Milenarisma

Avy amin'i Wikipedia
Sauter à la navigation Sauter à la recherche

Ny Milenarisma na Khiliasma dia fampianarana na fanantenana ny fahatongavan'ny arivo taona izay mitondra fiadanana sy manafoana ny ratsy rehetra eto an-tany. Ny eo amin'ny tontolon'ny fivavahana no tena misy an'izany nefa ahitana azy koa na ny ivelan'ny fivavahana. Matetika ny milenarisma dia miara-dalana amin'ny atao hoe mesianisma (finoana ny fahatongavan'ny olona iray hanatanteraka ny famonjena) ka amin'ny ankapobeny dia any amin'ny atao hoe andro farany no itrangan'ilay fiovana antenaina. Manamarina ny finoany amin'ny soratra ao amin'ny Tanakh na ny Baiboly na ny Kor'any na ny boky masina hafa ireo milenarista arakaraka ny finoana misy azy. Ireo milenarista kristiana dia mampiasa indrindraindrindra ny bokin'ireo mpaminany sy ny bokin'ny Apokalipsy. Efa hatramin'ny andro tany aloha ka hatramin'izao no ahitana antokom-pivavahana milenarista; amin'ny ankapobeny dia voasokajy ao amin'ireo atao hoe heretika (tamin'ny Andro Taloha) na sekta (amin'izao fotoana izao) izy ireo.

Ny milenarisma jiosy[hanova | hanova ny fango]

Ny amin'ny arivo taona[hanova | hanova ny fango]

Efa nisy firehana milenarista tamin'ny jodaisma taloha sy ao amin'ny Testamenta Taloha araka ny hita ao amin’ny Bokin'ny Salamo (Sal. 90.4: "Fa eo imasonao ny arivo taona dia toy ny fandalon'ny omaly, Ary tahaka ny fotoam-piambenana iray amin'ny alina.")[1].

Ny milenarisma kristiana[hanova | hanova ny fango]

Ny milenarisma ao amin'ny kristianisma dia fampianarana na finoana ny fanjakan'i Jesoa Kristy mandritra ny arivo taona ara-bakiteny eto an-tany. Mifanohitra amin'izany ny fampianarana atao hoe amilenarisma izay tsy mandray ara-bakiteny fa am-panoharana ny hevitry ny isa "arivo" sy ny hoe "fanjakana ety an-tany".

Tantaran'ny milenarisma kristiana[hanova | hanova ny fango]

Ny milenarisma kristiana tamin'ny Andro Antenantenany dia nanankina ny fampianarany tamin'ny soratra sasany ao amin'ny Baiboly ka nanao kajikajy momba ny andro farany, indrindra fa momba ny hahatongavan'ny arivo taona hanjakan'ny fiadanana. Ireto ny ohanta amin'izany[1]:

  • ny amin'ireo 2300 hariva – 7 herinandro – 62 herinandro – iray herinandro – antsasa-kerinandro izay hialoha ny fahavetavetan'ny faharavana (Dan. 9.24-27)[2]
  • ireo 1290 andron’ny fisedrana sy ny 1335 andron'ny fiaretana (Dan. 12.11-12)[3];
  • ireo "144 000" (Apok. 7.1-4)[4];
  • ireo "666 – isan'ilay Bibidia – fanisan'olombelona" (Apok. 13.18)[5]

Ireo karazana milenarisma kristiana[hanova | hanova ny fango]

Mizara roa lehibe ny milenarisma kristiana dia ny premilenarisma sy ny postmilenarisma.

Premilenarisma[hanova | hanova ny fango]

Ny premilenarisma no be mpanaraka amin'izy roa ireo ka ahitana indrindra ny Fiangonana evanjelijka, ny Adventista Mitandrina ny Andro Fahafito, ny Vavolombelon'i Jehovah ary ny Olomasin'ny Andro Farany. Ny premileranista dia mampianatra sady mino fa ny fiavian'i Jesoa Kristy fanindroany eto an-tany dia hitranga alohan'izany arivo taona izany.

Postmilenarisma[hanova | hanova ny fango]

Ny postmilenarisma dia fampianarana sy finoana ny fiavian'i Jesosy Kristy fanindroany eto an-tany aorian'ny arivo taona.

Ny milenarisma ao amin'ny finoana silamo[hanova | hanova ny fango]

Ny amin'ny arivo taona[hanova | hanova ny fango]

Ao amin'ny finoana silamo koa dia miresaka momba ny arivo taona, izay nolovany tamin’ny fivavahana jiosy sy kristiana, araka ny hita ao amin'ny Kor'any (Kor'any 22.46-47)[6][1].

Milenarisma silamo

Ireo fivavahana heverin'ny sasany fa manao fampianaran-diso ao amin’ny finoana silamo, indrindra ireo Shiita, dia mihevitra fa ny imama faha-12, atao hoe Mohammad Abul-al-Kazin, izay nanjavona tamin'ny fahafito taonany, dia tsy maty fa hiverina indray hamerina amin'ny laoniny ny fivavahana silamo marina. Izany no niteraka ny fihetsiketsehana silamo atao hoe mahdisma izay miorina amin'ny karazana mesia atao hoe Mahdi, hamerina eto an-tany ny fanjakan'ny fandriampahalemana alohan'ny fitsarana farany.[1].

