Apokrifan'ny Baiboly

Avy amin'i Wikipedia
Sauter à la navigation Sauter à la recherche

Atao hoe Apokrifan'ny Baiboly na Boky apokrifa na Soratra apokrifa na Apokrifa fotsiny ireo boky nosoratana ho boky masina nefa tsy voaray ho ao amin'ny lisitry ny boky ekena ho filamatry ny finoana ao amin'ny Baiboly kristiana na amin'ny Baiboly jiosy. Izany lisitra izany no atao hoe kanona. Tsy mitovy ny fampiasan'ny Katolika sy ny Protestanta ny teny hoe apokrifa. Samy manana ny lisitry ny boky ataony hoe apokrifa ny fanontana Baiboly tsirairay.

Fiforonan-teny[hanova | hanova ny fango]

Ny teny hoe apokrifa dia fanagasiana ny teny grika hoe ἀπόκρυφος / apókruphos izay midika hoe "miafina".

Hoy i Enrico Galbiati : "Sarotra atambatra ho boky iray taloha izany boky maro be izany, sady nisy boky maro hafa koa nolazaina tsy an-drariny hoe boky masina notsilovin' Andriamanitra (nohamboina hoe hita tany an-toera-miafina, ka nantsoina amin' ny anarana grika hoe "apokrifa")" [1]. Ny Protestanta malagasy dia mpiasa ny teny hoe apokryfika koa.

Fampiasana ny teny hoe apokrifa[hanova | hanova ny fango]

Tsy mitovy ny fandraisana sy ny fampiasana ny teny hoe apôkrifa eo amin' ny fiangonana prôtestanta sy ny fivavahana jiosy andaniny ary ny fiangonana katôlika sy ny fiangonana ôrtôdôksa ankilany. Noho izany dia samy manana izay boky ataony hoe "apôkrifa" ny fiangonana tsirairay. Nefa ny hoe "pseodepigrafa" amin' ny Prôtestanta no mitovy amin' ny hoe "apôkrifa" ao amin' ny fiangonana katôlika sy ny fiangonana ôrtôdôksa.

Boky apokrifa amin' ny Prôtestanta sy ny Jiosy[hanova | hanova ny fango]

Ataon' ny Prôtestanta hoe apôkrifa ireo boky ao amin' ny Testamenta Taloha hita ao amin'ny Baiboly katôlika sy Baiboly ôrtôdôksa sady atao hoe deoterôkanônika nefa tsy voaray ho kanona ao amin' ny Baiboly prôtestanta sy ao amin' ny Baiboly hebreo. Ireto avy izy ireo:

Ny boky nifotorana misy an' ireo "fanampiny" ireo dia tsy hita ao amin' ny Baiboly hebreo ampiasaina amin' izao fotoana izao fa tamin' ny Baiboly amin' ny teny grika atao hoe Septoajinta (na Septanta). Ny boky hafa rehetra, izay sady tsy kanônika no tsy apôkrifa, dia ataon' ny Prôtestanta hoe pseodepigrafa.

Boky ataon'ny Katôlika hoe "apôkrifa"[hanova | hanova ny fango]

Amin' ny Katôlika ny boky atao hoe apôkrifa dia ireo boky sady tsy prôtôkanônika no tsy deoterôkanônika - dia ireo ataon' ny Prôtestanta hoe pseodepigrafa. Ny teny hoe apôkrifa sy pseodepigrafa anefa tsy voatery hitovy hevitra. Tsy misy lisitra raikitra momba ireo boky ireo, nefa ireto misy ohatra vitsy amin' izany:

Ny ankamaroan' ny boky apôkrifa (amin'ny hevitr' io teny io ho an' ny Katôlika sy ny Ortôdôksa) dia omena manaraka eo ambany.

Apokrifan' ny Testamenta Taloha sy apokrifa kristiana[hanova | hanova ny fango]

Tsy mahatanisa ny boky apokrifa rehetra ny lisitra omena eto.

Apokrifan' ny Testamenta Taloha[hanova | hanova ny fango]

Ireto boky ireto dia atao hoe koa "Apokrifa anelanelan' ny Testamenta" na "Soratra anelanelan' ny Testamenta" noho izy ireo voasoratra tanelanelan' ny fotoana nanoratana ny Testamenta Taloha sy ny an' ny Testamenta Vaovao, teo anelanelan' ny fotoana nahafatesan' ny mpaminany Malakia (toanjato faha-5 eo ho eo) sy ny fotoana nanombohan'i Joany Batista nanao asa faminaniana. Voasoratra tamin' ny fiteny grika sy tamin'ny fiteny hebreo ireo boky apokrifa ireo.

Apokrifa kristiana[hanova | hanova ny fango]

Jereo koa[hanova | hanova ny fango]

Loharano[hanova | hanova ny fango]

  1. Enrico Galbiati, Tantaran'ny Famonjena amin'ny Testamenta Taloha, Edisiôna md. Paoly / Filles de St Paul / Antananarivo, 1995. Takila faha-12.