Konkordisma

Avy amin'i Wikipedia
Sauter à la navigation Sauter à la recherche

Ny konkordisma dia fivoasana ny bokim-pinoana izay anaovana fahadihadiana ny soratra masina ao aminy mba tsy hampifanohitra azy amin’ny fahalalana siantifikan’ny vanim-potoana iray. Amin’ny alalan’ny fivosana ara-bakiteny na amin’ny alalan’ny fanakaran-kevitra lalina kokoa ilay soratra masina no anatanterahana ny fanamarinana ara-tsiansa. Tsy voatery hisy fifandraisany anefa ny voalazan’ny soratra masin’ny fivavahana iray sy ireo petra-kevitra siantifika na dia mifanindran-dalana eny ihany aza. Ny Baiboly sy ny Kor'any no matetika anaovan'ny mpanao heviteny fivoasana araka ny konkordisma. Ny fivavahana bodista sy hindoa koa dia ahitana betsaka ny fivoasana ny boky masiny araka ny konkordisma.

Ny konkordisma eo amin'ny fivoasana ny Baiboly[hanova | hanova ny fango]

Niseho tao amin’ny tontolo kristiana tamin’ny taonjato faha-19 ny konkordisma mba ho entin'ny mpanao heviteny manamarina ny zavatra voasoratra ao amin’ny Baiboly. Ny protestantisma liberaly izay miavaka amin’ny fanaovany fanadihadiana ny Baiboly amin’ny fomba siantifika sahala amin’ny fitsikerana ny literatiora hafa rehetra dia tsy iharan’izany fomba fiasa izany.

Konkordisma eo amin'ny fivavahana katolika[hanova | hanova ny fango]

Ity dia tsy midika fa ny fivavahana katolika dia konkordista. Olona na fikambanana sasany no fantatra fa nanao an'io fomba fivoasana ny Baiboly io.

Ny konkordisma tamin'ny taonjato faha-19[hanova | hanova ny fango]

Nisy asa soratra nampiasa ny konkordisma dia nivoaka tao amin’ny tontolo katolika. Ny pretra A. Arduin ohatra dia namoaka ny boky mitondra ny lohateny hoe La religion en face de la science: leçons sur l'accord entre les données de la révélation biblique et les théories scientifiques modernes tamin’ny taona 1883. Io boky io dia nanao izay hampifanaraka ny “andro” voalaza ao amin’ny Baiboly mba hifanandrify amin’ny vanim-potoana lehibe nivoaran’ny Tany. Mifamadika amin’izany anefa ny nataon’ny pretra Jean Guilbert, mpampianatra taranja zavaboary tao amin’ny Seminera Teolojikan’i Saint-Sulpice tao Issy-les-Moulinaux, izay namoaka ny boky voalohany fianarana ny zava-nisy talohan’ny Tantara, tamin’ ny taona 1896, nosoratany[1] ho an’ireo seminarista mba hianaran’izy ireo ny siansa amin’ny fomba tsy mitanila[2].

Nanomboka tamin’ny taona 1893 anefa ny Papa Leo XIII dia nanisy teny izany fomba fiasa izany. Ka tao amin’ny taratasy ho an’ny eveka rehetra izay nalefany (Providentissimus Deus) dia nanambara ny tsy maha mety diso ny Baiboly nefa nanda ny fandraisana ara-bakiteny izany toetran’ny Baiboly izany. Nanambara izy fa tsy afaka hifanohitra ny siansa tena izy sy ny soratra ao amin’ny Baiboly raha hazavaina tsara. Izany ihany koa no hevitr’i Tomà avy any Akino. Izany  taratasin’ny Papa izany dia famporisihana lehibe ho an’ny fandinihana ny Baiboly ka nahatonga ny mpanao fivoasana hampifanaraka izay voalazan’ny Baiboly amin’ny fahitana zava-baovao ataon’ireo manam-pahaizana siantifika tamin’ny fotoanandrony.

I Emmanuel d’Alès dia namoaka ny Manuel d’apologétique, izay fitambarana boky efatra tamin’ny faramparan’ny taonjato faha-19, araka ny fanomezana alalana sy famelana hatao pirinty ka hampiasain’ny Semineran’i Frantsa. Tsy dia tena asa soratra misy ady hevitra ny ao fa andrana konkordisma izay nampifanarahina tamin’ny fahalalana siantifikan’izany andro izany.  

