Eglizy Katolika Apostolika Romana (Madagasikara)

Avy amin'i Wikipedia
Sauter à la navigation Sauter à la recherche
Katedralin'Antananarivo

Ny Eglizy Katolika Apostolika Romana eto Madagasikara dia isan'ny Fiangonana katolika maneran-tany izay eo ambany fitarihana ara-panahin'ny Papa ao Roma. Misy mpivavaka maherin'ny 4.000.000 eo ho eo io fiangonana io, izany hoe iray ampahefatry ny mponin'ny Nosy. Misy arsidiosezy dimy sy diosezy iraika amby roapolo ny eto Madagasikara. Fivavahana voalohany eto Madagasikara ny Fiangonana katolika raha ny habetsahan'ny mpino no jerena. Mampiavaka ny Fiangonana katolika koa ireo trano fiangonana goavam-be izay nalana tahaka indrindra tamin'ny fiangonana vahiny amin'ny endriny sy ny bikany. Marihina fa misy lakroa avokoa ny Fiangonana katolika.

Ny trano fiangonana katolika tranainy indrindra eto madagasikara dia ao amin'ny nosy Sainte Marie tokony ho 150 km ao ampita avaratr'i Toamasina.

Ny tantarany[hanova | hanova ny fango]

Faha mpanjaka[hanova | hanova ny fango]

Ny fivavahana katolika dia nentin'ny misiônera tamin'ny taona efa taloha be teto Madagasikara. Ny katolisisma dia efa nisy nitondra teto amin'ny Nosy hatramin'ny faran'ny taonjato faha-16, sady efa nisy ny nanandrana nanao asa misiona tamin'ny taona 1540 avy eo tamin'ny nahatongavan'ireo Dominikana tamin'ny taona 1580 ary ny Zezoita tamin'ny taona 1610. Tsy nahitam-pahombiazana kely izany raha tsy tany amin'ny taona 1642.

Tonga ny moanina (na monka) lazarista tamin'ny taona 1643 ka niforona tamin'ny taona 1643 no naorin'ny Papa Orbano VIII ny Prefektiora Apostolikan'i Madagasikara. Nofaranan'izy ireo anefa ny misionany aty Madagasikara tamin'ny taona 1674 noho ny haratsian'ny toetany sy ny tsy fitiavan'ny mponina azy ireo.

Maro ireo misionera katolika frantsay novonoina tamin'ny taona 1674 ary taorian'io dia norarana ny fivavahana katolika tamin'ny fanombohan'ny taonjato faha-19. Maty martira tamin'ny taona 1832 i Henri de Solages ary heverina fa rain'ny Fiangonana katolika malagasy izy. Misy toerana fanaovana fivahiniana masina natokana ho azy ny ao Toamasina[1].

Niorina tamin'ny taona 1844 ny Misiona Zezoita eto Madagasikara (frantsay: Mission Jésuite de Madagascar) ary ny trano fiangonana voalohany dia niorina tamin'ny taona 1857[2]. Tamin'ny taona 1861 dia nanomboka nihamaro ny mpino katolika teto Madagasikara noho ny nanambaràn-dRadama II ny fahalalahan'ny fivavahana[3].

Faha fanjanahan-tany[hanova | hanova ny fango]

Niroborobo tokoa ny Fiangonana katolika teto Madagasikara tamin'ny andron'ny fanjanahan-tany na dia teo aza ny fandroahana ireo misionera frantsay. Ny andry niorenany moa dia ramatoa Rasoamanarivo Victoire (1848-1894), vehivavy nahery fo tokoa tamin'ny fijoroana vavolombelon'ny finoana. Tsy niasa irery anefa izy fa nampian'i Frera Rafiringa Raphael Louis tamin'izany. Marihina fa izy ireo dia samy nasandratra ho olontsambatra avokoa. Teo ihany koa ny fifaninanana tamin'ny Fiangonana protestanta ka tsy mora tamin'ireo Katolika tany amboalohany ny nifikitra tamin'ny fiangonany.

Teo anelanelan'ny taona 1896 sy 1898 ny fiangonana katolika dia nanomboka nametraka fandaminana ary tamin'ny taona 1925 dia afaka nisy ny fanosorana pretra teratany malagasy. Efa nahatratra 100 000 ny mpino katolika tamin'ny taona 1900. Tamin'ny taona 1939 no voahosotra ny pretra malagasy voalohany, dia i Ignatius Ramarosandratana, izay nohosorana ho eveka tany Roma, tamin'ny andron'ny Papa Pio XII. Tamin'ny taona 1947 dia novonoin'ny mpitondra politika tamin'izay ny katekista Lucien Botovasoa [4] [5]. Tamin'ny taona 1969 dia nanana ny kardinaliny manokana amin'izay ny Fiangonana katolika eto Magadasikara, dia tsy iza fa i Jérôme Louis Rakotomalala.

