascar is hit by the world's first climate change famine". TRT World. 27 August 2021.
  63. "Madagascar on the brink of climate change-induced famine". BBC. 27 August 2021.
  64. "'Unprecedented': Madagascar on Verge of World's First Climate-Fueled Famine". EcoWatch. 25 August 2021
  65. Borenstein, Seth (1 December 2021). "Study: Climate change not causing Madagascar drought, famine". AP NEWS.
  66. "Halatra omby: tambazotra mafy orina ao Analamanga", Malina, 12/02/2021
  67. "Mandoto: Mirongotra ny halatra omby", moov.mg, 22/02/2023
  68. "Famotsiana omby halatra: delege sy olom-boafidy no mpanamboatra ny taratasy", Free News, 06/10/2020
  69. "Fandrobana cash point Telo lahy tratra teny 67 ha sy Ampitatafika", Tia Tanindrazana, 07/04/2021
  70. "Braquage de cash point : le présumé fournisseur d’armes appréhendé", newsmada.com, 22/11/2022
  71. "Ahiahy halatra taova, lehilahy iray indray nanesorana maso sy taovam-pananahana", Ao Raha, 23/12/2019
  72. "Zaza varira nisy naongotra maso: Fantany ireo nanao habibiana taminy", Jejoo, 13/12/2021
  73. "Fiarahamonina: Mahazo vahana indray ny fitsaram-bahoaka", Tia Tanindrazana, 07/10/2021
  74. "Zava-mahadomelina mahery vaika, lasibatry ny fiparitahan' ny "Rôrô" ny tanora eto an-drenivohitra", Free News, 26/04/2023
  75. "Lutte contre l'insécurité, le SEG dénonce un réseau de trafic d'armes", lexpress.mg, 23/11/2022
  76. "Afrique du Sud : 73,5 Kg de lingots d’or en provenance de Madagascar saisis", madagascar-tribune.com, 5/01/2021.
  77. "Raharaha volamena 73,5 kg – Fitsaràna vonjimaika fangatahana famotsorana", Ny Valosoa Vaovao (gvalosoa.net), 27/02/2021.
  78. "Raharaha volamena 73,5 kg: hiakatra fitsarana tsy ho ela ireo olona 32 voarohirohy", Free News, 14/04/2022.
  79. "Raharaha volamena 73,5 kg Efa eto Madagasikara ny tompon’ilay fiaramanidina ?", Tia Tanindrazana, 5/11/2021;
  80. "CNaPS: le DG, le PCA et 4 autres personnes en prison", madagascar-tribune.com, 16/03/2022.
  81. "Very finoana" (volamena nivadika vy, sns), Tia Tanindrazana, 24/05/2023
  82. "Madagascar affirme avoir déjoué une tentative d’assassinat du président, deux Français arrêtés" [tahiry], lemonde.fr, 22/07/2021.
  83. "Procès du coup d’Etat présumé à Madagascar : le militaire français nie toute implication", Le Monde.fr,‎ 9/12/2021 ([tahiry])
  84. "Madagascar : qui est derrière la tentative de coup d’État ?" [tahiry], JeuneAfrique.com, 9/12/2021