Ny konkordisma nanomboka tamin'ny taonjato faha-20[hanova | hanova ny fango]

Tamin’ny namoahana ny taratasin’ny Papa atao hoe Divino afflante Spiritu tamin’ny taona 1943 dia nanamafy ny fanambaràn’ny papa nodimbiasany ny Papa Pio XII ka nidera ireo fahitana zava-baovao tao amin’ny Commission biblique pontificale sy tao amin’ny Sekoly biblika sy arkeokojika frantsay ao Jerosalema sady nihevitra fa ny fomba fiasa ara-tantara sy ara-pitsikerana dia azo ekena rehefa vonton’ny finoana ny Fanahy Masina ny fon'ny mpampihatra izany fomba fiasa izany.

Tamin’ny taona 1993, izany hoe 50 sy 100 taona taty aorian’ny fivoahan’ireo taratasin’ny Papa, ilay tahirin-tsoratry ny Commission biblique pontificale, L’interprétation de la Bible dans l’Egise, dia nasehon’ny kardinaly Joseph Ratzinger tamin’ny Papa Joany Paoly II. Ireo fivoasana konkordista fondamantalista izay manome fahamarinana siantifika ny antsipiriany madinika ao amin’ny  Baiboly dia lavina mazava tsara, sady nisy fijerena mahafaoka ireo fomba fiasa isan-karazany sy ny vokatra nentin’ireo fomba fiasa ireo koa ao[3].

Ny konkordisma eo amin'ny fivoasana ny Kor'any[hanova | hanova ny fango]

Ny konkordisma silamo dia fihetsiketsehana izay mikendry ny hanaporofo fa avy amin’Andriamanitra ny fivavahana silamo. Izany dia aharihariny amin’ny alalan’ny fisian-javatra mifanaraka amin’ny fahalalana siantifika ao amin’ny Kor'any, izay tsy fantatra tamin’ny andro nanoratana azy. Izany dia manaporofo, noho ny fifanarahan’ny Kor'any amin’ny siansa, amin’ny maha boky nataon’Andriamanitra sora-tononina azy araka ny teolojia miozolmana, fa ny mpamorona azy dia tsy ho iza fa olona nahazo tsindrimandry avy amin’Andriamanitra.

Ny konkordisma silamo dia fantatra koa amin’ny hoe Fahagagana siantifikan’ny Kor'any na Fahagagana siantifikan’ny Sonà na Fahamarinana siantifikan’ny Kor'any na Fahamarinana sianifikan’ny Sonà. Marihina fa tsy ny Silamo rehetra akory no mpomba ny konkordisma.

Ireo mpanandratra ny konkordisma silamo[hanova | hanova ny fango]

Ny voalohany nandray anjara tamin’io konkordisma silamo io dia ny mpitsabo fratsay Maurice Bucaille izay namoaka boky tamin’ny taona 1976 mitondra ny lohateny hoe La Bible, le Coran et la Science (“Ny Baiboly sy ny Kor'any ary ny Siansa”)[4].

Ny asa sorany dia nisy vokany lehibe teo amin’ireo olo-manana ny maha izy azy eo amin’ny tontolo arabo sy miozolmana, indrindra ilay jeologa ejipsiana Zaghloul El-Naggar sy ny mpiara-miasa aminy dia i Abdul Majeed Zindani izay Iemenita karismatika. I Zindani dia nanorina ny Commission sur les Signes Scientifiques dans le Coran et la Sunna (« Vaomiera momba ireo Famantarana Siantifika ao amin’ny Kor'any sy ny Sonà, izay miorina ao Arabia Saodita, sady tohanan’ny Fiombonam-be Silamo Maneran-tany (Ligue Islamique Mondiale), izay vatsian’ny fitondram-panjakana vola. I Zindani dia lasa sekretera jeneralin’ilay vaomiera mandraka amin’ny taona 1995. Ny Commission sur les signes scientifiques dans le Coran et la Sunna  dia nanao valandresaka maro eran-tany, izay nanasany siantifika tsy silamo miasa amin’ny sehatra isan-karazany.