Fahaleovanten'i Madagasikara[hanova | hanova ny fango]

Naorin'ny Papa Joany XXIII ny Nonsiatora Apostolika teto Madagasikara tamin'ny 23 Septambra 1960. Nitsangana ny Fiombonan'ny Fiangonana Kristiana eto Madagasikara (FFKM) tamin'ny taona 1980, izay nanery ny Fanjakana malagasy mba hanomboka hampihatra ny demokrasia amin'izay tamin'ny taona 1991 tamin'ny alalan'ny fihetseham-bahoaka ka ny mpitarika tamin'izany fanovana izany dia ny Kardinaly Armand Gaétan Razafindratandra.

Namangy an'i Madagasikara ny Papa Joany Paoly II tamin'ny taona 1989 ary ny kardinaly Pietro Parolin, Sekreteram-Panjakana ao Vatikàna, dia nitsidika an'Antananarivo tamin'ny taona 2017[6]

Tamin'ny taona 2017 dia nitsikera ny fanaovana politika nisy hatrizay teto Madagasikara ny Fiangonana katolika ka betsaka ny fanafihana nahazo ireo toeram-pitokanana sy ny fikambana pretra[7].

Ny solontenan'ny Papa eto Madagasikara, ny Nonsy Apostolika, hatramin'ny 13 Avrily 2015, dia ny Mgr Paolo Rocco Gualtieri[8].

Statistika[hanova | hanova ny fango]

Mitana anjara asa lehibe tokoa ny Fiangonana katolika, indrindra eo amin'ny lafiny fahasalamana sy fanabeazana eto Madagasikara. Araka ny firaketan'ny Fiangonana tamin'ny 2003 dia nisy:

  • akanin-jaza miisa 749 izay misahana zaza madinika miisa 44167;
  • sekoly ambaratonga voalohany miisa 2479 izay ahitana mpianara miisa 332 811;
  • sekoly ambaratonga faharoa miisa 372 izay ahitana mpianatra miisa 88 959[9].

Tamin'ny faran'ny taona 2004 dia izao ny tarehimarika momba ny Eglizy katolika eto Madagasikara:

  • paroasy miisa 317;
  • pretra miisa 1134;
  • relijiozy miisa 3771;
  • toeram-pampianarana miisa 3316;
  • fikambanana mpanao asa soa miisa 349;
  • mpino katolika miisa 4 582 644 izay 23,59%n'ny mpoina eto amin'ny Nosy.

Tamin'ny taona 2007 ny eto Madagasikara dia nahitana:

  • paroasy miisa 315;
  • eveka miisa 27;
  • pretra diosezana miisa 556;
  • pretra amin'ny fikambanana hafa miisa 673;
  • moana miisa 420;
  • relijiozy miisa 4100.

Rafitra[hanova | hanova ny fango]

Arsidiosezy sy diosezy[hanova | hanova ny fango]

Katedralin'Antsirabe

Mizara ho arsidiosezy dimy sy diosezy roa amby roapolo ny Eglizy katolika eto Madagasikara ka ireto avy izany:

Arsidiosezin'Antananarivo[hanova | hanova ny fango]

  • Diosezin'Antsirabe
  • Diosezin'i Miarinarivo
  • Diosezin'i Tsiroanomandidy
  • Diosezin'i Maintirano

Arsidiosezin'Antsiranana[hanova | hanova ny fango]

  • Diosezin'Ambanja
  • Diosezin'i Mahajanga
  • Diosezin'i Port-Bergé

Arsidiosezin'i Fianarantsoa[hanova | hanova ny fango]

  • Diosezin'Ambositra
  • Diosezin'i Farafangana
  • Diosezin'Ihosy
  • Diosezin'i Mananjary

Arsidiosezin'i Toamasina[hanova | hanova ny fango]

  • Diosezin'Ambatondrazaka
  • Diosezin'i Fenoarivo-Atsinanana
  • Diosezin'i Moramanga

Arsidiosezin'i Toliara[hanova | hanova ny fango]

