Baiboly amin'ny teny malagasy

Avy amin'i Wikipedia
Sauter à la navigation Sauter à la recherche
Baiboly malagasy voalohany

Ny Baiboly amin'ny teny malagasy dia dikan-tenin'ny Baiboly amin'ny teny malagasy ampiasain'ny fiangonana miteny malagasy amin'ny fotoam-pivavahana, indrindra fa ny eto Madagasikara. Amin'izao fanombohan'ny taonjato faha-21 izao dia maro ny dikan-tenin'ny Baiboly amin'ny teny malagasy azo vakina, ka tsy amin'ny teny malagasy ofisialy ihany iany fa misy amin'ny fitenim-patitra koa. Manana ny lanjany eo amin'ny tantaran'ny Fiangonana eto Madagasikara sy ny tantaran'ny Firenenana malagasy ny Baiboly.

Isan'ny mampiavaka ny Baiboly amin'ny teny malagasy ny tsy fisian'ny fifanarahan'ny mpandika teny amin'ny fanagasiana ireo teny grika sy hebreo.

Tantaran'ny Baiboly amin'ny teny malagasy[hanova | hanova ny fango]

Ny nandikana voalohany ny Baiboly ho amin'ny teny malagasy[hanova | hanova ny fango]

Araka ny tantara, dia i David Jones, izay tonga tao Antananarivo ny 04 Oktobra 1820, sy i David Griffiths tamin'ny 15 Mey 1821, izay samy avy amin'ny London Missionary Society (LMS) no nanomboka nandika ny Baiboly tamin'ny teny malagasy ary ny Filazantsaran'i Lioka no nanombohana izany niaraka tamin'ny mpianatr'izy ireo roapolo lahy. Tamin'ny taona 1830 no vita tanteraka ny Testamenta Vaovao ka dika 3.000 no naparitaka. Tamin'ny taona 1835 dia vita dika manontolo amin'ny teny malagasy ny Baiboly.

Mandrak'ankehitriny dia io dikan-teny io, izay nisy fanavaozana ihany taty aoriana, no ampiasain'ireo Fiangonana protestanta dia ny Fiangonan'i Jesoa Krisy eto Madagasikara, ny Fiangonana Loterana Malagasy, ny Eklesia Episkopaly Malagasy sns. ary saika mampiasa io dikan-teny io daholo ireo Fiangonana zandriny izay niorim-paka manerana an'i Madagasikara taty aoriana.

Ny dikan-teny taty aoriana[hanova | hanova ny fango]

Amin'izao fiantombohan'ny taonjato faha-21 izao dia maro ny dikan-tenin'ny Baiboly amin'ny teny malagasy izay azo vakina. Ao ireo dikan-teny nataon'ny Protestanta, ao ny nataon'ny Katolika, ao ny dikan-teny iombonana, sns. Samy milaza ny mpandika teny fa avy amin'ny teny fototra, dia ny hebreo sy ny grika, no niaingany tamin'ny fandikan-teny nataony. Ny fitambaran'ny boky filamatra (na kanona) ao amin'ny Baiboly kosa dia misy roa, dia ny kanona protestanta sy ny kanona katolika.

Taty aoriana dia nisy ny fandikan-teny ny Baiboly amin'ny fitenim-paritra malagasy toy ny amin'ny fiteny malagasy antandroy, ny fiteny malagasy masikoro, sns[1].

Baiboly protestanta amin'ny teny malagasy[hanova | hanova ny fango]

Ny Baiboly protestanta amin'ny teny malagasy dia fandikana ny Baiboly ampiasain'ny fiangonana protestanta malagasy sy ireo fiangonana lazaina hoe zandriny. Ny Baiboly protestanta no nampiasain'ny Vavolombelon'i Jehovah eto Madagasikara talohan'ny namoahany ny dikan-teny azy manokana. Ny anaran'ny Baiboly protestanta dia Ny Baiboly. Ny edisiona tamin'ny taona 1909 izay nasiam-panitsiana madinika tamin'ny taona 1965 sy taty aorianz no ampiasaina amin'izao.

