Aller au contenu

Fanabeazana eto Madagasikara

Avy amin'i Wikipedia
(tonga teto avy amin'ny Fampianarana eto Madagasikara)
Sekoly ambaratonga voalohany ao Anjozorobe

Ny fanabeazana eto Madagasikara dia rafi-panabeazana sy fampianarana tanterahina eto Madagasikara, izay mahakasika ny toeram-pampianarana rehetra miankina sy tsy miankina manerana ny Nosy. Ny ampahany be amin' ny rafi-pampianarana malagasy dia miankina amin' ny fanjakana sady laîka ary tsy maintsy atao ho an' ny zaza 6 ka hatramin' ny 16 taona.

Manana tantara lava sy miavaka ny fanabeazana eto Madagasikara. Nanomboka tamin' ny fahatongavan' ny tantsambo arabo teto Madagasikara tamin' ny Andro Antenatenany ny fampianarana ara-dalàna, izay nananganana sekoly silamo (kuttab) vitsivitsy mifanandrify amin' ny ambaratonga fototra, ary namolavola fanoratana ny teny malagasy amin' ny tarehin-tsoratra arabo, antsoina hoe sorabe. Tsy naharitra ela ireo sekoly ireo ary ny fampianarana ara-dalàna dia niverina tamin' ny andron' ny Fanjakan' i Madagasikara tamin' ny taonjato faha-19. Ny fanohanan' ny mpanjaka sy ny mpanjakavavy nifandimby dia niteraka rafi-pampianarana ambony indrindra taty Afrika atsimon' i Sahara talohan' ny fanjanahantany. Na izany aza, ny sekoly ara-dalàna dia voafetra tao amin' ny faritra afovoan' i Madagaskara manodidina an' Antananarivo ary natokana ho an' ny zanak' ireo ao amin' ny sarangan' ny andriana. Ao amin' ny ampahany hafa amin' ny mponina eto amin' ny Nosy, ny fanabeazana nentim-paharazana ihany no mbola nanjaka tamin' ny fiandohan' ny taonjato faha-20. Ity fampitana tsy ara-panjakana ny fahalalana sy ny fahaiza-manao ary ny fenitra iombonana ity dia niompana amin' ny fanomanana ny ankizy handray ny toerany ao anatin' ny ambaratongam-piarahamonina anjakan' ny zokiolona, indrindra fa ny fanajana ny razana, izay heverina fa manara-maso sy anisan' ny mibaiko ny zava-mitranga eto an-tany.

Ankehitriny dia saika mahenika ny Nosy manontolo ny fanabeazana ambaratonga voalohany ary manomboka miitatra tsikelikely manerana ny faritra maro eto Madagasikara ny fampianarana ambony sy ny fampianarana teknika izay tantanin' ny fanjakana sy ny tsy miankina.

Tantara[hanova | hanova ny fango]

Talohan' ny taona 1820[hanova | hanova ny fango]

Ny fanabeazana nentim-paharazana teto Madagasikara dia raharaha tsy misy fandaminana ara-panjakana, izay ahitana ny fampitana ny fenitra ara-piarahamonina sy ny fomba amam-panao ary ny fahalalana izay novolavolaina sy nampitaina teo anivon' ny fiarahamonina nandritra ny taranaka maro. Ny rafitra misy antanan-tohatra izay hita eo amin' ny ankamaroan' ny vondrom-piarahamonina malagasy nentim-paharazana dia nametraka ny zokiolona sy ​​​​ny ray aman-dreny ary ny olona manan-kaja ambonin' ny zandiolona na ny olona tsy manan-kaja ao amin' ilay vondrona, ary ny razana no nanana fahefana lehibe indrindra tamin' izy rehetra ireo. Ao anatin' ny tontolon' ny fiarahamonina misy antanan-tohatra toy izany, ny fanabeazana nentim-paharazana dia nanasongadina ny maha zava-dehibe ny fitazonana ny toerana sahaza ny tsitrairay, ny fanofanana ny olona amin' ny fitandremana araka ny tokony ho izy ny fombafomba sy ny fady tsy tambo isaina ary indrindra, nampianatra ny fanajana ny razana[1]. Ny ankizy dia mianatra manaja ny zokiolona sy ny ray aman-dreny (ny manam-pahefana) ary manaraka ny heviny, miteny amin' ny teny tandrify, manaraka ny fitsipiky ny fahendrena nentim-paharazana ary matahotra ny fanamelohana azony ampoizina ho setrin' ny fihetsika nataony manohitra ny fiarahamonina[2].

