Fitsanganan-ko velona

Avy amin'i Wikipedia
Aller à la navigation Aller à la recherche

Ny fitsanganan-ko velona na fitsangana amin'ny maty dia ny fiverenan'ny efa maty ho velona indray, indrindra ho amin'ny fiainana mandrakizay. Mino ny fitsanganan-ko velona ny Kristiana sy ny Silamo. Misy ampahany amin'ny mpanaraka ny fivavahana jiosy izay tsy mino ny fitsanganana amin'ny maty, isan'izany ny Sadoseo. Efa nahitana taratra ny finoana ny fitsanganan-ko velona ny fivavahana zoroastriana sy ny fivavahana tany Egipta taloha.

Fitsanganan-ko velona araka ny jodaisma[hanova | hanova ny fango]

Ao amin'ny Testamenta Taloha[hanova | hanova ny fango]

Araka ny fampianaran'ny jodaisma mahazatra dia mankany amin'ny fanjakan'ny maty, any amin'ny Sheol ("fiainan-tsy hita", ao amin'ny Baiboly malagasy protestanta) ny olona maty, ary mitoetra ao tahaka ny aloka. Manohana izany ny Bokin'i Jôba (Joba 7.7-9)[1].

Raha raisina ara-bakiteny ny voasorarta ao amin'ny Baiboly dia misy tokoa ny fitsangan-ko velona, indrindra ny ao amin'ny Boky voalohan'ny Mpanjaka sy ny Bokin'i Ezekiela ary ny Bokin'i Daniela. Ny fitsanganana amin'ny maty voalohany resahina ao amin'ny Testamenta Taloha dia ilay notanterahin'ny mpaminany Elia tamin'ny zanak'ilay vehivavy mpitondra tena niantranoany, araka ny hita ao amin'ny Boky voalohan'ny Mpanjaka:. Fahavelomana manam-petra no vokatr'izany ka tsy mahasakana ny hahafatesana indray (Ezek. 37.7-10)[2]. Naminany ny amin'ny hitsanganan'ny olona maro amin'ny maty ny mpaminany Ezekiela araka ny voasoratra ao amin'ny Bokin'i Ezekiela:(Ezek. 37.7-10)[3]. Ao amin'ny Bokin'i Daniela dia ahitana firesahana ny amin'ny fitsanganan'ny olona tsirairay amin'ny maty (Dan. 12.13)[4] (Dan. 12. 2-3)[5]..

Ny Sadoseo na Sadoseanina[hanova | hanova ny fango]

Ny Sadoseo na Sadoseanina dia ireo mpikambana amin'ny antoko iray amin'ny efatra lehibe amin'ny firehan'ny fivavahana jiosy tamin'ny Andro Taloha tao Jodea tamin'ny taonjato faha-2 tal. J.K. sy taonjato voalohany taor. J.K. Tsy inoany ny fitsanganan-ko velona. Miavaka amin'ny Fariseo ny Sadoseo noho izy ireo tsy mino ny fitsanganan'ny tena amin'ny maty. Ny Sadoseo dia tsy mino ny tsy feteza-matin'ny fanahin'olombelona sady mandà ny fisian'ny anjely.

Fitsanganan-ko velona araka ny kristianisma[hanova | hanova ny fango]

Isan' ireo finoana lehiben' ny Kristiana ny fitsangana-ko velona. Mifandray amin' ny fitsarana farany hataon' Andriamanitra amin' ny olona rehetra izany. Ny olona nanao ny tsara fahavelony araka ny didin' Andriamanitra sy voavela heloka dia hitsangana ho amin' ny fiainana ao amin' ny Fanjakan'Andriamanitra. Ireo olona nanao ny ratsy sy tsy nibebaka dia halefa any amin' ny gehena na ny helo.

Fahagagana fananganana amin' ny maty[hanova | hanova ny fango]

Nanangana olona vitsivitsy amin'ny maty i Jesosy ka fiverenan'ny olona amin'ny vatana sy ny fiainana talohan'ny nahafatesana izany. Maro ireo olona voalaza fa nitsangana tamin'ny maty ka isan'ireo ny zanaka lahin'ilay vehivavy mpitondra tena (Lio. 7.11-15) sy i Lazarosy (na Lazara) avy any Betania (Joa. 11.38-44) ary ny zanakavavin'i Jairo (Lio. 8.49-56). Fahavelomana manam-petra ihany no vokatr'izany fa tsy fahafoanan'ny fahafatesana ho amin'ny fiainana mandrakizay.

Fitsanganan'i Jesoa tamin'ny maty[hanova | hanova ny fango]

Ny finoana kristiana dia miorina amin'ny fampianarana momba ny fitsanganan'i Jesoa Kristy tamin'ny maty (1Kor. 15.13-19). Ny finoan'ny Kristiana ny fitsanganana amin'ny maty dia miorina amin'ny voasoratra ao amin'ny Testamenta Vaovao, indrindra ny ao amin'ny Filazantsara araka an'i Matio (Mat. 23.1-10), ny Epistily ho an'ny Romana (Rom. 1.4), ny Epistily voalohany ho an'ny Korintiana (1Kor. 15.1) izay maneho ny fasana foan'i Jesosy telo andro taorian'ny nahafatesany, sy ny fisehoan'i Jesosy tamin'ireo mpianany.

