Testamentan'i Salomona

Avy amin'i Wikipedia
Sauter à la navigation Sauter à la recherche

Ny Testamentan'i Salomona na Testamentan'i Solomona dia lahatsorara apokrifa izay atao hoe nosoratan'i Salomona na Solomona, izay voasoratra tamin'ny taonjato voalohany.

Io boky io dia tsy hita afa-tsy ao amin'ireo loharano apokrifa kristiana. Tsy hita ao amin'ny Tanakh na ao amin'ireo loharano jiosy hafa izy. Tantarainy ny fomba nanamboaran'i Solomona ny Tempoly tamin'ny fibaikoany ireo demony tamin'ny alalan'ny peratra majika izay nampindramin'ny Arikanjely Mikaela azy. Miresaka momba ny arikanjely hafa toa an'i Oriela koa io soratra io. Ahitana tantara izay mety ho loharano nahazoana ilay angano atao hoe Ny Fanahin'ny tavoahangy ka ny fantara indrindra dia ny tantaran'i Aladîna na ilay Jiro mahagaga [1].

Fotoana nanoratana azy sy mpanoratra[hanova | hanova ny fango]

Miovaova be ihany ny hevitry ny mpikaroka ny amin'ny fotoana nanoratana io testamenta io. Na dia eo aza ny filazan'ilay boky ny fa fitantarana voalohany ny nanamboaran'ny mpanjaka Solomona ny Tempolin'i Jerosalema, ny nivoahany voalohany dia tokony ho teo anelanelan'ny taonjato voalohany sy faha-5 taor. J.K., izany hoe arivo taona taty aorian'ny nahafatesan'i Solomona sy ny nahavitan'ny Tempoly.

Tsy fantatra ny olona nanoratra ilay boky. Tamin'ny teny grika no nanoratana ilay testamenta tamin'ny voalohany sady ahitana lohahevitra teolojika sy majika maro izay avy avy tamin'ny Kristiana sy Jiosy mankany amin'ny anganom-pinoana sy fanandroana amin'ny kintana grika izay manambara fa soratra kristiana niaina tao amin'ny tontolo grika.

Ny zavatra resahina ao amin'ny boky[hanova | hanova ny fango]

Rehefa nampijaly zazalahy iray (izay ao an-dapan'i Solomona) ny demony atao hoe Orniasy tamin'ny fangalarana ny antsasaky ny karamany sady nitroka ny heriny avy teo amin'ny ankiben'ny tanany ankavanana, dia nivavaka tao amin'ny Tempoly i Solomona ka notoloran'ny arikanjely Mikaela peratra miaraka amin'ny tombokasen'Andriamanitra (izay manana ny endriky ny Pentalfa[2]) teny aminy hahafahany mibaiko ny demony. Nampindramin'i Solomona ny peratra ilay zazalahy izay nanipy izany tamin'ny demony Orniasy sady nanisy azy tombokase ka nifehy ny fihetsiny. Nandidy ny demony Orniasy i Solomona mba handray ilay peratra sady hanombokase toraka izany koa ny andrianan'ny demony, dia i Belzebola.

Voabaikon'i Solomona koa ny devoly Belzebola ka dia azony ampiasaina ny demony rehetra amin'ny fanamboarana ny Tempoly. Nilaza i Belzebola fa anjely nanana ny laharam-boninahitra fara-tampony tany an-danitra taloha.

Ao amin'ny toko faha-18 dia niseho ireo devolin'ny 36 dekàna, izay nanana anarana somary fandisoana an-tsitrapo ny anaran'ireo dekàna[3] [4]. Niaiky ny maha tompon'andraikitra azy ireo indrindra ny amin'ny aretina sy fangirifiriana mahazo ny olona ireo devolin'ny dekàna, ary nomen'izy ireo ny raikipohy majika hampanjavona azy ireo. Ohatra, ny demony faha-33 atao hoe Riksa Akoneona dia mahatonga aretin-tenda sy aretin-kambintenda sady azo roahina amin'ny alalan'ny fanoratana ny teny hoe Leikourgos eo amin'ny ravim-bahy tsirairay ampifanongoazina.