Ny fianarana ny toerana misy ny tena eo amin' ny fiarahamonina nentim-paharazana dia niitatra ivelan' ny ambaratonga "ankizy - olon-dehibe - zokiolona - razana". Tao anatin' ny vondrom-poko malagasy maro dia nisy olona voatondro ho manana sarangam-poko manokana; tao amin' ny fiarahamonina merina nentim-paharazana, ohatra, ny iray amin' ny sarangam-poko telo lehibe dia nahitan zana-tsaranga (firazanana) fito. Ireo fizarazaràna ireo dia niampy zavatra fanampiny toy ny andraikitry ny lahy sy ny vavy, izay misy vokany amin' ny fanabeazana: ny zazalahy dia tokony hitondra tena araka ny tokony ho izy izay satraia ho lasa ray aman-dreny amin' ny farany, fa ny ankizivavy kosa dia andrasana haneho ny fahaiza-manaony ao an-tokantrano sy hikolokolo ny toetra maha vady sy reny tsara[2].

Ny fianarana ara-dalàna voalohany indrindra teto Madagasikara dia nampidirin' ny tantsambo arabo, izay nisy vokany tamin' ny fiarahamonina tantsiraka, dia naharitra fara-fahakeliny hatramin' ny taonjato faha-11. Niezaka nampiely ny finoana silamo ireo mpandeha lavitra ireo tamin' ny fananganana kuttab (arabo: كُتَّاب / kuttāb na kataatiib / كَتاتِيبُ, raha maro); sekoly kôranika izay nampianatra ny mamaky teny sy manoratra) ary nanoratra ny teny malagasy tamin' ny alalan' ny tarehin-tsoratra arabo amin' ny soratra atao hoe sorabe. Tsy naharitra ireo sekoly ireo, ary ny fahaizana sorabe dia nifindra tany amin' ny sehatry ny fahalalana miafina natokana ho an' ny mpanandro sy ombiasa (katibo) sy mpanjaka ary olona ambony manana tombontsoa manokana hafa[3].

Teo anelanelan' ny taona 1820 sy 1896[hanova | hanova ny fango]

Tamin' ny taonjato faha-19 dia tamin' ny alalan' ny London Missionary Society (LMS) no nipoiran' ny sekoly voalohany tamin' ny fomba ôfisialy teto Madagasikara. Na dia nazoto nanabe ny Malagasy ho "matihanina sy manan-talenta" aza Radama I (1810–1828), dia ny hiantohana ny "fisokafan' i Madagasikara amin' ny asa sy ny varotra" no tena tanjony, fa tsy ny hampivelatra ny rafi-panabeazana manerana ny Nosy[4].