Maro ireo resadresaka an-kaino aman-jery izay notanterahina nandritra ireo valandresaka ireo tamin’ny taona 1980, izay mbola azo jerena ao amin’ny Youtube sy amin'ny Dailymotion sy ny hafa koa. Azo jerena na vakina amin’ny tranon-kala mivoy an’io hevitra io izay manambara ny fitiavan’ny mpino silamo maro azy eo amin’ny tontolo silamo[5]. Ny sarimihetsika (video) izay miely indrindra[6] dia ny Ceci est la vérité (“Ity no marina”)[7], izay mivoaka betsaka ho kasety ka ahitana an’i Zindani mampiresaka Siantifika tsy silamo.   

Fitsikerana ny konkordisma silamo[hanova | hanova ny fango]

Eo amin’ny tontolo silamo miteny frantsay, ny tsikera mafy indrindra dia ny nataon’ilay asrofizisiana Nidhal Guessoum izay milaza fa manao “bricolages scintifiques” (“fanefitefena siantifika”) ireo mpiaro ara-tsiasa ny finoana silamo, sady milaza fa ny fahalalana siantifikan’izy ireo dia ivelambelany fotsiny sy tsy ampy ary diso na lany andro, ary ny fanaovany hevi-teny ny andininy ao amin’ny Kor'any dia entina hanohanana firehana sady noterena fotsiny[8].

Ilay fizisiana vavy atao hoe Faouzia Charfi dia nanoratra boky tamin’ny taona 2013 atao hoe La Science voilée (“Ny Siansa vasarona”), izay anoherany ny konkordisma silamo mihanaka eo amin’ny tontolo akademika toniziana sady anaovany fanadihadiana ireo sampan’ny Siansa iharan’izany[9].

Tamin’ny taona 2002 ny Wall Street Journal dia namoaka lahatsora-panadihadiana momba ny fampiresahana an-kaino aman-jery ireo siantifika navoaka ho fantatry ny rehetra avy ao amin’ireo valandresaka iraisam-pirenena nampanaovin’ny Commission sur les Signes Scientifiques dans le Coran et la Sunna. Izany fanadihadiana izany dia mitondra ny lohateny hoe Western Scholars Play Key Role In Touting "Science" of the Quran ka mitsikera mafy dia mafy an’i Zindani sy ny tsy fanajana ny tsy fiandaniana siantifika ary ny fanomezana tombontsoa be mialoha ireo siantifika handray anjara amin’ny valandresaka[6].

Jereo koa :[hanova | hanova ny fango]

Loharano[hanova | hanova ny fango]

  1. Jean Guibert, Les origines : questions d'apologétique, éd. Letouzey et Ané, 1896, 359 p.
  2. Arnaud Hurel & Noël Coy, Dans l’épaisseur du temps : archéologues et géologues inventent la préhistoire, Publications scientifiques du Muséum, 2011, 442 p. (ISBN 978-2-85653-666-7)
  3. L'interprétation de la Bible dans l'Église [tahiry].
  4. « Le créationnisme musulman, espèce récente mais bien ancrée », Libération.fr,‎ 2015 (vakio an-tranonkala [tahiry])
  5. https://www.islam-guide.com/
  6. 6,0 et 6,1 Fanadihadiana nataon'ny Wall Street Journal tamin'ny 23 Janoary 2002, nataon'i Daniel Golden. Lohateny « Western scholar play a key role in touting the "Science" of the Quran » Jereo: https://www.wsj.com/articles/SB1011738146332966760 (tahiry); http://www.faithfreedom.org/Articles/DGolden/touting_science.htm (tahiry); http://www.anti-religion.net/scientifiques_coran.htm (tahiry)
  7. Abu-Ayyub Cédric-Ali, « Ceci est la vérité » [tahiry], 23 Jolay 2014.
  8. https://oumma.com/islam-et-science-moderne-les-questions-qui-fachent [tahiry]
  9. http://www.lepoint.fr/science/la-science-face-aux-islamistes-20-06-2013-1688946_25.php [tahiry]