Mpaminanin'i Israely

Avy amin'i Wikipedia
Aller à la navigation Aller à la recherche
Ny mpaminany Malakia (sary nataon' i James Tissot, taona 1896–1902)

Ny mpaminanin' i Israely dia olona manana fahafahana hamantatra ny zava-kitranga amin' ny hoavy amin' ny alalan' ny tsindrimandry avy amin' Andriamanitra, ka manambara izany mialoha amin' ny alalan' ny teniny mivantana na ny soratra ataony sady mitenenana amin' ny anaran' Andriamanitra hampita ny hafany. Hetsehin' Andriamanitra sady miasa amin' ny anaran' Andriamanitra ny mpaminany ka mety hifanohitra amin' ny hevitry ny mpiara-belona aminy izy noho izany. Ao amin 'ny fivavahana jiosy ny mpaminany dia manambara ny zava-doza mety hitranga tokoa raha tsy miova fitondran-tena ny vahoaka, ary ireo mpaminany ireo dia mampiseho famantarana sy fahagagana mba hinoana izay voalazany. I Abrahama no mpaminany voalohany voalaza ao amin' ny Torah. Atao hoe נביאים / nevi'im na nebhi'im ny mpaminany amin' ny teny hebreo.

Ny mpaminany ao amin' ny Tanakh[hanova | hanova ny fango]

Ny mpaminany "mpanoratra"[hanova | hanova ny fango]

Anarana anondroana ny fizaràna faharoa ao amin' ny Baiboly jiosy amin'ny teny hebreo (na Tanakh) ny hoe Nebhi'im na Nevi'im. Ny boky nosoratan' ny mpaminany lazaina araka ny lovantsofina jiosy fa nanoratra no avondrona amin' io anarana hoe Nevi'im io. Ireo mpaminany nanoratra ireo dia sokajina ho mpaminany taloha (hebreo: נביאים ראשונים / Nevi'im Rishonim) sy mpapinany taoriana (hebreo: נביאים אחרונים / Nevi'im Aharonim).

I Mosesy na Môizy, izay lazaina fa lehibe indrindra, dia ataon' ny lovantsofina jiosy fa nanoratra ny Torah (ny boky dimy voalohany ao amin' ny Baiboly), nefa tsy isaina ao amin' io atao hoe Nevi'im io. Matetika ireo mpaminany ireo dia tsy mankasitraka ny fahefana ara-pôlitika fa mitsikera na manohitra azy.

Ireto avy ireo mpaminany ireo: Jôsoa, i Samoela, i Isaia, i Jeremia, i Ezekiela, ireo mpaminany madinika roa ambin' ny folo (i Hôsea, i Jôela, Amôsa, Ôbadia, i Jônà, i Mikà, i Nahoma, i Habakoka, i Zefania, i Hagay, i Zakaria, i Malakỳ). Marihina fa na dia lazaina araka ny lovantsofina fa nanoratra bokim-paminaniana i Daniela dia tsy voasokajin' ny Jiosy ho isan' ny "Mpaminany".

Ny mpaminany hafa[hanova | hanova ny fango]

Tsy ireo fotsiny noho izany no mpaminanin' i Israely fa maro. Ireto avy ireo mpaminany hafa ireo: i Abrahama, i Aarona, i Mosesy, i Eldada, i Medada, i Gada, i Natàna, i Ahia avy any Silo, i Jeho, i Elia, i Elisa, Jeedo, i Semaia, i Ido, i Obeda, i Odeda, i Asafa ary i Oria. Ireto ny mpaminany vavy: Miriama (anabavin' i Mosesy sy Aarona), i Debora, i Holda ary i Noadia.

Ny mpaminany araka ny Talmoda[hanova | hanova ny fango]

Araka an' i Rashi dia nisy mpaminany lahy miisa 48 sy mpaminany vavy miisa 7 tao amin' ny jodaisma. I Malakia no heverina ao amin' ny jodaisma ho mpainany farany. Araka ny lovantsofina jiosy, ny vanimpotoan' ny mpaminany, iay atao hoe Nevuah, dia nifarana tamin' i Hagay sy i Zakaria ary i Malakia, izay fotoana nialan' ny fanatrehan' Andriamanitra (hebreo: שכינה‎ / sekina) avy tao amin' ny vahoakan' i Israely. Tsy ireo 55 ireo ihany no mpaminany tao Israely, araka ny Talmoda, fa mihoatra ka any amin'ny 1 200 000 any ny isan' izy ireo, indroan' ny isan' ny lehilahy nivoaka avy tany Ejipta (izay niisa 600 000).