Niorin' ny mpikambana ao amin' ny London Missionary Society tamin' ny taona 1818 teo amin' ny morontsiraka atsinanan' i Madagasikara tao Toamasina ny sekoly ara-dalàna manaraka ny fomba eorôpeana voalohany. Ny mpanjaka Radama I, ilay mpanjaka voalohany nitondra ny antsasaky ny Nosy ho eo ambany fitondrany, dia liana amin' ny fanamafisana ny fifandraisana amin' ny firenena eorôpeana; noho izany dia nanasa ny misioneran' ny LMS hanokatra sekoly tao Antananarivo ao anatin' ny lapan' ny Rova izy mba hampianatra mamaky teny sy manoratra, sy asamarika ary fanabeazana fototra ho an' ny fianakavian' ny mpanjaka. Io sekoly voalohany nantsoina hoe Palace School ("Sekolin' ny Rova") io dia naorin' i David Jones, misiôneran' ny LMS, tamin' ny 8 Desambra 1820, tao anatin' i Besakana, trano manan-tantara sy ara-kolontsaina lehibe. Tao anatin' ny volana maromaro, noho ny fitomboan' ny isan' ny olona liana hianatra ao, dia nafindra tany amin' ny toeram-pianarana lehibe kokoa teo amin' ny tokotanin' ny Rova ny fampianarana[5]. Tamin' ny taona 1822 dia nahavita nandika ny tenim-paritra malagasy merina amin' ny alalan' ny abidy latina ny misiôneran' ny LMS. Ity fitenim-paritra ity, izay tenenina ao amin' ny faritra afovoan-tany manodidina an' Antananarivo, no natao ho endrika ôfisialin' ny fiteny malagasy tamin' io taona io — sata izay nohazonin' iyy fitenim-paritra ity hatramin' izay[6]. Ny Baiboly, izay nadika tsikelikely tamin' io fitenim-paritra io sy natao pirinty (vita tamin' ny taona 1835)[7], no boky voalohany natao pirinty tamin' ny teny malagasy ary lasa lahatsoratra manara-penitra nampiasaina amin' ny fampianarana mamaky teny sy manoratra, ka nampiely ny foto-pinoana kristiana tao Imerina[8].

Noho izy resy lahatra fa zava-dehibe amin' ny fampivoarana ny tanjaka ara-pôlitika sy ara-toekarena eto Madagasikara ny fianarana tandrefana, dia nambaran-dRadama tamin' ny taona 1825 fa tsy maintsy atao ny fianarana ambaratonga voalohany ho an' ny andriana manerana an' Imerina. Nisy sekoly naorina tany amin' ny tanàn-dehibe nanerana ny faritra afovoan-tany izay nahitana mpampianatra avy ao amin' ny LMS sy avy amin' ny fikambanana misiônera maro hafa. Tamin' ny fiafaran' ny fitondran-dRadama tamin' ny taona 1829 dia sekoly 38 no nanome fampianarana fototra ho an' ny mpianatra 4 000 mahery, ankoatra ny mpianatra 300 nianatra tao amin’ ny Sekolin' ny Rova[6], izay nanabe ho amin' ny tsy fivadihana amin' ny mpanjaka sy ny fankatoavana ny fitondran-dRadama ary ny fototry ny teôlôjia kristiana[8]. Ireo sekoly ireo ihany koa dia nanome an-dRadama andiana voaomana ho amin' ny fanaovana raharaha miaramila; noho izany dia nisy ny fianakavian' andriana nandefa zaza andevo ho amin' izany mba hiarovana ny taranany amin' ny loza ateraky ny fiainana ara-miaramila, ka niteraka fisian' ny vitsy anisa nahita fianarana teo amin' ny saranga ambany teo amin' ny fiarahamonina merina[9]. Mpianatra 600 fanampiny no nahazo fiofanana momba ny asa teo ambany fitarihan' ny misiônera ekôsey James Cameron. Na izany aza, ny mpandimby an-dRadama sady vady navelany, Ranavalona I (1828–1861), dia nanahy ny amin' ny fiantraikan' ny kolontsaina vahiny eto amin' ny Nosy nandritra ny 33 taona nanjakany. Norarany ny fampianarana ny andevo tamin' ny taona 1834. Ny taona nanaraka dia nasainy nakatona avokoa ny sekolin-dRadama ary nalefa nody ny misiônera mpampianatra[6].

Ny praiminisitra Rainilaiarivony (1864–1895), izay nanambady ny mpanjakavavy Rasoherina (1863–1868) sy Ranavalona II (1868–1883) ary Ranavalona III (1883–1897) izay nifandimby, dia nanokatra indray ary nanitatra ny rafi-pampianarana nanomboka tamin' ny taona 1864. Naverina tamin' ny taona 1872 ny pôlitikan' ny tsy maintsy ampianarana ny andriana; tamin' ny taona 1881 dia nambara fa tsy maintsy mianatra ny ankizy malagasy rehetra na inona na inona foko na saranga misy azy. Roa taona taty aoriana, sekoly misiônera 1 155 no nanome fampianarana fototra ho an' ny mpianatra 133 695, ka nametraka ny rafi-pampianarana malagasy ho sekoly mandroso indrindra any Afrika atsimon' i Sahara talohan' ny fanjanahantany[10].

