Joseph Briant

I Joseph Briant dia pretra vinsansiana frantsay izay nipetraka teto Madagasikara tamin' ny tapaky ny taonjato faha-20. Nalaza indrindra izy tamin' ny asasorany izay mahabe resaka, L'hébreu à Madagascar – Aperçus – Suggestions, nivoaka tamin' ny taona 1946. Ato amin' io boky io i Joseph Briant dia mametraka ny vinavinany momba ny onjam-pifindra-monina jiosy teto Madagasikara, izay nandray anjara tamin' ny fisian' ny mponina sy ny kolontsain' ny Nosy. Nolazain' i Briant fa nisy onja telo lehibe tamin' ny fifindra-monina jiosy teto Madagasikara.

Ny tsangan-kevitr' i Joseph Briant

Onja voalohany tamin' ny andron' i Sôlômôna

Nolazain' i Briant fa ny tantsambo jiosy, izay nanompo an' i Sôlômôna mpanjaka (nanjaka tamin' ny taonjato faha-10 tal JK), dia nanao dia lavitra an-dranomasina, ka tonga teto Madagasikara.

Mandika andinin-teny sasany ao amin’ ny Baiboly i Briant, indrindra fa ireo izay miresaka momba ny varotra nataon’ i Sôlômôna tany amin’ ny faritra lavitra, ho porofon’ ny dia lavitra natao taty Madagasikara. Asongadin' i Briant ny fitovian' ny fomba amam-panao malagasy sasany amin' ny fomban-drazana jiosy, sy ny fifandraisana eo amin' ny teny malagasy sy teny hebreo. Ireo fifandraisana ireo dia matetika mifototra amin' ny fitoviana ara-panononana ary tsy jereny ny fivoaran' ny fiteny nandritra ny an' arivony taona.

Onja faharoa tamin' ny taonjato faha-2 sy faha-3

Nilaza i Briant fa nisy Jiosy avy any Egipta nonina teto Madagasikara tamin' ny taonjato faha-2 sy faha-3, ary niandohan' ny Antandroy sy ny Vazimba tao Imerina izy ireo. Izany dia miorina amin' izay heveriny ho fitoviana ara-kolontsaina sy ara-piteny, ary koa amin' ny fandikana ny lovantsofina. Amin' ny ankapobeny dia miankina amin' ny fisian' ny Jiosy tany Ejipta sy ny fiheverana azy ireo ho nahay nitondra sambo ny petra-kevitr' i Briant. Manasongadina ny fitovian' ny kolontsaina sy ny fiteny i Briant, nefa heverin' ny mpahay siansa ho zavatra ivelambelany fa tsy mahaporofo inona izany.

Onja fahatelo tamin' ny taonjato faha-13 sy faha-14

Manolo-kevitra i Briant fa ny Jiosy nandray kolontsaina silamo sy arabo, avy any Meka ao Arabia, dia niorim-ponenana teto Madagasikara tamin’ ny taonjato faha-13 sy faha-14, ka niteraka ny foko antemoro samihafa (Zafiraminia, Anakara, sns.). Izany dia mifototra indrindra amin' ny lovantsofin' ny Antemoro, izay milaza fa manam-piaviana any ivelany. Ny Antemoro dia manana lovantsofina izay manondro ny fiaviany, matetika mifandray amin' ny olona iray antsoina hoe Raminia. Adikan' i Briant ho mpitarika jiosy avy any Meka io olona io. I Briant dia manasongadina ny fitoviana misy eo amin' ny sorabe ampiasain' ny Antemoro sy ny soratra hebreo, ary koa ny fitovian' ny fanao ara-pivavahana sy fanaovana sikidy sasany. Asongadin' i Briant ny fisian' ny vondrom-piarahamonina jiosy tany Arabia tamin' izany fotoana izany mba hanamarinany ny fifindra-monina avy amin' io faritra io.

Fanakianana ny tsangan-kevitr' i Briant

Fanakianana ny fisian' ny onjam-pifindra-monina

Fanakianana ny fisian' ny onjam-pifindra-monina voalohany

Tsy misy ny soritra arkeôlôjika, toy ny soratsokitra, na zavatra sisa tavela teto Madagasikara, izay afaka manamarina ny fisian’ ny Jiosy tamin’ ny andro fahiny, tamin’ ny andron’ i Sôlômôna. Taty aoriana, teo anelanelan' ny taonjato faha-5 sy faha-10 taor JK, ny fifindra-monin' ny Aostrôneziana aty Madagasikara, izay niandohan' ny fonenan' ny Malagasy taty Izany dia mahatonga ny fifindra-monina jiosy tamin' ny taonjato faha-10 tal JK ho sarotra arovana.