Ireo mpaminany lahy 48[hanova | hanova ny fango]

  1. Abrahama
  2. Isaaka
  3. Jakoba (na Israely)
  4. Mosesy
  5. Aarôna
  6. Jôsoa
  7. Fineasa
  8. Elkana
  9. Ely
  10. Samoela
  11. Gada
  12. Natana
  13. Davida
  14. Sôlômôna
  15. Idô
  16. Mika zanak' i Imla
  17. Ôbadia
  18. Ahia Silônita
  19. Jeho zanak' i Hanany
  20. Azaria zanak' i ÔdedA
  21. Jahaziela Levita
  22. Eliezera zanak' i Dodavaho
  23. Hôsea
  24. Amôsa
  25. Mikà Môrastita
  26. Amôza
  27. Elia
  28. Elisa
  29. Jôna zanak' i Amitay
  30. Isaia
  31. Jôela
  32. Nahoma
  33. Habakoka
  34. Zefania
  35. Oria
  36. Jeremia
  37. Ezekiela
  38. Semaia
  39. Baroka
  40. Neria
  41. Seraia
  42. Meseia
  43. Hagay
  44. Zakaria
  45. Malakia
  46. Môrdekay Bilsana
  47. Ôdeda
  48. Hanany

Ireo mpaminany vavy fito[hanova | hanova ny fango]

Tsy ny lehilahy ihany no mpaminany ao amin' ny jodaisma fa ny vehivavy koa.

  1. Saraha
  2. Miriama
  3. Debôra
  4. Hana
  5. Abigaila
  6. Holda
  7. Estera

Mpaminany hafa[hanova | hanova ny fango]

Ireo 55 ireo no voatakitra satria nanambara faminaniana manana ny lanjany mandrakizay ho an' ny taranaka hoavy ny faminaniany fa tsy ho an' ny vaninandro niainany ihany na hanehoany ny hasafononoky ny fahafinaretana azony amin' ny fihaonana amin' Andriamanitra. Izao ohatra ny voasoratra ao amin' ny Boky voalohan' i Samoela:

"10 Ary rehefa tonga tany Gibea, izy indro, ny mpaminany maro irai-dia nifanena taminy; dia nilatsaka tamin' i Saoly ny Fanahin' Andriamanitra, ka naminany teo aminy izy. 11 Ary nony hitan' izay rehetra nahalala azy hatramin' ny taloha fa, indro, maminany eo amin' ny mpaminany izy, dia nifampilaza ny olona ka nanao hoe: Inona izao tonga amin' ny zanak' i Kisy izao? Saoly koa va mba isan' ny mpaminany? 12 Ary ny anankiray teo namaly hoe: Fa iza moa no rain' ireny? Ary izany no nisehoan' ny fitenenana hoe: Saoly koa va mba isan' ny mpaminany? 13 Ary rehefa nitsahatra naminany Saoly, dia nankeo amin' ny fitoerana avo." (1Sam. 10.10-13, Ny Baiboly).

"10 Nony tonga tany Gabaà izy, indreto ny mpaminany maro, andiany iray, nifanena taminy, dia nilatsaka taminy ny Fanahin' Andriamanitra ka naminany teo afovoan' ireo izy. 11 Nony hitan' izay rehetra nahalala azy taloha fa niara-naminany tamin' ireo mpaminany koa izy, dia nifampilaza ireo olon-drehetra ireo hoe: Fa naninona ity zanak' i Kisy? Mba isan' ny mpaminany koa va Saola? 12 Niteny ny iray teo amin' ny vahoaka ka nanao hoe: Ary iza moa no rain' izy ireo? Izany no nahatonga ilay fitenenana hoe: Mba isan' ny mpaminany koa va Saola? 13 Nony efa nitsahatra tsy naminany izy, dia nankeo amin' ny fitoerana avo." (1Sam. 10.10-13, Ny Baiboly Masina).

Jereo koa[hanova | hanova ny fango]