Jeroboama I

Avy amin'i Wikipedia
Sauter à la navigation Sauter à la recherche
Manao sorona amin'ny ny sampy i Jeroboama, nataon'i Jean-Honoré Fragonard (taona 1752)

I Jeroboama I dia ilay mpanjaka nanorina ny Fanjakan'i Israely (atao hoe Fanjakan'i Samaria koa) tao amin'ny tapany avaratry ny Fanjakan'i Israely taloha izay tafasaraka tamin'ny Fanjakan'i Jodà any atsimo, araka ny Baiboly. Nanjaka teo anelanelan'ny taona 931 sy 910 tal. J.K. izy. Niteraka fisarahana ara-pivavahana teo amin'ny fanjakana avaratra sy atsimo koa izany fisarahana ara-politika izany. Ao amin'ireo Bokin'ny Mpanjaka sy ireo Bokin'ny Tantara no iresahana misimisy kokoa ny momba azy. Isan'ny fokon'i Efraima izy.

Ny anarany[hanova | hanova ny fango]

Amin'ny teny hebreo dia יָרָבְעָם‬ / Yaraḇe‘am na Yarave‘am no anarany fa amin'ny teny grika kosa dia Ἱεροβοάμ / Hieroboám. Ny Baiboly protestanta amin'ny teny malagasy dia manoratra hoe Jeroboama fa ny Baiboly katolika amin'ny teny malagasy dia manoratra Jerôbôama.

Ny tantarany[hanova | hanova ny fango]

Lehilahy mpioko faha Solomona[hanova | hanova ny fango]

Manamboninahitra tao amin'ny lapan'ny mpanjaka Solomona (na Salômôna) i Jeroboama[1]. Nanambara mialoha taminy ny mpaminany Ahia (na Akia) avy any Silo fa hanome foko folo azy Andriamanitra rehefa maty i Solomona ka tsy hamela ho an'i Rehoboama (na Roboama) zanak'i Solomona afa-tsy foko roa araka ny Boky voalohan'ny Mpanjaka (1Mpanj. 11.29). Nandositra tany Egipta i Jeroboama rehefa tratra ny tetika nataony ka nijanona tany mandra-piandriny ny hahafatesan'i Solomona[2].

Mpanjakan'i Israely avaratra[hanova | hanova ny fango]

Tamin'ny nankanesan'i Rehoboama tany Sikema (na Sekema) mba hanambaràna ny maha mpanjaka azy handimby an'i Solomona rainy dia nangataka tamin'i Rehoboama i Jerobabela sy ny vahoaka mba hanamaivana ny hetra aloa sy hanafoana ny fanompoana izay noforonin-drainy, nefa, taorian'ny fifampidinihana tamin'ireo mpanolotsaina dia tsy nanaiky an'izany fangatahana izany i Rehoboama fa vao mainka nampitombo ny hetra sy ny fanompoana aza[2].

Nioko noho izany ny foko folo tao Israely[3] ka nanohitra an'i Rehoboama sady nanandratra an'i Jeroboama ho mpanjakan'i Israely. Ny foko roa sisa ihany, dia ny fokon'i Benjamina sy ny an'i Jodà no sisa tao amin'ny fanjakan'i Rehoboama izay nomena ny anarana hoe Fanjakan'i Jodà. Nisafisy tanàna roa hataony renivohitra i Jeroboama, dia i Sikema (na Sekema) sy i Fanoela[2].

Izany fisarahana ara-politika izany dia narahin'ny fivakisana ara-pivavahana nefa mbola tao Jerosalema ihany, izay renivohitr'i Jodà, ny foiben'ny fivavahan'ny vahoakan'i Jeroboama. Nanagana ombikely volamena tao Dana sy tao Betela anefa i Jeroboama ka izany dia nataony tandindon'Andriamanitra[2].

Fanompoan-tsampy sy fahalavoana[hanova | hanova ny fango]

Fanompoan-tsampin'i Jeroboama - taona 1904.

Noho ny fanahiany ny amin'ny mety hifindran'ny vahoakany mankany atsimo[1] dia nampanao asam-pisoronana sy nandidy ny vahoakany mba tsy hankany Jerosalema ao amin'ny Tempolin'i Solomona i Jeroboama ka nanasa ireo vahoakany hanompo sampy sy hitondra fanatitra eo amin'ny fitoerana masina natsangany, mba hanamafy ny fahaleovan-tena ara-politikan'ny Fanjakan'i Israely manoloana an'i Jerosalema sy ny Tempoly ary ny mpisorona. Izany politika izany dia narahin'ny ankamaroan'ny mpanjakan'i Israely taty aoriana[2].

Indray andro raha nandoro fanatitra teo amin'ny alitara (na otely) tao Betela i Jeroboama dia nanambara taminy ny mpaminany Ahia fa ho sazin'Andriamanitra izy ka tsy homena ny taranany intsony ny Fanjakan'i Israely ary i Josia (Josiasa), mpanjakan'i Jodà amin'ny hoavy, dia handrava io fivavahana amin'ny sampy io. Notohizan'i Jeroboama ny fanompoan-tsampiny mandra-pahafatiny na dia nandre izany fampitandremana izany izy. Taorian'ny nahafatesany dia i Nadaba zanany no nandimby azy[2].

Jereo koa:[hanova | hanova ny fango]

Mpanjakan'i Israely[hanova | hanova ny fango]

Saoly - Isboseta - Davida - Solomona (na Salômôna) - Jeroboama I - Nadaba - Baasa (na Basa) - Ela - Zimry - Omry - Ahaba (na Akaba) - Ahazia (na Okoziasa) - Jorama - Jeho - Joahaza (na Joakaza) - Joasy (na Joasa) - Jeroboama II - Zakaria - Saloma - Menahema - Pekahia (na Faseia) - Peka (na Fasea) - Hosea (na Osea).

Loharano sy fanamarihana[hanova | hanova ny fango]

  1. 1,0 et 1,1 Histoire visuelle de la Bible, National Geographic, Les Nouveaux Essentiels, octobre 2013, 512 p. (ISBN 9782822900331)
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 et 2,5 Encyclopédie Larousse du XXe siècle, Paris, 1932
  3. Ny fokon'i Robena, Simeona, Isakara, Zebolona, Dana, Naftaly, Gada, Asera, ireo antsasa-poko avy amin'i Josefa (Manase sy Efraima) ary ampahan'ny fokon'i Levy (foko mpisorona tsy manana anjara tany).