Elohim

Avy amin'i Wikipedia
Sauter à la navigation Sauter à la recherche

Ny teny hoe Elohim (na Elohima, raha gasîna) dia teny ampiasaina ho anarantsamirery iantsoana an'Andriamanitra ao amin'ny Baiboly hebreo (Tanakh) nefa ampiasaina koa ho anarana iombonana amin'ny endriny milaza maro izy ka midika hoe "andriamanitra maro". Io endrika milaza maron'ilay anarana io dia miteraka adihevitra ny amin'ny isan'ny andriamanitra nivavahanan'ny Hebreo, na tokana na maro. Ny Jiosy sy ny Kristiana izay mivavaka amin'Andriamanitra tokana dia mampisa sy mandika io anarana io hoe "Andriamanitra" (tokana) nefa samy manana ny fivoasany ny endrika milaza maro ka isan'izany ny filazana ny herin'Andriamanitra.

Fampiasana ilay anarana[hanova | hanova ny fango]

Teny hebreo ny hoe Elohim (hebreo: אֱלֹהִים / 'ēlohîm) izay midika ara-bakiteny hoe "andriamanitra maro".

Ny hoe Elohim dia endrika lava mifototra amin'ny fototeny semitika 'ēl izay midika hoe "andriamanitra" (tokana). Azo ampifanakekezina amin'ny teny akadiana hoe ilu [1] sy ny teny arameana hoe elah ary ny teny arabo hoe ilāh izy io. Ara-pitsipiteny, ny teny hoe elohim dia miafara amin'ny famantaran'ny endrika milaza maro -îm. Ao amin'ny Baiboly dia maro ireo andalana ahitana ny teny hoe elohim izay manodro andriama maro tokoa (Eksodosy 12.12). mety hialohavan'ny mpanoritra izy ka azo adika hoe "ireo andriamanitra" (Eks. 18.11) sady mety hiarana amin'ny matoanteny amin'ny endrika milaza maro (Salamo 97.7) na mpamaritoetra amin'ny endrika milaza maro[2].

Azo anondroana andriamanitra tokana koa ny teny hoe elohim ka tsy ny andriamanitra tokan'i Israely ihany fa ny andriamanitra hafa koa toy ny andriamanitra Khemosh elohiman'i Moaba sy Astarte elohiman'ny Sidoniana ( Mpitsara 11.24; 2Mpanjaka 1.2; 1Mpanja. 11.5; 1Mpanj. 11.33). Ampiasaina koa io teny io hilazana ny zava-mananaina ara-panahy na andriamanitra kely toy ny matoatoa (1Samoela 28.13; Zakaria 12.8; Gen. 30.8).

Ny olana apetraky ny endrika milaza maro[hanova | hanova ny fango]

Fivoasana ara-kaifiteny[hanova | hanova ny fango]

Ny fiafaran-teny hoe -im ao amin'ny teny hoe Elohim izay ilazana ny fahamaroana amin'ny teny hebreo dia anaovan'ny mpahay fiteny fivoasana isankarazany.

Ny fandikan-tenin'ny Septanta sy ny Volgata dia nandika ny Elohim amin'ny fampiasana anarana milaza tokana. Ohatra, ny Genesisy 1.1 hoe "Tamin'ny voalohany Andriamanitra nahary ny lanitra sy ny tany" dia adika amin'ny teny latina hoe "In principio creavit Deus cælum et terram." ka ny hoe Deus dia anarana amin'ny endrika milaza tokana. Ny teolojia nahazatra hatramin'izay dia mihevitra fa io endrika milaza maro io, raha ny marina dia milaza fihoaran-toera (latina: pluralis excellentiæ) fa tsy ilazana ny fahamaroana an'isa.

Na dia izany aza dia hita ihany ny fahamaroana amin'ny toerana sasany ao amin'ny Baiboly: Gen. 1.26 ("Ary Andriamanitra nanao hoe: Andeha Isika hamorona olona tahaka ny endritsika, araka ny tarehintsika ..."). Hita koa izany ao amin'ny Gen. 3.22 ("Ary hoy Jehovah Andriamanitra: Indro, ny olona efa  tahaka ny anankiray amintsika ka hahalala ny tsara sy ny ratsy ...").

maro ireo petra-kevitra naroso hanazavana io endrika milaza maro io. Ny teolojia mahazatra hatramin'izay dia milaza fa tsy avy amin'ny teny hebreo amin'ny endrika milaza tokana hoe אֱל / ʾEl na hoe אֱלוֹהַּ / ʾEloah. Io teolojia io dia milaza fa io endrina io dia endrika milaza maron'anarana izay tsy misy amin'ny endrika milaza tokana.

Fivoasana ara-teolojia[hanova | hanova ny fango]

Tsy mitovy hevitra ny teolojiana ny amin'ny hevitra teolojikan'ny endrika milaza maron'ny anarana hoe Elohim.

Trinite[hanova | hanova ny fango]

Ny teolojia velarin'ny firehana evanjelika sasany sy ny Katolika sasany dia manamarina ny fampiasana ny endrika milaza maron'ny anarana hoe Elohim amin'ny Trinite: Andriamanitra dia telo izay iray, dia ny Ray sy ny Zanaka ary ny Fanahy masina. Izany no fanamarinana entin'i Abélard tamin'ny taonjato faha-12, ao amin'ny boky nosoratany hoe Theologia summi boni [3].

Fivoasan'i Thomas Römer[hanova | hanova ny fango]

I Thomas Römer dia manazava io endrika milaza maro io amin'ny alalan'ny fahitana ny orimbato tranainy meneho sarin'olona telo: ny iray lehibe atao hoe El ary ny roa kely kokoa, izay toetra fisehoany, dia i Tsaddek ("ny fahamarinana") sy i Mispath ("ny fitandremana"). Izany fivoasana izany anefa dia tsy lasa lavitra.

Filazana ny fahamboniana[hanova | hanova ny fango]

Ny hoe Elohim dia ilazana vondron'olona satria ny filaza-marom-pahamboniana dia tsy manazava ny endriky ny teny hoe Elohim. Fitenenana vao noforonina tao Eoropa taty aoriana (taonjato faha-9) io filaza-marom-boninahitra. Naninteraka tao amin'ny fomban'ny Jiosy tandrefana izany fitenin'ny andriana eoropeana izany izay nampiasaina koa tao amin'ny kolontsain'ny fivavahana tandrefana. Ny hoe "izahay" nampiasain'ny mpanjaka notokanan'ny Fiangonana tamin'izay indrindra ny Fiangonana katolika, dia midika hoe "izaho mpanjaka sy Andriamanitra". Noho izany dia tena ilazana zavatra maro tokoa ny hoe "izahay".

Jereo koa:[hanova | hanova ny fango]

Loharano sy fanamarihana[hanova | hanova ny fango]

  1. http://psd.museum.upenn.edu/epsd/epsd/e2616.html [tahiry]
  2. Martin Rose, "Names of God in the OT", dans Anchor Bible Dictionary, vol. 4 (ABD)
  3. Pierre Abélard, De l'unité et de la trinité divines (theologia summi boni), introduction, traduction et notes par Jean Jolivet, Paris, Vrin (Sic et Non), 2001, pp. 26 - 27.