Teo anelanelan' ny taona 1896 sy1960[hanova | hanova ny fango]

Nanomboka tamin' ny volana Aogositra 1896 (taorian' ny nivoahan' ny lalàna frantsay tamin' ny 6 Aogositra 1896) dia naorina indray ny andrim-pampianarana teto Madagasikara mba ho fitaovam-panabeazana eo anivon' ny fanjakana frantsay, izay nahakasika ny sehatra rehetra momba ny pôlitika sy ny toekarena ary ny fiarahamonina aman-kolontsaina[11].

Tamin' ny andron' ny fanjanahantany dia nanangana rafitra sekolim-panjakana izay nizara roa ny Frantsay: sekoly ambony, nalaina tahaka amin' ny an' i Frantsa ary natokana ho an' ny zanaky ny teratany frantsay (vitsy ny Malagasy nisitraka izany); ary sekoly teratany (écoles indigènes) ho an' ny Malagasy, izay nanolotra fampianarana azo ampiharina sy iofanana amin' ny asa nefa tsy natao hanofanana ny mpianatra ho eo amin' ny toeran' ny fitaleavana na ny fiandraiketana. Tao anatin' ny fito taona voalohany tamin' ny fanjanahantany dia sekoly teratany miisa 650 no tafatsangana, ka ny antsasany dia niparitaka tany amin' ny faritra amorontsiraka izay tsy nahitana ny sekolin' ny Fanjakan' i Madagasikara. Ity hetsika ity dia nampitombo ny isan' ny mpianatra teto Madagasikara hatramin' ny 50 000, izay nanaraka fandaharam-pianarana nifantoka indrindra amin' ny fianarana ny teny frantsay sy amin' ny fahalalana fototra amin' ny sehatra toy ny fahadiovana sy ny asamarika[12]. Ny sekolin' ny misiônera tranainy no nanohy ny fanabeazana azo isafidianana hatramin' ny taona 1906, rehefa nametraka fameperana henjana amin' ny fiasan' izy ireo ny lalàna frantsay, nanery mpianatra an' arivony hiala avy ao amin' ny sekolin' ny misiôna nefa tsy nanana fahafahana ampy handraisana azy ireo ao anatin' ny rafi-pampianarana miankina amin' ny fanjakana[13].

Niofana teny amin' ny sekolim-paritra (écoles régionales) ny mpiasam-panjakana malagasy kilasy antonony, ka ny École le Myre de Villers ao Antananarivo no tena nanan-danja indrindra. Natomboka taorian' ny Ady Lehibe Faharoa ny fanavaozana ny rafi-pampianarana natao hanomezana fahafahana mianatra bebe kokoa ny Malagasy. Tamin' ny fahazoana ny fahaleovantena tamin' ny taona 1960 dia nanana rafi-pampianarana saika mitovy amin' ny an' i Frantsa i Madagasikara[1].

Nanomboka tamin' ny taona 1960[hanova | hanova ny fango]

Ny fahazoana ny fahaleovantena tamin' ny taona 1960 dia nanamafy ny fitantanan-draharaha niompana amin' ny tombotsoan' ny vitsy anisa mahazo fahefana eto amin' ny firenena sy any ivelany izay nahitana mpitarika sy mpitantana orinasa ary mpivarotra. Ny pôlitikan' ny fampianarana dia nalaina tahaka amin' ny an' ny Frantsay. Io fampianarana izay somary manome tombony ny sangany io dia notakina mba hovana tanteraka tamin' ny zava-nitranga tamin' ny taona 1972. Na izany aza, ny revôlisiona sôsialista naterak' izany dia tsy tena nihazona ny fampanantenany rehetra momba ny fitsinjaram-pahefana sy ny fanagasiana ny fanabeazana.