Fitsanganan'ny maty niaraka tamin'ny an'i Jesoa[hanova | hanova ny fango]

Misy filazana koa ao amin'ny Filazantsaran'i Matio izay manambara ny fitsanganan'ny olona maro ho velona toriana kelin'ny nitsanganan'ii Jesosy tamin'ny maty: "52 ary nisokatra ny fasana, ka maro ny fatin'ny olona masina izay efa nodi-mandry no natsangana, 53 ka nivoaka avy tao amin'ny fasana ireo taorian'ny nitsanganan'i Jesosy, dia nankao amin'ny Tanàna Masina ka niseho tamin'ny maro." (Mat. 27.52-53).

Fitsanganana amin'ny maty amin'ny andro farany[hanova | hanova ny fango]

Amin'ny eskatolojia kristiana dia amin'ny andro farany no hananganana ny maty rehefa voapetraka ny Fanjakan'Andriamanitra. Ny Epistily nosoratan'i Paoly no mamelabelatra ny fampianarana sy ny finoana ny fitsanganan'ny vita batisa ho amin'ny fahavelomana. Hitsangan-ko velona ny maty rehetra ka izay nanao ny tsara hitsangana ho amin'ny fiainana fa ny mpanao ratsy kosa hitsangana ho amin'ny fitsarana fanamelohana amin'ny andron'ny Fitsarana farany (Jaona 5.29). Nilaza mazava ny apostoly Paoly fa hitsangana ny vatan'ny olona (1Kor. 15; 1Tes. 4.14-16).

Jereo koa:[hanova | hanova ny fango]

Loharano sy fanamarihana[hanova | hanova ny fango]

  1. "7 Tsarovy fa rivotra ny aiko: ary tsy hahita soa intsony ny masoko. 8 Tsy hahita ahy intsony ny mason'izay mijery ahy: Ny masonao hizaha ahy, fa tsy ho ao aho. 9 Tahaka ny rahona misava ka levona, dia tahaka izany koa, izay midina any amin'ny fiainan-tsi-hita tsy mba hiakatra intsony" (Joba 7.7-9).
  2. "19 Ary hoy Elia taminy: Atolory ahy ny zanakao. Dia naka ny zaza teo an-tratran-dreniny izy ka nitondra azy niakatra ho any an-efi-trano ambony izay nitoerany, ary nampandry azy teo am-pandriany. 20 Dia nitaraina tamin'i Jehovah izy ka nanao hoe: Jehovah Andriamanitro ô, efa nahatonga loza koa tamin'ny mpitondratena izay nivahiniako va Hianao ka nahafaty ny zanany? 21 Dia niampatra intelo tamin'ny zaza izy sady nitaraina tamin'i Jehovah hoe: Jehovah Andriamanitro ô, mifona aminao aho, aoka hody aminy indray ny ain'ity zaza ity. 22 Ary Jehovah nihaino ny feon'i Elia, dia nody taminy indray ny ain'ny zaza, ka dia velona izy." (1Mpanj. 17.19-22)
  3. "7 Dia naminany aho araka izay efa nandidiana ahy, ary nony efa naminany aho. dia injany! nisy feo, ary, indreo, nihetsiketsika sady nifanatonatona ny taolana, samy nanatona ny taolana namany avy. 8 Ary hitako fa, indro, naniry ny ozatra sy ny nofo, ary nisarona hoditra izy, nefa tsy mbola nisy fofonaina tao aminy. 9 Dia hoy Izy tamiko: Maminania amin'ny fofonaina, eny, maminania. ry zanak'olona, ka ataovy amin'ny fofonaina hoe: Izao no lazain'i Jehovah Tompo: Manatona avy amin'ny rivotra efatra, ry fofonaina, ka tsotsofy ireo voavono ireo, mba ho velona izy. 10 Dia naminany araka izay efa nandidiany ahy aho, ka dia nidiran'ny fofonaina ireo ka velona, dia nijoro tamin'ny tongony izy maro be dia maro be tokoa." (Ezek. 37.7-10)
  4. "Fa mandehana ianao mandra-pihavin'ny farany; fa hitsahatra ianao ka hitsangana ho ao amin'ny anjaranao amin'ny andro farany." (Dan. 12.13).
  5. "2 Ary maro amin'izay matory ao amin'ny vovoky ny tany no hifoha: ny sasany ho amin'ny fiainana mandrakizay, ary ny sasany ho amin'ny henatra sy ny latsa mandrakizay. 3 Ary izay hendry dia hamirapiratra toy ny famirapiratry ny lanitra; ary izay mamerina ny maro ho amin'ny fahamarinana dia ho tahaka ny kintana mandrakizay doria." (Dan. 12. 2-3).