Lisitry ny boky[hanova | hanova ny fango]

Miavaka amin'ny Baiboly katolika ny Baiboly protestanta amin'ny tsy fahitana ao aminy ireo boky deoterôkanônikan'ny Testamenta Taloha.

Ireto avy ny anaran'ireo boky ao amin'ny Testamenta Taloha: Genesisy, Eksodosy, Levitikosy, Nomery, Deoteronomia Josoa, Mpitsara, Rota, Samoela voalohany, Samoela faharoa, Mpanjaka voalohany, Mpanjaka faharoa, Tantara voalohany, Tantara faharoa, Ezra, Joba, Salamo, Ohabolana, Mpitoriteny, Tononkiran'i Solomona, Isaia, Jeremia, Ezekiela, Daniela, Fitomaniana, Hosea, Joela, Amosa, Obadia, Jona, Mika, Nahoma, Habakoka, Zefania, Hagay, Zakaria ary Malakia.

Ireto kosa ny anaran'ny boky ao amin'ny Testamenta Vaovao: Matio, Marka, Lioka, Jaona, Asan'ny Apostoly, Romana, Korintiana voalohany, Korintiana faharoa, Galatiana, Efesiana, Filipiana, Kolosiana, Tesaloniana voalohany, Tesaloniana faharoa, Timoty voalohany, Timoty faharoa, Titosy, Filemona, Hebreo Jakoba, Petera voalohany, Petera faharoa, Jaona voalohany, Jaona faharoa, Jaona fahatelo, Joda ary Apokalypsy.

Endriky ny fandikan-teny[hanova | hanova ny fango]

Ny Baiboly protestanta no azo lazaina hoe zokiny tamin'ny dikan-tenin'ny Baiboly amin'ny fiteny malagasy ka ny fanapahan-kevitr'ireo mpandika teny voalohany dia matetika nolovan'ny taty aoriana, indrindra fa eo amin'ny fanagasiana ny anarana. Milaza ny mpandika teny fa nalaina amin'ny teny fototra, dia ny hebreo sy grika, ny dikan-teny nataony, nefa hita ihany fa misy ireo zavatra sasany izay notakarina avy amin'ny Baiboly protestanta amin'ny teny anglisy.

Fanagasiana ny teny hebreo sy grika[hanova | hanova ny fango]

Nanakaiky ny fanononana anglisy ny mpandika teny malagasy amin'ny ankapobeny. Izany no ahitana ny hoe Jaona (anglisy: John) fa tsy Joany na Joana na dia tokony ho ny "o" no hialoha ny "a" ao amin'io anarana io. Ny teny hebreo anefa dia יהוחנן / Iehohānan ary ny teny grika kosa Ἰωάννης / Iôannês. Ny tokony ho Iehody lasa Jiosy satria ny teny anglisy dia milaza hoe Jews.

Ny Baiboly protestanta dia tsy mampiasa tendron-tsoratra (` na ´ na ^) raha manoratra ny anaran'olona na anaran-toerana na anaram-boky ka anjaran'ny mpamaky ny mamantatra, araka ny fahazarany, ny toerana misy ny tsindrimpeo sy ny fomba tokony hamakiana ny litera "o" (na /u/ na /o/). Ny anarana mponina dia tsy miafara amin'ny hoe -nina (Ohatra: Romana na Korintiana fa tsy Rômanina na Kôrintianina). Tsy fahita firy ny "ô" misy satrony.

Amin'ny ankapobeny dia naka tahaka ny fanononan'ny anglisy ny teny hebreo sy grika, na ny marina kokoa ny teny latina, ny mpandika teny. Hany ka ny teny grika hoe Biblia dia lasa Baiboly nefa ny teny anglisy nalaina tahaka tsy ahitana ny litera "a" (ao amin'ny hoe "ba-") sy "o" (ao amin'ny hoe "-bo-"). Nanaraka an'io avokoa ny mpandika teny rehetra taty aoriana, na inona na inona fiangonana misy azy. Ohatra ny Katolika izay misafidy amin'ny ankapobeny ny fanononana manakaiky ny an'ny teny frantsay dia tsy nanoratra hoe Bibla fa Baiboly ihany koa.

