Baiboly ortodoksa

Avy amin'i Wikipedia
Sauter à la navigation Sauter à la recherche

Ny Baiboly Ortodoksa dia Baiboly kristiana izay ampiasain’ireo fiangonana ortodoksa. Ahitana boky deoterôkanônika sahala amin’ny ao amin’ny Baiboly katolika ny Baiboly ortodoksa. Raha ny marina dia samy manana ny Baiboliny ny antokom-piangonana ortodoksa samihafa. Ny isan’ny boky ao amin'ireo Baiboly ireo dia miovaova arakaraka ny toerana nipoiran'ilay fiangonana satria samy manana ny lisitry ny boky ataony hoe avy amin'ny tsindrimandrin'Andriamanitra izy ireo. Amin'ny ankapobeny ny Testamenta Taloha dia mifototra amin’ny Baiboly jiosy nadika amin'ny teny grika atao hoe Septoaginta (na Septanta). Ny Testamenta Vaovao kosa dia mitovy amin’ny an’ny fivavahana katolika sy protestanta ihany, afa-tsy amin'ny sampan'ny Fiangonana ortodoksa sasany.

Ireo boky ao amin’ny Testamenta Taloha[hanova | hanova ny fango]

Ny Testamenta Taloha ao amin'ny Baiboly ortodoksa dia ahitana boky prôtôkanonika sy boky deoterôkanônika ary mety hahitana boky hafa tsy kanonika koa aza. Ny isan'ny boky deoterôkanônika ao amin'ny Baiboly ortodoksa dia tsy mitovy amin'ny ao amin'ireo Baiboly katolika.

Ireo boky protokanonika[hanova | hanova ny fango]

Ireo boky protokanonika ireo dia iraisany amin'ny Protestanta sy ny Katolika ary ny Jiosy, ka ireto avy izy ireo:

Jenezy, Eksaody, Levitika, Nomery, Deoterônômy, Josoa, Mpitsara, Rota, Samoela voalohany, Samoela faharoa, Mpanjaka voalohany, Mpanjaka faharoa, Tantara voalohany, Tantara faharoa, Esdrasa, Nehemià, Estera, Joba, Salamo, Ohabolana, Mpitoriteny (na Koheleta), Tononkira dia Tononkira, Isaia, Jeremià, Fitomaniana, Ezekiela, Daniela, Hosea, Joela, Amosa, Obadia, Jonà, Mikà, Nahoma, Habakoka, Zefania, Hagay, Zakaria, Malaky.

Ireo soratra deoterokanonika sy boky hafa[hanova | hanova ny fango]

Tsy mitovy ny isan'ny boky fanampiny ao amin’ny Baibolin'ny mpino ortodoksa arakaraka ny faritra eto ambonin’ny tany misy ilay fiangonana (Ortodoksa tandrefana sy Ortodoksa tatsinanana sy Ortodoksa siriaka ary Ortodoksa teoahedo).

Ireo boky iraisany amin'ny Katolika romanina[hanova | hanova ny fango]

Amin’ireo boky ireo, ny Tobia (na Tobita), ny Jodita, ny Makabeo voalohany sy faharoa, ny Fahendren’i Salomona, ny Sirasida, ny Baroka, ny tovan'ny Bokin'i Estera ary tovan'ny Bokin’i Daniely dia deoterôkanônika iraisan’ny Baiboly ortodoksa amin’ny Baiboly katolika. Ireo boky ireo dia ataon’ny Protestanta hoe "apokrifa".

Boky fanampiny ao amin'ny Baiboly ortodoksa tatsinanana[hanova | hanova ny fango]

Ny Baibolin'ny Ortodoksa tatsinanana dia ahitana ireto boky sy soratra fanampiny ireto:

Boky fanampiny ao amin'ny Baiboly ortodoksa siriaka[hanova | hanova ny fango]

Isan'ny Fiangonana ortodoksa tatsinanana ny Fiangonana ortodoksa siriaka nefa ny Testamenta Taloha ao amin'ny Baiboliny dia ahitana ireto boky sy soratra fanampiny ireto:

Boky fanampiny ao amin'ny Baiboly ortodoksa teoahedo[hanova | hanova ny fango]

Isan'ny Fiangonanana ortodoksa tatsinanana ny Fiangonana ortodoksa teoahedo etiopiana dia namaritra ny lisitry ny boky kanonikany. Maromaro ihany ny boky fanampiny ao amin’ny Baiboly ortodoksa etiopiana teoahedo izay ahitana ny boky deoterôkanônika rehetra. Ireto ny ao amin'ny Testamenta Taloha:

Ireo Bokin'ny Mekabiana ireo dia tsy mitovy amin’ny Bokin'ny Makabeo.

Ny boky rehetra sady tsy protokanonika no tsy deoterokanonika ao amin'ny Baiboly katolika dia sokajin'ny Protestanta ho boky pseodepigrafika.

Ireo boky ao amin’ny Testamenta Vaovao[hanova | hanova ny fango]

Boky iraisany amin'ny fiangonana kristiana rehetra[hanova | hanova ny fango]

Iraisan’ireo fiangonana ortodoksa amin’ny fiangonana kristiana hafa ny boky kanonika ao amin’ny Testamenta Vaovao. Ireto avy izy ireo : Matio, Marka, Lioka, Joany, Asan’ny Apostoly, Romana, Korintiana voalohany, Korintiana faharoa, Galatiana, Efesiana, Filipiana, Kolosiana, Tesaloniana voalohany, Tesaloniana faharoa, Timoty voalohany, Timoty faharoa, Titosy, Filemona, Hebreo, Jakoba, Petera voalohany, Piera faharoa, Joany voalohany, Joany faharoa, Joany fahatelo, Joda, Apokalipsan'i Joany.

Boky hafa fanampiny[hanova | hanova ny fango]

Ny Fiangonana ortodoksa teoahedo etiopiana dia manampy boky hafa ao amin'ny Testamenta Vaovao izay tsy eken'ny fiangonana hafa ho bokim-pivavahana[1]. Isan'izany ny Epistilin'ny Apostoly.

Jereo koa:[hanova | hanova ny fango]

Loharano[hanova | hanova ny fango]

  1. Ethiopian Orthodox Tewahedo Church (2003). "The Bible." Jereo: Ethiopian Orthodox Church's website.