Ny milenarisma amin'ny fivavahana hafa[hanova | hanova ny fango]

Ny milenarisma zoroastriana[hanova | hanova ny fango]

Ny fifandimbiasan'ny ny fotoana maharitra arivo taona dia voaresaka ao amin'ny fivavahana zoroastriana ka ny fe-potoana arivo taona tsirairay dia miafara amin'ny loza ateraky ny fampianaran-diso sy ny fandravana. Ireo fotoana ireo dia mipaka amin'ny fara tampony amin'ny fandravana farany ny ratsy amin'ny alalan'ny fandresen'ny karazana mesia, atao hoe Saoshyant, any amin'ny fiafaran'ny fe-potoana arivo taona farany. Io Saoshyant io dia hanatanteraka ny fanadiovana ity tontolo ity izay efa simban'ny saina ratsy sy ny fitondran-tena ratsy, araka ny voalaza ao amin'ny Zand-i Vohuman Yasht hoe: "Ny Saoshyant dia hanadio indray ny zavaboary, sady ny fitsanganan-ko velona sy ny fisiana amin'ny ho avy dia ho tanteraka". Izany trangan-javatra izany dia atao hoe Frashokereti.

Ny mileranisma ao amin'ny fivavahana bahay[hanova | hanova ny fango]

Ao amin'ny fivavahana bahay dia nilaza i Baha'u'llah ao amin'ny Kitab-i-Iqan fa hanavao ny "Tanànan'Andriamanitra" isan'arivo taona Andriamanitra, sady nilaza koa izy fa tsy hisy Fisehoan'Andriamanitra ao amin'ireo arivo taona (taona 1893-2893) nanambaràn'i Baha'u'llah ny hafany, nefa haharitra hatramin'ny 500.000 taona ny fahefan'ny hafatr'i Baha'u'llah.

Jereo koa:[hanova | hanova ny fango]

Loharano sy fanamarihana[hanova | hanova ny fango]

  1. 1,0 1,1 1,2 et 1,3 "Millénarisme" ao amin'ny Encyclopædia Universalis 1996.
  2. Dan. 9.24-27: "24 Fito-polo herinandro no voatendry ho an'ny firenenao sy ny tanànanao masina, hahatapaka ny fahadisoana sy hanampina ny fahotana, ary hanao fanavotana noho ny heloka sy hampiditra fahamarinana mandrakizay, ary hanisy tombo-kase ny fahitana sy ny faminaniana sy hanosotra izay masina indrindra. 25 Koa aoka ho fantatrao sy ho azonao fa hatramin'ny hivoahan'ny didy hanavaozana sy hanamboarana an'i Jerosalema ka hatramin'i Mesia Andriana dia ho fito herinandro sy roa amby enim-polo herinandro; hamboarina indray ny lalana sy ny hady, dia amin'izay andro mampahory. 26 Ary rehefa afaka ny roa amby enim-polo herinandro, dia hovonoina ny Mesia ka tsy hanana; ary ny vahoaky ny mpanjaka izay ho avy dia handrava ny tanana sy ny fitoerana masina; ary ny farany dia hisy safotra, ary hatramin'ny farany dia hisy ady sy fandravana voatendry. 27 Ary hanorina fanekena ho herinandro amin'ny maro izy ary hampitsahatra ny fanatitra alatsa-drà sy ny fanatitra hafa hatramin'ny antsasaky ny herinandro, ary amin'ny elatry ny fahavetavetana no nihavian'ny mpandrava, hatramin'ny fahafonganana voatendry, izay haidina amin'ny mpandrava".
  3. Dan. 12.11-12: "11 Ary hatramin'ny andro hampitsaharana ny fanatitra isan'andro sy hampidirana ny fahavetavetana mahatonga fandravana dia hisy andro sivifolo sy roan-jato amby arivo. 12 Sambatra izay miandry sy mahatratra ny andro dimy amby telo-polo amby telon-jato sy arivo."
  4. Apok. 7.1-4: "1 Rehefa afaka izany, dia hitako fa, indreo, nisy anjely efatra nitsangana teo amin'ny vazan-tany efatra, nihazona ny rivotra efatra amin'ny tany, mba tsy nisy rivotra hitsoka amin'ny tany, na amin'ny ranomasina, na amin'ny hazo akory aza. 2 Ary hitako fa, indro, nisy anjely hafa koa niakatra avy tany amin'ny fiposahan'ny masoandro, nanana ny fanombohan-kasen'Andriamanitra velona; ary iry niantso ny anjely efatra izay navela hanimba ny tany sy ny ranomasina tamin'ny feo mahery nanao hoe: 3 Aza manimba ny tany, na ny ranomasina, na ny hazo, mandra-panisinay tombo-kase eo anin'ny handrin'ny mpanompon'Andriamanitsika. 4 Ary nahare ny isan'izay voaisy tombo-kase aho: efatra arivo amby efatra alina amby iray hetsy no voaisy tombo-kase avy tamin'ny firenen'ny Zanak'Isiraely rehetra."
  5. Apok. 13.18: "Indro ny fahendrena. Aoka izay manan-tsaina hanisa ny isan'ny bibi-dia, fa fanisan'olona izany; ary enina amby enim-polo amby enin-jato no isany."
  6. Kor'any 22.46-47: "Ny iray andro ao amin'i Allah dia sahala amin'ny arivo taona amin'ny fanisanareo"