Dispensasionalisma

Avy amin'i Wikipedia
Sauter à la navigation Sauter à la recherche
I John Nelson Darby

Ny dispensasionalisma dia foto-pampianarana kristiana evanjelika miorina amin'ny fanakarana ny hevitry ny Tantara araka ny Baiboly ka andinihana ny fomba ampiasan'Andriamanitra amim-pahefana ny fanjakàny eto amin'izao tontolo izao mba hanatrarany ny tanjony. I John Nelson Darby[1] no nandrafitra izany ho fampianarana tao amin'ny asasorany sady namelatra azy tao amin'ny fihetsiketsehana ara-pilazantsara sy mpitazona ny rakitry ny ela, dia ny Fiangonan'ny Mpirahalahy (anglisy: Plymouth Brethren; frantsay: Assemblées des Frères) izany, izay lasa nalaza noho ny fivoasana nataon'i Cyrus Scolfield[2] [3].

Ny dispensasionalisma dia manolotra fivoasana ny Bokin'ny Apokalipsy, tsy toy ny fitantarana zavatra efa lasa (preterisma), fa amin'ny maha firesahana zavatra mbola ho avy azy[4]. Hita ao amin'ireo fiangonana evanjelika, indrindra ny ao Etazonia, ny dispensasionalisma, ka isan'izany ireo fikambanam-pinoana kristiana tsy miankina amin'ny fiangonana, ny Fiangonana baptista sy ny Fiangonana pentekotista ary ireo fikambanam-panavaozana karismatika. Ny isan'ny Kristiana manaraka ny dispansasionalisma ao Etazonia fotsiny dia 5.000.000[5] na 18.000.000-25.000.000[6] na 40.000.000[7], arakaraka ireo mpanao tombana. Amin'ny ankapobeny dia mitsipaka ny dispensionalisma ny fiangonana protestanta maro hafa.

I Cyrus Ingerson Scofield

Foto-kevitra[hanova | hanova ny fango]

Fanambaràna miseho miandalana[hanova | hanova ny fango]

Miseho miandalana ny fanambaràn-tenan'Andriamanitra hatramin'i Adama ka hatramin'i Jesosy Kristy. Ny dispensasiona dia ahafahana mamaritra dingana miavaka tsara ao amin'ny fanambaràn-tenan'Andriamanitra. Ireo dingana ireo anefa tsy vanimpotoana fotsiny ao amin'ny fanambaràna ny fifanekem-pahasoavana, fa fitondrana miavaka tsara eo amin'ny fitarihan'Andriamanitra ny raharaha eto amin'izao tontolo izao.

Zavatra telo indrindra no iorenan'ny dispensasionalisma:

  • avahana tsara i Israely sy ny Fiangonana;
  • tokony fivoasana ara-bakiteny no atao amin'ny Baiboly;
  • ny tanjona lehiben'Andriamanitra dia mikasika ny voninahiny irery (doksolojia) sy ny famonjena ny olombelona (soteriolojia).

Ireo dispensasiona fito[hanova | hanova ny fango]

Ny atao hoe dispensasiona dia fotoana isedrana ny olombelona arakaraka ny fankatoavany ny fomba iray miavaka isehoan'ny fanambaràna ny sitrapon'Andriamanitra[7]. Ny dispensasionalisma dia mamaritra dingana (dispensasiona) fito ao amin'ny tantaran'ny zanak'olombelona ka ny dingana tsirairay dia miavaka noho ny karazam-pifandraisana misy eo amin'Andriamanitra sy ny olombelona. Ireto avy izy ireo:

