Fiteny

Avy amin'i Wikipedia
Sauter à la navigation Sauter à la recherche
Nuvola apps ksig.png
Mbola ambangovangony ity lahatsoratra ity ary tokony hofenoina.

Azonao atao ny mandray anjara eto amin'ny Wikipedia amin'ny alàlan'ny fanitarana azy.
Jereo koa ny pejy Ahoana ny manao takelaka rehefa te-hijery hoe ahoana no fanaovana azy.

Ny sora-pantsika (cunéiforme) dia anisan'ny fomba fanoratana voalohany indrindraha misy eto an-tany.

Ny fiteny dia fomba fampitana ny fampahalalana. Ny dikan'ny fiteny amin'ny fiteny malagasy dia "teny iombonan'ny antokon' olona iray", ny dikany hafa koa dia "zavatra azo tenenina" na "fomba na baiko atao fifandraisana". Ny dika hodinihana ato dia ny dikany volaohany: "teny iombonan'ny antokon' olona iray".

Ny fahefana mampiasa ny fiteny dia nanomboka tamin'ny taona talohanny Tantara. Tahaka ny vondrom-piteny niasa tamin'ny Olombelona nanomboka nanoratra.

Nandritra ny taona môderna, nihabetsaka ny isan'ny foteny foronina. Ny fiteny foronina dia teny mbola tsy nisy taloha, fa noforonin'ny olona iray na olona maro; ny teny foronina dia ilaina sarahana amin'ny teny natioraly; ny fiteny foronina malaza indrindra manerana ny tany dia ny fiteny esperanto. Ny fiteny dia heverina fa fomba fifandraisana manokana ho an'ny olombelona, na dia manana fomba fifandraisana sarotra azo aza ny biby, lazaina hoe fitenin'ny biby.

Ny teny hoe fiteny dia voapetraka anaty dika maro. Ny fiseho hita indrindra dia ny teny tenenina toy ny fiteny anglisy na ny fiteny sinoa tenenina. Na dia izany misy koa ny fiteny soratana ary fomba hafa fifandraisana tsy mila feo toy ny fiteny moana.

Fianakaviam-piteny sy fiteny an'erana jeografika[hanova | hanova ny fango]

Fianakaviam-piteny[hanova | hanova ny fango]

Ny fianakaviam-piteny dia vondrom-piteny iray fototra izay nivoatra amin'ny alalan'ny fiampitany amin'ny taranaky ny mpiteny mifandimby avy amin'ny razam-piteny iraisana. Izany no atao hoe fihavanam-piteny ara-pitaranahana; tsy midika fihavanan'ny mpiteny an'ireo fiteny iray fianakaviana ireo anefa izany. Ny firesahana ny fianakaviam-piteny dia vokatry ny fampitahana ny fivoaran'ny fiteny amin'ny zavamanana aina, araka ny modelin'ny hazom-pirazanana. Ny fametrahana izany fihavanam-piteny izany dia sahanin'ny haifiteny ara-tantara.

Ny ankamaroan'ny fiteny eto amin'izao tontolo izao, na ny mbola misy mpiteny (fiteny velona) na ny efa tsy misy mpiteny intsony (fiteny maty), dia sokajina toy izany. Amin'ny fampitahana ny fianakaviam-piteny amin'ny hazo dia azo atao ny mampiasa ny teny hoe sampam-piteny hilazana ireo fizaràna hita ao amin'ny fianakaviam-piteny iray.

Ireto ny fiankaviam-piteny misy eto amin'izao tontolo izao:

Vondrom-piteny ara-jeografia[hanova | hanova ny fango]

Ny fianakaviam-piteny izay tsy fantatra mazava ny fihavanany amin'ny dingana ambony kokoa dia atao hoe vondrom-piteny an'erana ara-jeografia (ny fiteny amerindiana indrindra no antsoina amin'izany). Ireo fiteny izay tsy azo hamarinina ny fihavanany amin'ny fiteny hafa rehatra dia atao hoe fiteny manirery.

Jereo koa:[hanova | hanova ny fango]