Ny anarana ahitana ny litera iôda (yod: י) hebreo na ny litera iôta (iota: ι) grika izay samy tokony ho vakina hoe /i/ dia voasoratra ho "j" sady tononina hoe /dz/ na /z/ rehefa arakarahina zanapeo (zanatsoratra). Mijanona ho "i" ihany ny fanoratana raha renifeo no manarakaraka ilay ioda na iota (ohatra: Isiraely fa tsy Jsiraely; Isimaela fa tsy Jsimaela sns.). Izany no nahatonga ny fanoratana hoe Jehovah fa tsy Iehovah; Jesosy na Jesoa fa tsy Iesosy na Iesoa; Jiosy fa tsy Iehody sns. Ny fiteny hebreo anefa tsy ahitana io feo /dz/ io. Ary ny mpiteny grika fahizay dia tsy namadika ny ioda (י) amin'ny litera hafa afa-tsy amin'ny iota (ι) izay mitovitovy fanonona aminy. Nisy akony eo amin'ny fandikana ny Baiboly malagasy aty aoriana izany rehetra izany. Na ny anaran'ilay litera iôda aza dia lasa hoe joda (vakina hoe /dzuda/) ao amin'io Baiboly io (jereo ohatra: Salamo faha-119). Marihina fa ny teolojiana protestanta dia mampiasa ny hoe Iahve na Yahweh matetika amin'ny boky soratany na rehefa mampianatra fa mampiasa kosa ny Jehovah rehefa mitory teny.

Ahitana teny misy litera "y" tsy any amin'ny fiafaran'ny voanteny ao amin'ny Baiboly protestanta amin'ny teny malagasy. Ohatra: Apokalypsy (fa tsy Apokalipsy), Babylona (fa tsy Babilona). Ny lalànan'ny fanoratana ny teny malagasy anefa dia ny tsy manoratra litera "y" any anaty voanteny na any am-piandohany.

Ny sasany amin'ireo teny grika miafara amin'ny -os na -ous indraindray dia lasa miafara amin'ny hoe -osy rehefa nohagasina. Ohatra: Jesosy (grika: Ἰησοῦς / Iēsoûs), Patmosy (Πάτμος/ Patmos), Eksodosy (grika: Ἔξοδος / Exodos). Misy koa anefa ny nofaranana amin'ny -o fotsiny. Ohatra: Korinto (grika: Κόρινθος / Kórinthos); Ponto (Πόντος/ Pόntos). Toy izany koa ireo anarana miafara amin'ny -as na -is: Tomasy (Θωμᾶς / Thômas), Jodasy (Ὶούδας/ Ioudas) nefa Lioka (grika: Λουκᾶς / Loukas ; hebreo: לוקאס‎ / Lûkâs). Genesisy (grika: Γένεσις / Genesis) nefa Apokalypsy (grika: Ἀποκάλυψις / Apokalupsis) fa tsy Apokalypsisy.

Baiboly katolika amin'ny teny malagasy[hanova | hanova ny fango]

Ny Baiboly katolika amin'ny teny malagasy dia fandikana ny Baiboly ampiasain'ny Eglizy Katolika Apôstôlika Romana eto Madagasikara. Toy ny Baiboly protestanta dia misy ny Baiboly amin'ny dikan-teny tranainy izay ahitana ny anaran'Andriamanitra hoe Iahve sy ilay Baiboly tsy ahitana an'io anarana io. Ny anaran'ny Baiboly katolika dia Ny Baiboly Masina. Tamin'ny taona 1938 no nahavitana printy ny Baiboly katolika voalohany amin'ny teny malagasy nefa amin'izao dia ampiasaina ilay vita tamin'ny taona 2011.