  1. Ny tsy fananan-tsinin'i Adama sy i Eva talohan'ny nahalavoany. Izany no atao hoe "Vanimpotoana adamika" na "Fanekem-pihavanana adamika" na "Lalàna adamika".
  2. Ny Feon'ny fieritreretan'ny olombelona: nanjary mpanota ny olombelona ka tokony hilaza ny zava-bitany amin'Andriamanitra: hatramin'ny fahalavoana ka hatramin'ny safodrano.
  3. Ny Fitondram-panjakàn'olombelona: nanomboka tamin'ny safodrano dia nanome fandaminana ara-politika ny olombelona Andriamanitra. Nifarana tamin'ny fiparitahan'ny olona avy tao amin'ny Tilikambon'i Babela izany. Atao hoe "Lalàna noahida" na "Lalàn'i Noa" koa izany.
  4. Ny Fanjakan'ny patriarka (na fampanantenana): Hatramin'i Abrahama ka hatramin'i Mosesy (na Moizy), mampanantena fitahiana ho an'izay mino azy Andriamanitra. Atao hoe "Lalàna abrahamika" na "Fanekem-pihavanana abrahamika" koa izany.
  5. Ny Lalàna: hatramin'i Mosesy ka hatramin'ny fanomboana an'i Jesosy Kristy. Nanao fanekem-pihavanana tamin'i Israely Andriamanitra mba hahasoa azy sy hitahiana ny firenena rehetra. Nifarana tamin'ny fielezan'i Israely tamin'ny tao 70 taor. J.K. izany. Atao hoe "Lalàn'i Mosesy" na "Lalàna mosaika" koa izany.
  6. Ny Fahasoavana: mamela heloka tanteraka izay mino an'i Jesosy Andriamanitra. Hatramin'ny fanomboana an'i Jesosy ka hatramin'ny hampakarana ny fiangonana any an-danitra izany. Hitranga aorian'izany ny "fahatezeran'Andriamanitra" izay hiseho koa amin'ny alalan'ny "fahoriana lehibe" (Apok. 7.14). Atao hoe "Andron'ny fahasoavana" na "Andron'ny Fiangonana" izany vanimpotoana izany.
  7. Ny Fanjakana arivo taona: ho avy ka hanjaka mandritra ny 1000 taona amim-piadanana eto an-tany ao Jerosalema i Jesosy. Hifarana amin'ny fitsaran'Andriamanitra izany.

Ny fiantombohan'ny dispensasiona iray dia tsy voatery midika fiafaran'ny dispensasiona eo alohany. Noho izany ny dispensasionalisma dia mandray ny andalana tsirairay ao amin'ny Baiboly araka ny zava-nitranga ara-tantara manodidina azy sady tsy tokony ho raisina ara-bakiteny amin'ny vanimpotoana ankehitriny (vanimpotoan'ny fahasoavana) izany raha tsy hamarinin'ny foto-pampianarana kristiana voarakitra ao amin'ny Asan'ny Apostoly sy ao amin'ny Epistily.

Araka izany fampianarana izany dia ho avy amin'ny andro farany i Kristy hiaraka amin'ny fambara maro mifanesy (fampakarana ny Fiangonana any an-danitra, adim-pirenena, fisehoan'ny fandaminana ara-politika sy ara-toekarena vaovao, fahatongavan'ny Antikristy, ady ao Haramagedona), ka hametraka ny fanjakam-piadanana mandritra ny 1000 taona, alohan'ny hiavian'ny fitsarana farany.

Jereo koa:[hanova | hanova ny fango]

Loharano sy fanamarihana[hanova | hanova ny fango]

  1. John Nelson Darby (1800-1882) dia mpitoriteny ao amin’ny firehana kristiana ara-pilazantsara (evanjelika) tao amin’ny fikambanana atao hoe Plymouth Brethren tany Irlandy sy Britaina Lehibe ary mpanorina ny atao hoe Exclusive Brethren sady mpandika tenin’ny Baiboly amin’ny fiteny maro.
  2. I Cyrus Ingerson Scofield (1843-1921) dia teolojiana amerikana, pastora, kongregasionalista ary mpanorartra.
  3. Blaising, Craig A. et Darrell L. Bock, 1993, Progressive Dispensationalism. Wheaton, IL: BridgePoint (ISBN 1-56476-138-X)
  4. Hasel, Gerhard, 1990, Crossroads in Prophetic Interpretation: Historicism versus Futurism (paper), Indianapolis, IN: World Ministers Council (July 3, 1990).
  5. Stephen Spector "Evangelicals and Israel: The Story of American Christian Zionism", [tahiry], p. 188.
  6. "A Case for Historic Premillennialism", edité par Craig L. Blomberg, Sung Wook Chung [tahiry], p. 28
  7. 7,0 et 7,1 «Le dispensationalisme - Hier et Aujourd'hui» [tahiry], Charles C. Ryrie, 1997.