Makabeo

Avy amin'i Wikipedia
Sauter à la navigation Sauter à la recherche

Ny Makabeo dia fianakaviana jiosy nitolona ho an'ny tanindrazany sady nanana ny maha izy azy tamin'ny taonjato faha-2 sy voalohany tal. J.K. na ara-politika na ara-pivavahana. Atao hoe מכבים / Makabim na מקבים / Makavim izany amin'ny teny hebreo. Fantatra amin'ny anarana hoe Hasmoneana koa izy ireo araka ny anaran'ny razambeny hoe Hasmona. Anaram-bosotra ny hoe Makabeo (angamba avy amin'ny teny arameana hoe maqqābâ izay midika hoe "tantanana"). I Jodasy Makabeo no nitondra ilay anarana voalohany nefa niitatra ho amin'ny fianakaviana iray manontolo izany. Nitarika ny vahoaka jiosy tamin'ny tolom-panafahana nanoherana ny Fanjakan'i Siria (ny an'ny Seleokida) ny Makabeo. Ny asa vitan'izy ireo sy ny tantara miendrika angano manodidina azy ireo dia taterin'ireo asasoratra atao hoe Bokin'ny Makabeo ao amin'ny Testamenta Taloha ao amin'ny Baiboly katolika sy ortodoksa.

Ao amin'ny lovantsofina kristiana dia atokana hiantsoana ireo mpirahalahy fito sy ny reniny izay maty maritira ny anarana hoe Makabeo, araka ny toko faha-7 ao amin'ny Boky faharoan'ny Makabeo.

Ny fikomian'ny Makabeo[hanova | hanova ny fango]

Ireo Makabeo
Mamono ireo mpivadi-pinoana i Matatia, nataon'i Philippe De Loutherbourg

Ny Fikomian'ny Makabeo dia fikomian'ny Jiosy mpivavaka hanoherana ny fanjakan'ny ireo Seleokida, sady ady antrano teo amin'ny vahoaka jiosy nampifanohitra ny mpanidrahindra tanindrazana tsy mankasitraka ny fivoaran'ny fomba jiosy mifampikasoka amin'ny kolontsaina grika etsy an-daniny sy ireo Jiosy helenista, izay mankasitraka ny kolontsaina grika heveriny ho afaka mikambana amin'ny Torah. Izany zavatra izany dia niseho teo anelanelan'ny taona 175 tal. J.K. sy 140 tal. J.K. Ny mpitarika izany fikomiana izany dia i Matiasy sy ny zananilahy, indrindra i Jodasy Makabeo sy i Simona Makabeo.

Ireo Masindahy Makabeo fito[hanova | hanova ny fango]

Ao amin'ny lovantsofina kristiana dia atokana hanondroana ny zanakalahy fito sy ny renin'izy ireo ny anarana hoe Makabeo, izay tantaraina ao amin'ny Boky faharoan'ny Makabeo (2Mak. 7). Araka ny voalazan'i Paul Perdrizet[1] dia avy any Atsinanana ny tantaran'ireo masindahy makabeo fito sady mbola miely; niely tany Andrefana izany tamin'ny Andro Antenantenany sady ao amin'ny toko faha-7 ao amin'ny Boky faharoan'ny Makabeo no fototra niaviany. Ao amin'io boky io no itantarana ny namonoan'i mpanjaka seleokida atao hoe Antiokosy IV Epifanasy azy fito mirahalahy izay tsy nety nihinana hena kisoa izay raràn'ny Torah.

Na ireo Makabeo fito, na ny renin'izy ireo dia atao hoe Makabeo ao amin'ny Boky faharoan'ny Makabeo. Ny anaran'izy ireo dia nipoitra tsikelikely avy amin'ny tantara taty aoriana. I Hana no anaran'ny renin'izy ireo, fa i Abima sy i Antonio sy i Goriasy sy i Eleazara sy i Eosebona sy i Akima (na Samonasa) ary i Marsely no anaran'izy fito lahy. Omem-boninahitra amin'ny voalohan'ny volana Aogositra ny anaran'izy ireo miaraka amin'ny anaran'i Eleazara antidahy izay niaritra koa ny famonoana martira noho ny fandavana tsy hihinana kisoa.

Ny Fanjakan'ny Makabeo[hanova | hanova ny fango]

Taorian'ny nahafatesan'i Jodasy (160 tal. J.K.) dia nitarika ny fikomiana ny rahalahiny atao hoe Jonatana. Afaka ny nanorim-ponenana tao Jerosalema izy tamin'ny taona 157 na 152 tal. J.K. Izy no tena mpanorina ny fanjakana izay nitondra an'i Jodea mandra pipaka amin'ny taona 40 tal. J.K. izay atao hoe Hasmoneana. Nifandimby ny roa amin'ny rahalahin'i Jodasy, dia i Jonatana (160-143 tal. J.K.) avy eo ny zanak'i Simona, dia i Joany Hirkano (143-135 tal. J.K.), ny zanany atao hoe Aristobolo (104-103 tal. J.K.), ny rahalahin'ity farany, dia i Aleksandro Janeo (103-76 tal. J.K.) sy ny vadiny atao hoe Salome Aleksandra (hatramin'ny taona 67 tal. J.K., alohan'ny hiadian'ny zananilahy roa, dia i Hirkano II sy i Aristobolo II, ny fitondrana.

Nanome fahefana ara-pivavahana an'i Hirkano i Pompeio taorian'ny fandravana ny Tempoly tamin'ny taona 63 taor. J.K. nefa tsy nanome azy ny anaram-boninahitra hoe mpanjaka, nefa ny rahalahiny, dia i Aristobolo dia nentina tany Roma mba hanatrika ny fandresen'i Pompeio. Nanohitra hatramin'ny taona 37 ny Hasmoneana farany, dia i Antigono Matatiasy (na Matatia) zanak'i Aristobolo.

Jereo koa:[hanova | hanova ny fango]

Loharano[hanova | hanova ny fango]

  1. Paul Pedrizet, La Vierge de miséricorde: étude d'un thème iconographique, A. Fontemoing, Paris, 1908 (Tahiry),