Aller au contenu

Fiteny aostrôneziana

Avy amin'i Wikipedia
(tonga teto avy amin'ny Fiteny aostroneziana)
Sarintany maneho ny faritra eto amin' izao tontolo izao itenenana fiteny aostrôneziana.

Ny fiteny aostrôneziana dia ny fiteny tenenina eto Madagasikara, any Azia Atsimo Atsinanana, ao amin' ny Ranomasimbe Pasifika ary any Taioàna. Ny isan' ny fiteny aostrôneziana manerana izao tontolo izao dia eo amin' ny 1 268, izany hoe vondrom-piteny faharoa raha ny isan' ny fiteny no heverina, aorian' ny fiteny nizerôkôngôley.

Ny anarana hoe aostrônezia, izay avy amin' ny teny latina hoe auster (midika hoe "rivotra atsimo") sy ny teny grika hoe νῆσος / nêsos (izay midika hoe "nosy") dia midika ara-bakiteny hoe "nosin' ny rivotra atsimo".

Miisa roa ny zana-tsokajin' ny fiteny asotrôneziana: ny fiteny fôrmôzana, izay tenenina ao Taioàna, sady misampana efatra, sy ny fiteny malaiô-pôlineziana any amin' ny toerana hafa ankoatr' i Taioàna. Ny nipoiran' ireo fiteny ireo dia tokony ho tao amin' ny tendrony atsimo atsinanan' i Sina na Fôrmôzy (na Taioàna) izay mbola ahitana mponina miteny aostrôneziana. Ny fiteny melaneziana, izay tokony ho anisan' ny fiteny aostrôneziana, dia tsy nafangaron' ny mpahay fiteny noho ny antony ara-bolon-koditra.

Raha jerena ny toetr' ireo fiteny ireo dia hita fa toetra roa no iavahany amin' ny fianakaviam-piteny hafa, dia ny fomba fampisampanan-teny sy fanakambanan-teny ao aminy:

ary ny rafi-peo izay tsotra (vitsy ny renifeo sy ny zanapeo, vitsy na tsy misy ny tamba-drenifeo sarotra tononina, fehezanteny ahitana rindran-janapeo, sns).

Ny sampan' ny fianakaviam-piteny aostrôneziana[hanova | hanova ny fango]

Miisa roa na telo ny zana-tsokajin' ny fiteny asotrôneziana: ny fiteny fôrmôzana, izay tenenina ao Taioàna, sady misampana efatra, sy ny fiteny malaiô-pôlineziana any amin' ny toerana hafa ankoatr' i Taioàna.

Ny fiteny fôrmôzana[hanova | hanova ny fango]

Ireo fianakaviam-piteny fôrmôzana talohan' ny fanjanahan-tany sinoa.

Ny fiteny fôrmôzana dia ampiasain' ny mponina tranainy ao Taioàna, izay 2 %n' ny mponina ao amin' io nosy io. Ntaolo kokoa ireo fiteny aostrôneziana tenenina ao Taioàna ireo. Ny mponina hafa (ny Hana) dia miteny fiteny sinoa (ao anatin' ny fianakaviam-piteny sinô-tibetàna, ka ny ankabetsahany dia amin' ny fiteny mandarina) sy ny fiteny taioaney (tenim-paritry ny fiteny min-nana, fiteny sinoa tamin' ny Andro Antenatenany).

Ireto avy ny fiteny fôrmôzana velona: fiteny amisy, fiteny ataialy, fiteny bonona, fiteny kanakanabo, fiteny kavalana, fiteny paioana, fiteny poioma, fiteny rokay, fiteny saaroa, fiteny saisiata, fiteny sakizaia, fiteny seedika, fiteny taô, fiteny troko, fiteny tsôo ary ny fiteny iamy.

Fiteny malaiô-pôlineziana[hanova | hanova ny fango]

Sarintany maneho ny faritra tenenana ny fiteny malaiô-pôineziana

Ny fiteny malaiô-pôlineziana no sampana lehibe indrindra ao amin' ny fianakaviam-piteny aostrôneziana, fiteny ampiasaina hatrany andrefan' ny Ranomasimbe Indiana mamakivaky an' i Azia Atsimo Atsinanana, ka hatrany atsinanan' ny Ranomasimbe Pasifika. Tsy anisan' izy ireo ny fitenin' ny Melaneziana.

Izao ny zana-bondrom-piteny malaiô-pôlineziana:

Ny fiteny ôseanika[hanova | hanova ny fango]

Ny fiteny ôseanika na fiteny ôseaniana dia ny fiteny aostrôneziana sy fiteny teratany hafa tenenin' ny olona amin' ireo nosy maro any Ôseania. Miisa 450 any ho any ireo fiteny ireo. Ny velarana voasahan' ny mpiteny ireo fiteny ireo dia mahafaoka an' i Pôlinezia sy ny ampahany be amin' i Melanezia sy Mikrônezia. Na dia mahasahana erana midadasika aza ireo fiteny ireo dia miisa 2 000 000 eo ho eo ihany ny mpiteny azy. Ny fiteny ôseanika be mpiteny indrindra dia ny fiteny fijiana (mpiteny 600 000) sy ny fiteny samôana (400 000 mpiteny).

Jereo koa[hanova | hanova ny fango]

Fianakaviam-piteny lehibe[hanova | hanova ny fango]

Vondrom-pianakaviam-piteny[hanova | hanova ny fango]

Mbola ambangovangony ity lahatsoratra ity ary tokony hofenoina.

Azonao atao ny mandray anjara eto amin'ny Wikipedia amin'ny alàlan'ny fanitarana azy.
Jereo koa ny pejy Ahoana ny manao takelaka rehefa te-hijery hoe ahoana no fanaovana azy.