Manoloana ny fananganana sekoly ambaratonga voalohany be dia be nataon' ny vondrom-piarahamonina nanomboka tamin' ny taona 1975 izay natao hamaliana ny fitomboan' ny isan' ny mponina teto amin' ny firenena, dia tsy afaka nanome mpampianatra vita fiofanana intsony ho an' ny sekolim-panjakana ny Minisiteran' ny Fanabeazam-pirenena. Manoloana izany toe-javatra izany, ny fikambanan' ny ray aman-dreny dia voatery mameno izany tsy fahampiana izany amin' ny alalan' ny fandraisana mpiasa tsy voaofana any amin' ny sekoly manokana hiandraikitra ny fampianarana ny zanany. Araka izany dia misy sokajy vaovao misy ny mpampianatra manao fifanarahana arak' asa, izay atao hoe mpamianatra FRAM (FRAM no fanafohezana ny Fikambanan' ny raiamandrenin' ny mpianatra).

Rafi-pampianarana ankehitriny[hanova | hanova ny fango]

Fanabeazana alohan' ny sekoly[hanova | hanova ny fango]

Ministeran' ny Fanabeazam-Pirenena

Ny fanabeazana alohan' ny sekoly eto Madagasikara dia mahakasika ny ankizy 4 hatramin' ny 5 taona, izay natao indrindra hamohazana sy hanokafana ny hetsika ara-tsôsialy sy ara-panabeazana, ny fanabeazana alohan' ny sekoly dia manomana ny zaza amin' ny fanabeazana fototra.

Ny minisiteran' ny Fanabeazam-pirenena eto Madagasikara dia nanomboka nametraka ny fanabeazana alohan' ny sekoly tamin' ny taom-pianarana 2010-2011 ary efa ho 2 500 eo ho eo ny sekoly ambaratonga voalohany manana ivontoeram-panabeazana alohan' ny sekoly manerana ny Nosy.

Fanabeazana fototra[hanova | hanova ny fango]

Tamin' ny taona 2014 dia nitovy ny isan-jaton' ny fidirana ao amin' ny sekoly ambaratonga fototra ho an' ny zazalahy sy zazavavy[14]. Tamin' ny taona 2016, ny taham-pahavitam-pianarana ao amin' ny fanabeazana fototra dia efa ho 70 % ho an' ny zazavavy ary 65,4 % ho an' ny zazalahy.

Toerana ianaran' ny ankizy malagasy 6 ka hatramin' ny 11 taona any an-tsekoly. Izy io dia maimaim-poana ho an' ny sekolim-panjakana ary misy ambaratonga dimy. Mamarana izany ny fahazoana ny Certificat d'études primaire et élémentaires (na CEPE) hiampitana any amin' ny sekoly ambaratonga faharoa. Amin' izao fotoana izao dia 3 627 380 ny isan' ny mpianatra ao amin' ny sekoly ambaratonga voalohany.

Fanabeazana ambaratonga faharoa[hanova | hanova ny fango]

Fampianarana ankapobeny[hanova | hanova ny fango]

Nalaina tahaka avy amin' ny môdely frantsay ny fanabeazana ambaratonga faharoa malagasy izay maharitra efa-taona (natokana ho an' ny mpianatra amin' ny kilasy faha-6 na taona faha-6 ka hatramin' ny faha-3 na taona faha-9), sy telo taona (natokana ho an' ny mpianatra amin' ny kilasy faha-2 na taona faha-10 ka hatramin' ny kilasy famaranana na taona faha-12).

Ny fianarana ambaratonga faharoa dia maharitra fito taona ary mizara roa: ny ambaratonga faharoa fototra (kôlejy, sns) izay maharitra efa-taona, ho an' ny zaza roa ambin' ny folo taona ka hatramin' ny dimy ambin' ny folo taona, ary ny ambaratonga faharoa zokiny (lisea sns) izay maharitra telo taona, ho an' ny mpianatraenina ambin' ny folo ka hatramin' ny valo ambin' ny folo taona[1].

Amin' ny faran' ny ambaratonga faharoa fototra dia mahazo mari-pankasitrahana (Brevet d'étude du premier cycle de l'enseignement secondaire - BEPC) ireo nahazo diplôma, ary amin' ny faran' ny ambaratonga faharoa zokiny dia mahazo ny bakalôrea (baccalauréat) ny mpianatra nahomby.