Fanakianana ny fisian' ny onjam-pifindra-monina faharoa

Tombantombana fotsiny ny fanakambanana ny Antandroy sy ny Vazimba amin' ny fiaviana jiosy. Ny Vazimba no heverina ho mponina voalohany teto amin' ny Nosy, talohan' ny nahatongavan' ny Aostrôneziana. Tsy manome porofo mivaingana mampifandray manokana ny Jiosy avy any Ejipta amin' i Madagasikara amin' izany fotoana izany I Briant. Tsy misy fikarohana arkeôlôjika eto Madagasikara manamarina ny fisian' ny Jiosy tamin' ny taonjato faha-2 sy faha-3. Tsy misy ny soratra, na zavatra, na sisa tavela momba ny fiorenam-ponenana izay azo atao vavolombelona momba ny fifindra-monina toy izany. Ambaran' ny angona momba ny arkeôlôjia sy ny fiteny amin' izao fotoana izao fa nanomboka taty aoriana ny fiorenam-ponenan' ny Aostrôneziana teto Madagasikara, teo anelanelan' ny taonjato faha-5 sy faha-10 taor JK. Fanampin' izany dia tsy misy firaketana momba fifindra-monina goavana avy any Ejipta mankany amin' ny Ranomasimbe Indianina mandritra io vanim-potoana io.

Fanakianana ny fisian' ny onjam-pifindra-monina fahatelo

Na dia hita teto Madagasikara aza ny zavatra manam-piaviana arabo sy silamo, dia tsy misy soritra arkeôlôjika hanamarina manokana ny fisian' ny Jiosy tamin' ny taonjato faha-13 sy faha-14. Ny fitovian' ny kolontsaina sy ny teny hita eo amin' ny Antemoro dia azo inoana fa vokatry ny fifanakalozana ara-barotra sy ara-kolontsaina nitranga teo amin' i Madagasikara sy ny Tontolo Arabo sy Islamika nanomboka tamin' ny taonjato faha-10. Nitana anjara toerana lehibe tamin’ ny fampidirana ny finoana silamo sy ny soratra arabo ary singa ara-kolontsaina hafa teto Madagasikara ny tantsambo sy mpivarotra arabo.

Fanakianana ankapobeny

Mifototra amin’ ny haiteny tsy manasaro-javatra

Tsikerain' ny mpahay tantara sy ny mpahay teny fatratra ny tsangan-kevitr' i Joseph Briant, indrindra fa i Pierre Vérin, izay mamaritra azy ireny ho mifototra amin’ ny haiteny tsy manasaro-javatra. Tsy misy ny porofo arkeôlôjika manohana ny petra-kevitr' i Briant momba ny fifindra-monina jiosy goavana teto Madagasikara. Ny fifandraisana ara-piteny atolotr' i Briant dia matetika heverina ho zavatra ivelambelany sy tsy dia hentitra loatra, mifototra amin' ny fifanahafam-panononana kisendrasendra.

Ampahany amin' ny fisainana mpanjanaka

Ampahany amin' ny fisainana mpanjanaka ny tsangan-kevitr' i Briant, mifanaraka amin' ny tontolon' ny rijan-kevitra hamitika, izay niparitaka be nandritra ny vanim-potoan' ny fanjanahantany, nikatsaka ny hanondro fa avy any ivelany ny sivilizasiôna taty Afrika, indrindra fa avy amin' ny Semita, ka mandà ny fahafahan' ny Afrikana hampivelatra ny kolontsainy manokana izany.

Tsy manaja ny fomba fiasa siantifika

Mampifangaro singa amin' ny haifiteny, ny tantara, ny fivavahana ary ny fomba amam-panao ny asan' i Briant, nefa tsy manaja ny fomba fiasa siantifika hentitra momba ireo taranja ireo. Izany dia nanampy ny fanjavozavon' ny lalana sy manasarotra ny fanavahana ny tena zava-misy marina.

Jereo koa

Semita - Hamita - Jafetita