Fiangonan'ny konsily telo

Avy amin'i Wikipedia
Sauter à la navigation Sauter à la recherche

Ny Fiangonan'ny konsily telo dia isan'ny Fiangonana tsy kalkedoniana, sahala amin'ny Fiangonan'ny konsily roa. Amin'ireo konsily ekiomenika natao tamin'ireo taonjato voalohany nisian'ny kristianisma dia tsy manaiky afa-tsy ny konsily telo voalohany ireo Fiangonan'ny konsily telo ireo, ka izany no niavian'io anarany io. Ny konsily telo lazaina eto dia ny Konsily tao Nikea sy ny Konsily voalohany tao Konstantinopoly (taoja 381) ary ny Konsily tao Efeso (taona 431). Tsy manaiky ny konsily natao taty aorian'ireo ny Fiangonan'ny konsily telo.

Araka ny tantara dia fantatra amin'ny anarana hoe Fiangonana tsy kalkediniana[1] [2] ireo Fiangonan'ny konsily telo noho ny fandavany ny foto-pampianarana kristolojika notapahan'ny Konsily tao Kalkedona tamin'ny taona 451. Tsy inona izany fampianarana izany fa ny diofizisma na diofizitisma (iay milaza fa manana fomba na natiora roa i Jesosy Kristy dia natioran'ny maha Andriamannitra azy sy ny natioran'olombelona). Izany fandavany ny diofizisma iany no iantsoan'ny mpanohitra azy ireo hoe Fiangonana monofizita[1].

Ahitana mpino miisa eo amin'ny 65.000.000.000 eo ny ao amin'ny Fiangonan'ny konsily telo.

Ireo fiangonana nanaiky ny Konsily tao Kalkedona dia atao hoe "Fiangonana kalkedoniana". Izy ireo no maro anisa eo amin'ny kristianisma amin'izao fotoana izao, izay ahitana ny Fiangonana ortodoksa (na Fiangonan'ny konsily fito), ny Fiangonana katolika (na Fiangonan'ny konsily 21) ary ny ankabeazan'ny Fiangonana protestanta.

Teolojia[hanova | hanova ny fango]

Ireo Fiangonana tsy kalkedoniana ireo dia tsy miombom-pandraisana ny eokaristia na ny fanasan'ny Tompo amin'ireo fiangonana atao hoe "Fiangonana ortodoksa (kalkedoniana)"[3] na "Fiangonana ortodoksa (bizantina)"[4] "hatramin'ny fisarahana tamin'ny taona 451 sy ny fifandirana kristolojika: ireo voalohany — izay nilahatra niaraka tamin'i Kirilo avy any Aleksandria — dia nanohitra ny faharoa (nivoaka avy amin'ny sekoly antiokiana) izay miresaka ny amin'ny "natiora" (phuseis) roan'i Kristy, izay heverin'ireo voalohany ho fizaràna ny personan'i Kristy, ka nisafidy ny filazana ny "physis n'Andriamanitra Teny tonga nofo"[5]. Mifanohitra amin'izany ny an'ireo Fiangonana kalkedoniana izay nanahy sao very ny iray amin'ireo natiora roan'i Kristy raha arahina io fitenenana faharoa io ("ny natioran'Andriamanitra Teny tonga nofo"), ka nanao ireo mpifanohitra aminy hoe "monofizita" (mpanaraka ny "natiora tokana")[5]. Ireo "monofizita" kosa nanao azy ireo hoe koa "diofizita" (mpanaraka ny "natiora roa")[6]. Na dia nisy aza ezaka fampihavanana nataon'i Joany avy any Antiokia mba hampisy marimaritra iraisana eo amin'ireo fampianarana roa ireo ka nananterany ny maha tokana ny personan'ireo natiora roa ireo sy niezahany namaha ny olana mamaivain'ny "Theotokos" (renin'Andriamanitra) momba an'i Maria renin'i Jesosy, dia tsy nahaleo ny fiheverana ara-politika izay nampivaky ny patriarkatan'i Aleksandria sy ny patriarkatan'i Konstantinopoly ary ny teraka ny fisarahana taorian'ny Konsily tao Kalkedona, izay nampisaraka ny tontolon'ny kristianisma, ka nisy fiantraikany lehibe tany Atsinanana izany tamin'ny fidiran'ny finoana silamo[6].

Fiangonana naorin'ny Apostoly[hanova | hanova ny fango]

Ny ankamaroan'ny Fiangonana tsy kalkedoniana dia milaza araka ny lovantsofina fa ireo apostoly voalohan'i Jesosy na ny mpiatatr'ireo no nanorina azy:

  • i Petera tany Antiokia ho an'ny Fiangonana siriaka ortodoksa[7];
  • i Marka tao Aleksandria ho an'ny Fiangonana kopta ortodoksa[8];
  • i Bartolomeo (na Bartelemy) sy i Tadeo (atao hoe koa Joda Zelota) ho an'ny Fiangonana apostolika armeniana[7];
  • i Tomasy ho an'ny Fiangonana siro-malabary ortodoksan'i Kerala[8].

Toerana ahitana azy[hanova | hanova ny fango]

Amin'izao taonjato faha-21 izao ny ankabetsahan'ny mpino ao amin'ny Fiangonana ortodoksa tatsinanana dia monina ao Etiopia, ao Eritrea, ao Egipta, ao Siria, ao Libàna, ao Armenia, ary ao India. Misy zanaka am-pielezana maro ao Eoropa, any Amerika Avaratra, any Amerika Atsimo ary koa any Aostralia[9]. Ny fitambaran'ireo Fiangonana ireo dia misy mpino 60 000 000 any ho any[9] izay somary manana ny andri-pinoany avy, ka ny kely indrindra dia tsy ahitana mihoatra ny mpino 1000 nefa ny farany lehibe, dia ny Fiangonana etiopiana ortodoksa, dia ahitana mpino manakaikyny 40 000 000[10].

Jereo koa:[hanova | hanova ny fango]

Loharano[hanova | hanova ny fango]

  1. 1,0 et 1,1 Conseil œcuménique des Églises, "Églises orthodoxes orientales" [tahiry]
  2. Yves Chiron, Histoire des conciles, éd. Perrin, 2011 (ISBN 978-2-262-03309-5), p. 36.
  3. Conseil œcuménique des Églises, "Églises orthodoxes (chalcédoniennes)" [tahiry]
  4. Consejo Mundial de Iglesias [tahiry]
  5. 5,0 et 5,1 Antoine Arjakovsky, Qu'est-ce que l'orthodoxie ?, Gallimard, coll. « Folio essais », 2013, p. 73
  6. 6,0 et 6,1 Antoine Arjakovsky, Qu'est-ce que l'orthodoxie ?, Gallimard, coll. « Folio essais », 2013, p. 74
  7. 7,0 et 7,1 Antoine Arjakovsky, Qu'est-ce que l'orthodoxie ?, Gallimard, coll. « Folio essais », 2013, p. 71
  8. 8,0 et 8,1 Antoine Arjakovsky, Qu'est-ce que l'orthodoxie ?, Gallimard, coll. « Folio essais », 2013, p. 72
  9. 9,0 et 9,1 Antoine Arjakovsky, Qu'est-ce que l'orthodoxie ?, Gallimard, coll. « Folio essais », 2013, p. 70
  10. Jérôme Anciberro, « Les Églises d'Orient en un seul (grand) tableau », sur Témoignage chrétien, octobre 2010. [tahiry]