Araka ny nambaran' ny minisiteran' ny fanabeazam-pirenena, ny ambaratonga faharoa dia mikendry ny hanome fizakan-tena ny olona tsirairay, ​​ary koa ny fametrahana ny soatoavin' fitiavan-tanindrazana miantoka ny firaisam-pirenena (vontoatin-kevitry ny atao hoe fihavanana). Ny mpianatra dia tsy maintsy mamolavola ny fitaovam-pamakafakana ho azy manokana, amin' ny maty paika, sady mampiroborobo ny fahaiza-mamorona mandritra ny fotoam-pianarany any an-tsekoly.

Tamin' ny taona 2022, ny lalàna laharana faha-94-033 tamin' ny 13 Marsa 1995 momba ny fitarihana ankapoben' ny rafi-pampianarana sy fanofanana eto Madagasikara no mifehy ny fampianarana.

Tamin' ny taona 2018 dia nahatratra 29,8 % ny taham-pidiran' ny mpianatra eny amin' ny ambaratonga faharoa, izany hoe ambanin' ny Tanjona Arivo Taonan' ny Fampandrosoana (na Objectifs Millénaires du Développement - OMD) izay nosoniavin' ny fanjakana malagasy tamin' ny fitondran' ny filoha teo aloha Marc Ravalomanana. Taorian' io tsy fahombiazana vaovao io dia nanolotra tanjona vaovao ny governemanta: ny Tanjona amin' ny Fampandrosoana Lovain-jafy (Objectifs de Développement Durables), napetraka ho tratrarina amin' ny taona 2030.

Fampianarana teknika[hanova | hanova ny fango]

Ny sekoly ambaratonga faharoa fanofanana ho matihanina, (kôlejy na sekoly teknika) dia manome mari-pahaizana bakalôrea teknika[1].

Fampianarana ambaratonga ambony[hanova | hanova ny fango]

Oniversiten' Antananarivo

Manana oniversitem-panjakana sy tsy miankina maro manerana ny faritra rehetra i Madagasikara[15].

Fampianarana ambony miankina amin' ny fanjakana[hanova | hanova ny fango]

Ny Oniversiten' i Madagasikara, izay natsangana sy nantsoina hoe Institut d'études supérieures tamin' ny 1955 tao Antananarivo ary novana anarana tamin' ny taona 1961, no ivon-toeram-pampianarana ambony. Misy sampana enina tsy mifampiankina izany, dia ny an' Antananarivo, ny an' Antsiranana, ny an' i Fianarantsoa, ny an' i ​​Toamasina, ny an' i Toliara ary ny an' i Mahajanga. Talohan' ny taona 1988, ireo oniversite dimy farany ireo dia fanitarana ny oniversiten' Antananarivo. Ny rafitra misy eo amin' ny oniversite dia ahitana sampam-piofanana maromaro, ao anatin' izany ny fianarana lalàna sy toekarena, ny siansa, ary ny literatiora sy siansan' ny maha olona, ​​​​ary sekoly maro izay mampianatra manokana momba ny fitantanan-draharaham-panjakana, ny fitantanana, ny fitsaboana, ny fiahiana ara-tsôsialy, ny asam-panjakana ary ny fiompiana sy fambolena ary jono. Ny tatitra ôfisialy dia nanakiana ny isan' ny mpianatra be loatra ao amin' ny oniversite enina: 40 000 tamin' ny taona 1994, raha 26 000 kosa ny fitambaran' ny mpianatra zaka. Misy ny fepetra fanavaozana izay entina hanatsarana ny taham-pahombiazan' ny mpianatra — 10 % monja no mahavita ny fianarany, ary ny salanisan' ny taona takina hahazoana diplôma dia valo ka hatramin' ny folo raha dimy taona izany ho an' ny firenena afrikana. Ny bakalôrea dia takina amin' ny fidirana amin' ny oniversite[1].