Ny lisitry ny boky[hanova | hanova ny fango]

Miavaka ny Baiboly katolika amin'ny fisian'ireo boky fanampiny atao hoe deoterôkanônika izay ao aminy nefa tsy hita ao amin'ireo Baiboly protestanta sy ao amin'ny Baibolin'ny Vavolombelon'i Jehovah.

Ireto avy ny anaran'ny boky ao amin'ny Testamenta Taloha: Jenezy, Eksaody, Levitika, Fanisana, Detôrônômy, Jôsoé, MpitsaraRotaSamoela voalohany, Samoela faharoa, Mpanjaka voalohany, Mpanjaka faharoa, Tantara voalohany, Tantara faharoa, Esdrasa, Nehemia, Tôbia, Jodita, Estera, Makabeo voalohany, Makabeo faharoa, Joba, Salamo, Ohabolana, Mpitoriteny, Tononkira, Fahendrena, Ekleziastika, Izaia, Jeremia, Fitomaniana, Baroka, Ezekiela, Daniely, Osea, Jôely, Amôsy, Abdiasa, Jônasa, Mikea, Nahoma, Habakòka, Sôfônia, Hagay (na Akjea), Zakaria ary Malakia.

Ireto kosa ny anaran'ny boky ao amin'ny Testamenta Vaovao: Matio, Marka, Lioka, Joany, Asa, Rômanina, Korintianina voalohany, Korintianina faharoa, Galata, Efezianina, Filipianina, Kolosianina, Tesalônisianina voalohany, Tesalônisianina faharoa, Timôte voalohany, Timôte faharoa, Tito, Filemôna, Hebrio, Jakôba, Piera voalohany, Piera faharoa, Joany voalohany, Joany faharoa, Joany fahatelo, Joda ary Fanambaràna.

Endriky ny fandikan-teny[hanova | hanova ny fango]

Milaza ny mpandika teny fa nalaina amin'ny teny fototra, dia ny hebrio sy grika, ny dikan-teny nataony, nefa hita ihany fa misy ireo zavatra sasany izay notakarina avy amin'ny Baiboly katolika amin'ny teny frantsay, indrindra ny avy ao amin'ilay atao hoe La Bible de Jérusalem.

Fanagasiana ny teny grika sy hebreo[hanova | hanova ny fango]

Amin'ny fanagasiana ny anarana sy teny hebreo na grika dia tsy ny hebreo na ny grika avy hatrany no niaingana (amin'ny ankapobeny) fa ny fanoratana na ny fanononana frantsay. Izay no ahitana ny hoe Piera fa tsy Petro na Petra; Moizy fa tsy Mose na Mosesy (hebreo: מֹשֶׁה /Moshé; grika: Μωσῆς / Mōusēs). Betsaka anefa ny lova noraisin'ny Baiboly katolika tamin'ny protestanta ka isan'izany ny anarana hoe Baiboly.

Niverina amin'ny teny fototra tokoa ny mpandika teny rehefa tena lavitra ny fanonona grika na hebreo ny fanoratana na ny fanononana frantsay; izany no anoratana hoe Joany (frantsay: Jean vakina hoe /ʒɑ̃/). Tsy niala tamin'ny fampiasana ny litera "j" anefa ny mpandika teny hanagasiana ny iôda (י) na ny iôta (ι) arakarahina zanatsoratra. Tranga maningana ny hoe Iahve ao aminy satria amin'ny teny frantsay dia ny hoe Iahvé no fanoratra. Nifamadika amin'ny nandrasana ny zavatra sasany toy ny nanoratana ny Ismaely ho Jismaela ao amin'ny dikan-teny vaovaon'ny Baiboly katolika ka nanoloana ny "i" (izay efa nanakaiky ny fanononana tena izy) ho "j".

