Tempoly Faharoa

Avy amin'i Wikipedia
Sauter à la navigation Sauter à la recherche

Ny Tempoly faharoa eo amin'ny fivavahana jiosy dia ny Tempolin'i Jerosalema naorina tamin'ny taona taona 536 tal. J.K. sady vita tamin'ny taona 515 tal. J.K., taorian'ny fahababoan'ny Jiosy tany Babilona izay nasolo ny Tempoly voalohany (atao hoe Tempolin'i Solomona) noravan'ny Babiloniana tami,'ny taona 586 tal. J.K. Narodan'ny Romana izany tempoly izany tamin'ny taona 70 taor. J.K.

Tantaran'ny Tempoly faharoa[hanova | hanova ny fango]

Faharavan'ny Tempoly Voalohany[hanova | hanova ny fango]

Ilay Tempoly Voalohany namboarin'ny mpanjaka Solomona tamin'ny taona 957 tal. J.K. dia noravan'i Nebokadnetsara II niaraka amin'i Jerosalema tamin'ny taona 586 tal. J.K. (425 tal. J.K. hoy ny loharano jiosy) sady nentiny ho babo any Babilona ny ampahany amin'ny mponina tao Jodea tamin'izany fotoana izany.

Fanorenana ny Tempoly Faharoa[hanova | hanova ny fango]

Araka ny Bokin'i Ezra (na Bokin'i Esdrasa) dia ny mpanjaka Kirosy Lehibe no nanome alalana ny fanamboarana ny Tempoly faharoa (hebreo: בֵּית־הַמִּקְדָּשׁ הַשֵּׁנִי‬ / Beit HaMikdash HaSheni)) izay nanomboka tamin'ny taona 538 tal. J.K. iray taona taorian'ny faharavan'ny Fanjakana babiloniana. Ny Tempoly faharoa dia namboarina tamin'ny taona 536 tal. J.K., taona niverenan'ny Jiosy (Jodeana) avy any Babilona nahababoan'izy ireo. Naorina teo amin'ny toerana nisy ny Tempoly Voalohany ny Tempoly Faharoa. Vita tamin'ny taona 515 tal. J.K. ilay tempoly tamin'ny nanjakan'i Dariosa Lehibe sy teo ambany fitarihan'i Zorobabela, mpanapaka (governora) tamin'izany fotoana izany. Natokana io tempoly io afaka roapolo taona (taona 516 tal. J.K.) taorian'ny fanombohan'ny asa. Naitatr'i Heroda I ilay tempoly tamin'ny taona 19 taor. J.K. ka nomena ny anarana hoe "Tempolin'i Heroda".

Faharavan'ny Tempoly Faharoa[hanova | hanova ny fango]

Tamin'ny taona 70 taor. J.K. dia narodan'ny Romana faha Titosy tamin'ny fiafaran'ny ady nifanaovan'ny Jiosy sy ny Romana ny Tempoly Faharoan'i Jerosalema. Amin'izao dia tsy misy sisa afa-tsy ny rindrim-panohanana ny kianjan'ny tempoly sy ny sisan'ny andohalambo fidirana ao amin'ny kianjan'ny tempoly.

Firafitry ny Tempoly faharoa[hanova | hanova ny fango]

Ny firafitry ny Tempoly faharoa[hanova | hanova ny fango]

Ny Tempoly faharoa dia mizara telo lehibe: ny kianjaben'ny tempoly sy ny kianja kelin'ny tempoly ary ny trano tempoly. Raha jerena amin'ny antsipiriany kokoa dia izao no fizaràna hita ao:

  • ny Kianjaben'ny Tempoly izay mivelatra eo ambonin'ny Tedrombohitry ny Tempoly sady miaty ny kianjan'ny Jentilisa(na kianjan'ny Jentily): ahitana mpivarotra zavatra ilaina amin'ny fanatanterahana sorona sy fanatitra (voromailala, ondry, sns) sy ireo mpanakalo vola jiosy sy vola romana;
  • ny Kianjan'ny Vehivavy na Kianja afovoany (hebreo: עזרת הנשים / Ezrat HaNashim; na עזרת נשים‬ / Ezrat Nashim) izay hany faritra azon'ny vehivavy aleha;
  • ny Kianjan'ny Israelita na Kianjan'ny Lehilahy izay natokana ho an'ny lehilahy jiosy madio;
  • ny Kianjan'ny mpisorona, izay misahana andraikitra maro ao amin'ny Tempoly;
  • ny Kianjan'ny Tempoly na Azarah izay ahitana ny toeram-pidiovana (hebreo: כִּיּוֹר‬ / kiyor), ny alitara (na otely) fanaovana fafatitra dorana (hebreo: מִּזְבֵּחַ / mizbe'ah), ny Toerana famonoana, ary ny trano Tempoly.

Ny ao anatin'ny Tempoly[hanova | hanova ny fango]

Ny ao anatin'ny tranon'ny Tempoly faharoa dia mbola misy ireto fizarana telo ireto:

  • ny efitrano fidirana ao amin'ny Tempoly (hebreo: ulam);
  • ny fitoerana masina ao amin'ny Tempoly (hebreo: היכל‎ / hekhal "trano lehibe"): efitra lehibe amin'ny Tempoly; ao no ahitana ilay fanaovan-jiro fito rantsana sy ny latabatra natokana ho an'ny "mofo aseho" ary ny alitaran'ny emboka manitra;
  • ny Masina Indrindra (hebreo: קֹדֶשׁ הַקֳּדָשִׁים / Kodesh HaKodashim "masina amin'ny masina" na דְּבִיר / debir): efitra anantiny indrindra ao amin'ny Tempoly.

Ireo vavahadin'ny Tempoly[hanova | hanova ny fango]

Ahitana vavahady telo ambin'ny folo ny fidirana ao amin'ny faritry ny Tempoly ka ireto izy ireo:

  • Shaar Ha'Elyon ("vavahadin'ny Avo Indrindra")
  • Shaar HaDelek ("vavahadin'ny hazo fandrehitra") natokana hampidirana ny hazo hatao fandrehitra;
  • Shaar HaBechorot ("vavahadin'ny voalohan-teraka") fampidirana ny voalohan-teraky ny boby fiompy atao fanatitra;
  • Shaar HaMayim ("vavahadin-drano") fampidirana ny rano hatao fanatitra amin'ny fankalazana ny fetin'ny Tabernakely na Sukkot;
  • Shaar Yekhonyah ("vavahadin'i Jekonia") fidiran'ireo mpanjaka taranak'i Davida sady nisamboran'ny mpanjakan'i Babilona an'i Jekonia mpanjaka farany;
  • Shaar HaKorban ("vavahadin'ny fanatitra") fidiran'ny mpisorona mitondra ny fanatitra ho an'ny kodshei kodashim"masina indrindra";
  • Shaar HaNashim ("vavahadin'ny vehivavy") fidiran'ny vehivavy ao amin'ny Kianjan'ny vehivavy na ny Kianja lehibe (Azara) ho an'izay hanatanteraka fanatitra;
  • Shaar Hashir ("vavahadin'ny hira") fidiran'ny Levita miaraka amin'ny zavamanenony;
  • Shaar Nikanor ("vavahadin'i Nikanora") eo anivon'ny vavahady kely roa ankavia sy ankavanany;
  • vavahady roa tsy manana anarana sady tsy dia manan-danja loatra.

Jereo koa[hanova | hanova ny fango]