  • Diosezin'i Morombe
  • Diosezin'i Morondava
  • Diosezin'i Tôlagnaro

Ny mpitantana[hanova | hanova ny fango]

Kardinaly nifandimby:[hanova | hanova ny fango]

  • Kardinaly Razafindratandra Armand Gaëtan (hatramin'ny taona 2010)
  • Kardinaly Tsarahazana Désiré

Ny Konferansa Episkopaly[hanova | hanova ny fango]

Filoha[hanova | hanova ny fango]

  • Aseveka Jérôme Rakotomalala (1965 - 1966);
  • Aseveka Gilbert Ramanantoanina, SJ (1966 - 1971)
  • Mgr Albert Joseph Tsiahoana (1971 - 1974)
  • Kardinaly Victor Razafimahatratra , SJ (1974 - 1986)
  • Mgr Albert Joseph Tsiahoana (1986 - 1992)
  • Mgr Jean-Guy Rakodondravahatra , MS (1992 - 1996)
  • Kardinaly Armand Gaétan Razafindratandra (1996 - 2002)
  • Aseveka Fulgence Rabeony , SJ (2002 - 2006)
  • Mgr Fulgence Rabemahafaly ( 2006 - novembre 2012)
  • Mgr Désiré Tsarahazana, archevêque, depuis novembre 2012

Eveka:[hanova | hanova ny fango]

  • Ambanja : Mgr Rosario Vella
  • Ambatondrazaka : Mgr. Antoine Scopelliti
  • Ambositra : Mgr. Rakotonarivo Fidelis
  • Antananarivo :Mgr. Razanakolona Odon Marie Arsene
  • Antsirabe : Mgr. Ramananarivo Félix
  • Antsiranana : Mgr. Ramarson Benjamin Marc
  • Farafangana : Mgr. Rakotonirina Charles-Remy
  • Fenoarivo Atsinanana : Mgr. Rakotomamonjy Marcellin
  • Fianarantsoa : Mgr. Rabemahafaly Fulgence
  • Ihosy : Mgr. Ranaivomanana Philippe
  • Mahajanga : Mgr. Randrianasolo Joseph Ignace
  • Mananjary : Mgr. José Alfredo Caires de Nobrega
  • Miarinarivo : (Mgr. Razakarivony Raymond) Mgr. Randrianarisoa Jean Claude
  • Morombe : Mgr. Zygmunt Robaszkiewicz
  • Morondava : (Mgr. Donald Joseph Leo Pelletier) Mgr. Raharilamboniaina Fabien
  • Port-Bergé : Mgr. Toasy Armand
  • Toamasina : (Mgr. Rakotondrabe René Joseph ) Mgr. Tsarahazana Désiré
  • Tôlagnaro : Mgr. Jean Pierre Dominique Zévaco
  • Toliara : Mgr. Rabeony Fulgence
  • Tsiroanomandidy : Mgr. Gustavo Bombin Espino

Jereo koa:[hanova | hanova ny fango]

Rohy ivelany[hanova | hanova ny fango]

Loharano sy fanamarihana[hanova | hanova ny fango]

  1. Claire Le Moine, "L’Église de Madagascar veut créer un lieu de pèlerinage national" [tahiry], tao amin'ny La Croix, 28 Janoary 2014 (notsidihina 19 Aogositra 2017).
  2. "Nosy Boraha découverte : la première église catholique de Madagascar" [tahiry], Sainte-Marie tourisme (notsidihina ny 19 Aogositra 2017).
  3. Pietro Lupo, Catholiques malgaches de Tananarive et catholicisme à la fin du XIXe siècle, vol. 73, Revue française d'histoire d'outre-mer, 1986 [tahiry].
  4. Lucien Botovasoa (1908-1947)
  5. Promulgazione di Decreti della Congregazione delle Cause dei Santi
  6. "L’église catholique en plein dans la politique" [tahiry], 23 Janoary 2017 (notsidihina ny 19 Aogositra 2017).
  7. "Madagascar : les attaques contre des religieux catholiques se multiplient" [tahiry], RFI, 27 avril 2017 (notsidihina ny 19 Aogositra 2017)
  8. Nomina del Nunzio Apostolico in Madagascar. In: Tägliches Bulletin. Presseamt des Heiligen Stuhls, 13 April 2015, (notsidihina ny 30. Mey 2015).
  9. Die Rolle der katholischen Kirche im Bildungswesen in Madagaskar: zahlreiche Einrichtungen garantieren einen hohen Bildungsstandard“, Fides, 11 Janoary 2009