Vao nanavao ny dikan-tenin'ny Baiboliny ny Katolika malagasy ka ahitana fahasamihafana araka endrika raha ampitahaina amin'ny dikan-teny mahazatra ny mpamaky teo aloha. Izany dia vokatry ny fikatsahana ny hanakaiky ny fanononana amin'ny teny fototry ny Baiboly (hebreo na grika). Vokatr'izany dia misy ny fifanakaikezan'ny anarana sasany amin'ny fanoratana an'izany ao amin'ny Baiboly protestanta toy ny hoe Jiosy (fa tsy Jody), Hagay (fa tsy Akjea). Ny anarana tena mahazatra ny mpino katolika dia tsy novana ka notazonina ny hoe Piera, Môizy sns.

Io antony voalaza eo aloha io ihany koa no mahatonga ny fampiasana ny tendro satroka (^) eo ambonin'ny litera "o" (ô) ho lasa maro dia maro mba hahamarina kokoa ny fanononana ka hiavahan'izay tokony ho tononina ô (/o/) na o (/u/). Tsy nahitana izany firy ny Baiboly katolika malagasy tranainy. Ohatra: Nabokôdônôzôra fa tsy Nabokodonozora; Môizy fa tsy Moizy. Itoviany amin'ny DIEM io. Ny anarana hoe Eksaody dia sisa navelan'ny fomba fanagasiana ny feo /o/ (ô) ka tsy voaova ho Eksôdy.

Voamarika ihany koa ny tokony hisy ny tsindrimpeo raha tsy araka ny mahazatra ny Malagasy ka amin'ny fampiasana ny tendro miraika (` na ´) no anamarihana izany.

Safidy momba ny fanoratana ny teny sasany[hanova | hanova ny fango]

Ao amin'ny dikan-teny vaovaon'ny Baiboly katolika malagasy, ny anarana hoe Iahve dia nosoloana ny hoe Tompo ka nanaraka ny fanaon'ny Baiboly jiosy amin'ny teny grika atao hoe Septoaginta (na Septanta) izany sady itoviany amin'ny Baiboly DIEM. Ao amin'ny Baiboly jiosy amin'ny teny hebreo anefa io anarana io dia tsy hoe nesorina ka tsy nosoratana intsony fa voasoratra ihany nefa tsy tononina fotsiny amin'izao.

Baiboly iraisam-pinoana[hanova | hanova ny fango]

Ny Baiboly Dikanteny Iombonana Eto Madagasikara (hafohezina amin'ny hoe: Baiboly DIEM) dia vokatry ny fandikan-teny niarahan'ireo mpandika teny malagasy avy amin'ny fiangonana maro eto Madagasikara. Mihevitra ny mpandika teny fa maro amin'ireo teny malagasy tranainy no efa tsy azon'ny mpamaky ankehitriny intsony ny heviny, noho izy tsy fandre andavanandro na koa efa niova hevitra, ka izany no isan'ny nanosika azy ireo hanao dikan-teny vaovao. Mikendry ny hananan'ny Kristiana miteny malagasy Baiboly iraisan'ny finoana kristiana samihafa (ekiomenisma) koa ireo mpandika teny ireo, no mikendry ny hahazoan'ny mpiteny malagasy ankehitriny ny tian'Andriamanitra ho lazaina. Izany no antony ampiasan'ny mpandika teny ny teny malagasy tenenina sy soratana amin'izao taonjato izao. Ampiasaina indrindra io dikan-teny io amin'ny fotoam-pivavahana iraisam-pinoana ataon'ireo fiangonana miray ao amin'ny Fiombonan'ny Fiangonana Kristiana eto Madagasikara (FFKM). Tamin'ny taona 2003 no nanaovana printy voalohany ny Baiboly DIEM.

Lisitry ny boky[hanova | hanova ny fango]

Misy roa karazana ny Baiboly DIEM: ny iray natao ho an'ireo zatra nampiasa ny Baiboly protestanta (tsy ahitana boky deoterokanonika) ary ny iray natao ho an'ny mpamaky ny Baiboly katolika (ahitana boky deoterokanonika).