Ny nifanandrenan'i Solomona farany tamin'ny devoly dia ny nandefasany zazalahy iray niaraka tamin'ny perany mba hisambotra ilay demonin'ny rivotra mampahory ny tanin'i Arabia. Hitazona zingan-divay izay hatodiny any amin'ny rivotra ilay zazalahy miaraka amin'ilay peratra hatao eo alohan'ilay zinga, sady hamatotra ny kitapo rehefa feno. Vitan'ilay zazalahy ny zavatra nampanaovina azy ka niverina niaraka tamin'ilay zinga izy. Atao hoe Efipasy ilay devoly voafonja, ka tamin'ny alalan'ny heriny no nahafahana nanainga sy nampiditra vatofehizoro iray tao an-tempoly na dia ngeza loatra aza io vato io ka tokony ho sarotra ingaina.

Avy eo nitondra andry mahagaga vita tamin-javatra miloko volomparasy avy any amin'ny Ranomasina Mena i Efipasy sy ny devoly iray avy any amin'io ranomasina io. Nanambara ilay demony avy any amin'ny Ranomasina Mena fa i Abizitiboda no anarany ary nilaza koa izy fa izy no demony nanohana ireo ombiasa mpanao hatsarana nanohitra an'i Mosesy, sady izy no nahamafy fo ny Farao, sy efa voasambotra niaraka tamin'ny mpampiantrano egiptiana rehefa niverina ny ranomasina sady nohazonin'ilay andry mandra-pahatongan'i Efipasy hibata izany miaraka aminy izy.

Avy eo dia misy teny famaranana fohy itantaran'i Solomona ny fomba nahatonga azy ho raiki-pitia tamina vehivavy sonamita[5] iray, sy nanekeny ny hivavaka amin'i Refana sy amin'i Moloka ho takalon'ny firaisana ara-nofo ataony[6] [7]. Nanaiky ny hanao sorona ho azy ireo i Solomona nefa tamin'ny voalohany dia tsy nanao sorona afa-tsy valala dimy izay nopotehiny tamin'ny tanany fotsiny. Avy hatrany dia niala tao aminy ny fanahin'Andriamanitra ka lasa adala izy sady tonga fihomehezana ny anarany teo anatrehan'ny olombelona sy ny demony. Nofaranan'i Solomona amin'ny fampitandremana ny mpamaky ny lahatsoratra; nanafatra azy ireo izy mba tsy hiala amin'ny finoana noho ny amin'ny fitiavana firaisana ara-nofo sahala amin'ny nahazo azy.

Lohahevitra kristiana[hanova | hanova ny fango]

Ny lohahevitra kristiana misongadina indrindra ao dia ny fifanandrenan'i Solomona mpanjaka tamin'ny demony atao hoe Efipasy. Raha nanamboatra ny Tempoly i Solomona dia nanontaniany an'i Efipasy izay anjely tsy mahafaly azy. Namaly ilay devoly fa ny zavatra izay tena afaka hanaisotra ny heriny sy handresy azy dia lehilahy iray izay hateraky ny virijina sady hohomboan'ny Jiosy amin'ny hazo fijaliana vokovoko[8].

Akon'ny angano grika[hanova | hanova ny fango]

Ny akon'ny anganom-pinoana grika dia ny fifanandrinan'i Solomona tamin'ireo demony fito mirahavavy. Nanambara tena tamin'ny mpanjaka izy ireo sady nilazalaza ny amin'ny fonenan'izy ireo eo amin'ireo kintana sy ny Tendrombohitra Olimpo. Ireo demony fito mirahavavy ireo dia maneho ireo Pleiada ao amin'ny anganom-pinoan'ny Grika taloha sy ny fifandraisany ara-panandroana.

Nifanehatra tamina demony vavy tsy misy rantsam-batana sady miongo-bolon-doha atao hoe Obizota koa i Solomona. Misy milaza fa i Medosa na zavatra mitovy amin'ny gorgona ao amin'ny angano grika izany[9].

Nitantara tamin'ny Solomona ny demony atao hoe Enepsigosy, tamin'ny fotoana nanamboarana ny Tempoly, fa afaka miova endrika in-telo izy, ka ny iray tahaka ny Titàna Kronosy ao amin'ny angano grika. Aseho amin'ny endri-behivavy telo tarehy koa i Enepsigosy sahala amin'i Hekata sady mifandray ara-panandroana amin'ny volana.