Inty ny lisitry ny oniversite sy ny ivon-toeram-pampianarana ambony miankina amin' ny fanjakana:

Fampianarana ambony tsy miankina[hanova | hanova ny fango]

Inty misy listra tsy feno:

  • A.C.E.E.M. Business School, Ankadivato
  • Athenée Saint-Joseph, Antsirabe
  • Beaty University, Toamasina
  • Centre d'études, de l'information et ses technologies, orienté professionnel, Ambolokandrina
  • Centre écologique de Libanoa, Fort-Dauphin
  • CERF ARMI Conseils-études-réalisation-formation, 67HA N/E
  • Centre de formation et d'application du machinisme agricole, Antsirabe
  • Centre de formation des ressources humaines, Tsaralalàna*
  • CNTEMAD, hita amin' ny faritra maro.
  • Conservatoire national des Arts et Métiers, 67HA (Maison des Produits)
  • C R A C étudiants - Centre de ressources, d'assistance et de conseil, Antsirabe
  • E C A T TARATRA École de comptabilité et d'administration, Fianarantsoa
  • I F S P, Soanierana
  • INFOSUP, Ambolokandrina
  • I N S P N M A D, Antananarivo, Manakambahiny
  • I S F P, Ampasikibo Toliara
  • I S P P S, Andrefan' Ambohijanahary (Antananarivo)
  • S E F A M, Antsirabe
  • U P R I M - Université privée de Madagascar, Andavamamba (Antananarivo)
  • U T M - Université de technologies à Madagascar (ex ISTAM), Toliara

Jereo koa[hanova | hanova ny fango]

Fanovozan-kevitra[hanova | hanova ny fango]

Loharano sy fanamarihana[hanova | hanova ny fango]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 et 1,4 Metz, Helen Chapin (1994). "Library of Congress Country Studies: Madagascar (Education)". Asiva avy amin' ny fototra tamin' ny 27 Marsa 2019.
  2. 2,0 et 2,1 Raharijaona, H (1968), "Le droit de la famille à Madagasikara", Le droit de la famille en afrique noir et à Madagascar, Paris: UNESCO, pp. 195–220
  3. Rafaralahy-Bemananjara, Zefaniasy (1983). Enseignement des Langues Maternelles dans les Ecoles Primaires à Madagascar: Division des structures, contenus, méthodes et techniques de l'éducation (PDF). Paris: UNESCO. Arsiva tamin' ny 28 Jolay 28 2011.
  4. Ranaivo, Velomihanta. "Le système éducatif de Madagascar", in Revue internationale d'éducation de Sèvres, 2007, vol.46, p.125-132
  5. Ralibera, Daniel (1993), Madagascar et le christianisme, Editions Karthala, p. 196
  6. 6,0 6,1 et 6,2 Koerner, Francis (1999), Histoire de l'Enseignement Privé et Officiel à Madagascar (1820–1995): les Implications Religieuses et Politiques dans la Formation d'un Peuple, Paris: Harmattan
  7. London Missionary Society (1877), "The Bible in Madagascar", The Sunday Magazine, London: Daldy, Isbister & Co, pp. 647–648
  8. 8,0 et 8,1 Sharp, Leslie (2002), The Sacrificed Generation: Youth, History, and the Colonized Mind in Madagascar, Berkeley, CA: University of California Press
  9. Campbell, Gwyn (1988). "Slavery and fanompoana: The structure of forced labor in Imerina (Madagascar), 1790–1861". The Journal of African History. 29 (3): 463–486.
  10. Direction de l'enseignement (1931), L'Enseignement à Madagascar en 1931, Paris: Government de France
  11. Ranaivo, Velomihanta, "Le système éducatif de Madagascar", i Revue internationale d’éducation de Sèvres, Centre international d’études pédagogiques (CIEP), no 46,‎ 1er décembre 2007, p. 125–132. Arsiva.
  12. Gallieni, Joseph-Simon (1908). Neuf ans à Madagascar. Paris: Librairie Hachette. pp. 341–343.
  13. Goguel, A.M. (2006). Aux Origines du Mai Malgache: Désir d'Ecole et Compétition Sociale, 1951–1972. Antananarivo: Editions Karthala.
  14. "Madagascar / Partenariat mondial pour l'éducation" [archive], globalpartnership.org.
  15. "Liste des établisements d'enseignemant supérieur à Madagascar, dont les offres de formation ont reçu l'habilitation du Ministère de l'enseignement supérieur et de la recherche scientifique (MESupReS)" (PDF)