Endriky ny fandikan-teny[hanova | hanova ny fango]

Fanagasiana ny teny grika sy hebreo[hanova | hanova ny fango]

Tsy voatery nisafidy ny iray amin'ny anaran'ny boky efa misy ao amin'ny Baiboly protestanta na amin'ny Baiboly katolika ny mpandika teny fa indraindray dia nanao anarana vaovao izay heverin'ny mpandika teny fa manakaiky kokoa ny fanononana amin'ny teny grika na eo anelanelan'ny anarana protestanta sy katolika. Ohatra: ny Genesisy na Jenezy dia lasa Genesỳ. Ny anaran'olona na toerana dia natao tahak'izany koa, nampanakaikezina ny teny grika na hebreo. Misy fahasamihafany amin'ny Baiboly protestanta sy amin'ny Baiboly katolika malagasy tranainy izy raha ny amin'ny anaran'olona sy ny anaran-tany ary ny anaran'ny boky ao amin'ny Baiboly no asian-teny.

Mampiavaka azy ny fanatsofohana ny litera "h" amin'ny anarana izay efa mahazatra ka tsy nisy an'io litera io. Ny hoe Isaka lasa hoe Itsehàka (hebreo: יצחק / Iishḥâk; grika: Ισαάκ/ Isaak). Hita koa ny hoe Kanahana fa tsy Kanana na Kanaana (hebreo: כְּנָעַן‬ / Kənâ‘an; grika: Χαναάν / Khanaan).

Ny anaram-boky milaza anarana mponina miafara amin'ny hoe -na ao amin'ny Baiboly protestanta dia miafara amin'ny -nina ao amin'io Baiboly io (ohatra: Romanina fa tsy Romana).

Safidy momba ny fanoratana ny teny sasany[hanova | hanova ny fango]

Ny anarana hoe Jehovah na Iahveh dia nosoloana ny hoe Tompo ka ny fomban'ny Baiboly jiosy amin'ny teny grika (Septoaginta na Septanta) izany, izay nanolo ny anaran'Andriamanitra teny hebreo hoe יהוה‬ / Yhwh (ilay nogasina hoe Jehovah na Iahve) ho Kύριος / kúrios (midika hoe "Tompo") fotsiny amin'ny teny grika. Ao amin'ny Baiboly jiosy amin'ny teny hebreo anefa io anarana io dia tsy nesorina ka tsy nosoratana intsony fa voasoratra ihany nefa tsy tononina.

Baibolin'ny Vavolombelon'i Jehovah[hanova | hanova ny fango]

Ny Baibolin'ny Vavolombelon'i Jehovah dia fandikan-tenin'ny Baiboly manakaiky ny dikan-teny protestanta tranainy raha ny anaran'ny boky tsirairay sy ny anaran'ny olona ary ny anaran'ny tanàna maro voalaza ao amin'ny Baiboly no jerena. Atao hoe Ny Soratra Masina - Fandikan-Tenin'ny Tontolo Vaovao ny anaran'io Baiboly io.

Nadika avy amin'ny dikan-teny anglisy (New World Translation of the Holy Scriptures) an'ny Vavolombelon'i Jehovah, izay nivoaka tamin'ny taona 1984 sady iaingan'ny fandikan-teny amin'ny fiteny hafa rehetra, io Baiboly io. Ny Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania no namoaka azy izay natao pirinty tany Japana tamin'ny taona 2009. Efa nivoaka tamin'ny taona 2003 ny Soratra Grika Kristianina (izany hoe ny Testamenta Vaovao) nefa nohavaozina indray ny dikan-teny tamin'io fanontana farany io. Tsorin'ny mpandika teny fa tsy nadika mivantana avy amin'ny teny fototra (hebreo sy grika ary aramianina) ny Baibolin'ny Vavolombelon'i Jehovah amin'ny teny malagasy.