Ny amin'ny devoly[hanova | hanova ny fango]

Ny anaran-devoly hita ao amin'ny Testamentan'i Solomona dia avy amin'ny lovantsofina grika, egiptiana, jiosy, kristiana, arabo sy ny hafa. Ny fifampiresahan'i Solomona tamin'ny devoly no mameno ny ampahany be amin'ilay boky ka ny devoly sasany dia ratsy endrika, isan'izany ilay tsy manana loha. Misy devoly roa izay misy ifandraisany amin'ny fahavetavetan'ny filan'ny nofo ka isan'izany i Asmodeo izay hita ao amin'ny Bokin'i Tobia, sy ilay devoly vavy atao hoe Obizota izay azo heverina fa i Lilita ihany, izay mpanakenda zaza vao teraka. Ny ankamaroan'ireo devoly dia manana anarana tsy fantatra fiaviana. Ny devoly atao hoe Abezetibo dia voalaza fa nanamafy ny fon'ny Farao fa tsy ny an'i Iahveh.

Ireto avy ireo devoly voaresaka araka ny filaharan'ny fisehoany ao amin'ilay boky: Orniasy, Belzebola, Asmodeo, Tefrasy, ireo kintana mpirahavavy fito (mampahatsiahy ireo Pleiada), Fitsiriritana, Rabdosy, Rata, Trinolaiosy, Obizota, ilay dragona manana elatra, Enepsigosy, Konopastona, ilay "fanahy be rendrarendra" tsy voatonona anarana, ireo fanahy 36 an'ny dekàna[10], Efipasy ary Abizitiboda.

Jereo koa:[hanova | hanova ny fango]

Loharano sy fanamarihana:[hanova | hanova ny fango]

  1. Fanamarihana nataon'i Natacha Rimasson-Fertin, ao amin'ny: Les Frères Grimm, Contes pour les enfants et la maison, trad. Natacha Rimasson-Fertin, José Corti, 2009 (ISBN 978-2-7143-1000-2) (vol.2, conte 99 : L'Esprit dans la bouteille).
  2. Karazana fanorona ny Pentalfa.
  3. Wilhelm Gundel, Dekane und Dekansterbilder, pub. J.J. Augustin, Glückstadt und Hamburg, 1936, pp.49-62, 77-81
  4. Conybeare, F.C. The Testament of Solomon, The Jewish Quarterly Review, Vol. 11, No. 1, (Oct.,1898) p. 6-8.
  5. Fiteny koa ny hoe solamita izay midika hoe "avy ao Solema" na "avy ao Sonema". Ilay vehivavy sonamita na solemita dia resahina koa ao amin'ny Tononkira Fanaperana na Tononkiran'i Solomona.
  6. Ampitahao: Asan'ny Apostoly 7.43 ("Tsia, fa nobetainareo ny tranolain'i Moloka sy ny kintan'ny andriamanitra atao hoe Refana, Dia ny endri-javatra izay nataonareo hivavahana, Ka dia hamindra anareo ho any ankoatr'i Babylona Aho").
  7. Ampitahao koa: Bokin'i Amosa 5.25-27 ("Moa efa nanatitra fanatitra hohanina sy fanatitra alatsa-drà ho Ahy tany an-efitra efa-polo taona va ianareo, ry taranak'i Isiraely? Tsia, fa ny nitondra ny tabernakelin'ny mpanjakanareo sy ny fipetrahan'ny sampinareo ihany no nataonareo, dia ny kintan'ny andriamanitrareo, izay nataonareo ho anareo. Ka dia ho entiko ho babo any ankoatr'i Damaskosy ianareo, hoy Jehovah, Andriamanitry ny maro no anarany.")
  8. Conybeare, F.C. The Testament of Solomon, The Jewish Quarterly Review, Vol. 11, No. 1, (Oct.,1898)p. 43
  9. Conybeare, F.C. The Testament of Solomon, The Jewish Quarterly Review, Vol. 11, No. 1, (Oct.,1898) p. 30
  10. Ny dekàna dia karazana antokon-kintana.