Artakserksesy I

Avy amin'i Wikipedia
Sauter à la navigation Sauter à la recherche
Sary sokitra maneho an'i Artakserksesy I ao amin'ny fasany any Naqsh-e Rostam, any Iràna.

I Artakserksesy I dia mpajaka lehibe persiana tao amin'ny fianakavia-mpajaka akemenida, izay nanjaka tamin'ny taona 465 hatramin'ny 424 tal; J.K. I Manetona dia mihevitra fa nanjaka 41 taona izy. I Kserksesy I no nodimbiasiny ary i Kserksesy II no nandimby azy. Atao hoe Ἀρταξέρξης, / Artaksérksês io anarana io amin'ny teny grika, izay avy amin'ny anarana amin'ny teny persiana tranainy hoe Artaxšacā. (amin'ny teny persana: اردشیر یکم / Ardeshir).

Taorian'ny famonoana an'i Kserksesy I rainy tamin'ny taona 465 tal. J.K. dia niakatra teo amin'ny fitondrana i Artakserksesy I. Nampamonoiny avy hatrany ireo rahalahiny sady nofaiziny ireo mpikomy. Noraisiny tao an-dapany i Temistoka avy any Atenay, izay noroahina hiala an'i Persia tamin'ny taona 471 tal. J.K. ka nampiandraiketiny tanàna maro any Azia Minora.

Taorian'ny fikomiana nokononkononin'i Inarôsy niaraka tamin'ny Ateniana tamin'ny taona 456 - 454 tal. J.K. dia azon'i Artakserksesy I i Egipta. Izany fandresana izany no niteraka ny fandriampahaleman'i Kaliasy, izay takalon'ny tsy fitsabahany ao Kiprosy sy any Egipta, ka nahazo antoka ny amin'ny filaminany sy ny fiarovana ny andian-tsambony ao amin'ny Ranomasina Egea i Atenay.

Artakserksesy ao amin'ny Baiboly[hanova | hanova ny fango]

Ny Bokin'i Ezra (na Bokin'i Esdrasa) sy ny Bokin'i Nehemia ao amin'ny Baiboly dia miresaka ny amin'ny olona atao hoe "Artakserksesy, mpanjakan'i Persia" nefa tsy fantatra marina hoe iza amin'ireo Artakserksesy ireo io lazaina io. Ny mpahay tantara sasany dia milaza fa i Artakserksesy I izany, nefa ny hafa koa dia milaza fa i Artakserksesy II no izy.

Ao amin'ny Bokin'i Ezra dia nanome alalana an'i Ezra hody any Jerosalema avy any Babilona nahababoana i Artakserksesy ka naniraka azy ho governora hisahana ny raharaha ara-piarahamonina sy ara-pivavahana ao amin'ny vahoaka jiosy. Nandao an'i Babilona i Ezra tamin'ny fahafito taonan'ny nanjakan'i Artakserksesy sady nitarika Jiosy nahitana mpisorona sy Levita nankany Jerosalema. Araka ny Bokin'i Nehemia dia nahazo alalana tamin'ny mpanjaka Artakserksesy koa i Nehemia hody any Jerosalema.

Jereo koa[hanova | hanova ny fango]

Ireo mpanjaka persiana akemenida:

Akemenesy - Teispesy - Kirosy I - Ariaramnesy - Kambisesy I - Arsamesy - Kirosy II Lehibe - Kambisesy II - Bardià - Dariosy I - Kserksesy I - Artakserksesy I - Kserksesy II - Sôgdianosy - Dariosy II - Artakserksesy II - Artakserksesy III - Arsesy - Dariosy III.