Endriky ny fandikan-teny[hanova | hanova ny fango]

Fanagasiana ny teny grika sy hebreo[hanova | hanova ny fango]

Ny anaram-boky milaza anarana mponina miafara amin'ny hoe -na ao amin'ny Baiboly protestanta dia miafara amin'ny -nina ao amin'io Baiboly io (ohatra: Romanina fa tsy Romana). Itovitoviany amin'ny DIEM sy ny Baiboly katolika vaovao izany. Ny Testamenta Taloha dia ataony hoe "Soratra Hebreo sy Aramianina" fa ny Testamenta Vaovao kosa "Soratra Grika Kristianina". Toy ny Baiboly protestanta dia tsy mampiasa tendron-tsoratra (` na ´ na ^) firy io Baiboly io ka anjaran'ny mpamaky ny mamantatra, araka ny fahazarany, ny toerana misy ny tsindrimpeo sy ny fomba tokony hamakiana ny litera "o" (na /u/ na /o/).

Safidy momba ny fanoratana ny teny sasany[hanova | hanova ny fango]

Betsaka kokoa ny isam-pitrangàn'ny anarana hoe Jehovah ao amin'ny Baibolin'ny Vavolombelon'i Jehovah raha ampitahaina amin'ny isan'io teny io ao amin'ny Baiboly protesatanta satria, ankoatry ny fitomboan'io isa io ao amin'ny "Soratra Hebreo sy Aramianina", dia mipoitra im-betsaka ao amin'ny "Soratra Grika Kristianina" koa io anarana io satria nasolo ny sasany amin'ny fitrangan'ny teny hoe Tompo, izay heverin'ny mpandika teny fa tokony ho Jehovah tamin'ny nanoratana voalohany ny bokin'ireo apostoly sy evanjelista ao. Tsy ny mpadika teny malagasy no nisafidy izany fa hatramin'ny dikan-teny anglisy (New World Translation of the Holy Scriptures).

Tsy mampiasa ny teny hoe Testamenta Taloha sy Testamenta Vaovao ny Vavolombelon'i Jehovah satria "asa soratra iray ihany mantsy ny Baiboly, ary tsy misy lany andro na azo antsoina hoe “taloha” amin'izy io", hoy ny mpampanonta an'ilay Baiboly.

Be mpitsikera ny Ny Soratra Masina - Fandikan-Tenin'ny Tontolo Vaovao noho izy heveriny fa nanova ny rafitry ny fehezanteny sasany na nandika amin'ny fomba tsy mahazatra ny teny sasany mba hanamarinany ny fivoasany ny Soratra Masina, indrindra mba hanesorana ny maha Andriamanitra an'i Jesosy Kristy ka handisoana ny Trinite.

Lisitry ny boky[hanova | hanova ny fango]

Ireto avy ny anaran'ny boky ao amin'ny "Soratra Hebreo sy Aramianina": Genesisy, Eksodosy, Levitikosy, Nomery, Deoteronomia, Josoa, Mpitsara, Rota voalohany, Samoela voalohany, Samoela voalohany, Mpanjaka voalohany, Mpanjaka faharoa, Tantara voalohany, Tantara faharoa, Ezra, Nehemia, Estera, Joba, Salamo, Ohabolana, Mpitoriteny, Tononkiran’i Solomona, Isaia, Jeremia, Fitomaniana, Ezekiela, Daniela, Hosea, Joela, Amosa, Obadia, Jona, Mika, Nahoma, Habakoka, Zefania, Hagay, Zakaria ary Malakia.

Ireto kosa ny anaran'ny boky ao amin'ny "Soratra Grika Kristianina": Matio, Marka, Lioka, Jaona, Asan’ny Apostoly, Romanina, Korintianina voalohany, Korintianina faharoa, Galatianina, Efesianina, Filipianina, Kolosianina, Tesalonianina voalohany, Tesalonianina faharoa, Timoty voalohany, Timoty, Titosy, Filemona, Hebreo, Jakoba, Petera voalohany, Petera faharoa, Jaona voalohany, Jaona faharoa, Jaona fahatelo, Joda ary Apokalypsy.

Jereo koa[hanova | hanova ny fango]

Rohy ivelany hamakiana Baiboly[hanova | hanova ny fango]

Loharano sy fanamarihana[hanova | hanova ny fango]

  1. "Plantes de la Bible en malgache et plantes « bibliques » dans la culture malgache" in Etude océan indien.