Jean-Jacques Audubon
Jean-Jacques Audubon
| |||
| Ankapobeny | |||
| Anarana | Jean-Jacques Audubon | ||
| Teraka | 26 Aprily 1785 | ||
| Toerana | - | ||
| Maty | 27 Janoary 1851 | ||
| Fiaviana sy ny andraikitra | |||
| Firenena | Etazonia, Frantsa | ||
| Asa : | |||
| Fiainana manokana | |||
Jean-Jacques Audubon dia mpahaisiansan-javaboahary mizaka ny zom-pirenen'i Etazonia, Frantsa teraka ny 26 Aprily 1785 ary maty ny 27 Janoary 1851 tao New York.
Jean-Jacques (John James) Audubon: Fiainana sy Zava-bitan’ilay Mpanakanto sy Mpahay Siansa
Jean-Jacques Audubon, izay fantatra amin’ny anarana amerikana hoe John James Audubon, dia teraka tamin’ny 26 aprily 1785 tao Les Cayes, Haiti (tao amin’ny nosy Saint-Domingue tamin’izany), zanaky ny mpanjanatany frantsay iray antsoina hoe Jean Audubon sy andevo afrikanina iray atao hoe Jeanne Rabine. Noho ny adin'ny taovany sy ny fikorontanan'ny kolontsaina tao amin’ilay nosy, dia nentin'ny rainy nody tany Frantsa i Jean-Jacques mbola zaza kely, ka nitaiza azy tany Nantes ny vadin’ny rainy ara-dalàna.
Jean-Jacques dia naseho fitiavana tamin’ny zava-boahary sy biby hatramin’ny fahazazany. Nianatra sary hosodoko sy zavakanto izy tao Frantsa, ary liana tanteraka tamin’ny fandinihana vorona sy ny tontolo iainana. Tamin’ny 1803, nandeha tany Etazonia izy, amin’ny tanjona hiala amin’ny adidy miaramila sy hanohy ny fitiavany ny zavaboary.
Fiainana tany Amerika sy Asa lehibe nataony[1]
[hanova | hanova ny fango]Rehefa tonga tany Amerika, niaina tany amin’ny faritra Kentucky sy Pennsylvania i Audubon. Nitady fiainana tsotra sy nanao varotra kely tamin’ny voalohany izy, fa vetivety dia nifantoka tamin’ny fitiavany hosodoko sy fanangonana vorona amerikana. Tsy mora anefa ny fiainany: very fananana imbetsaka izy, ary nandeha nivezivezy tany amin’ny faritra be ala sy zara raha nisy nanorim-ponenana izy mba hanangona sy hanoritsoritra vorona.
Ny zava-bitan’i Audubon lehibe indrindra dia ny boky "The Birds of America" (Ny vorona any Amerika), izay nivoaka tsikelikely teo anelanelan’ny 1827 sy 1838. Ity boky ity dia nisy sary hosodoko manaraka ny tena haben’ny vorona, sary izay naneho tamin’ny fomba tena velona sy an-tsipiriany ny vorona isan-karazany tao Amerika Avaratra. Nampiasainy ny fahaizany mpanakanto sy ny fahaizany mpahay siansa tamin’ny fomba tokana, izay nahatonga azy ho isan’ny mpanoritsoritra vorona sy mpahay natiora lehibe indrindra tamin’ny androny.
Nandeha tany Angletera sy Frantsa i Audubon mba hamoaka sy hampielezana ny bokiny, satria tsy afaka nanao pirinty amin’ny kalitao tiany tao Amerika tamin’izany fotoana izany. Nahasarika mpanjohy maro sy nahazo laza lehibe tany Eoropa izy, ary ny "The Birds of America" dia mbola heverina ho iray amin’ireo boky fanangonana sary vorona tsara indrindra hatramin’izao.[2]
Fomba fanao sy Fandinihana siantifika[3]
[hanova | hanova ny fango]Ny fomba fanao nataon’i Audubon dia nifanohitra tamin’ny mahazatra tamin’izany fotoana izany. Mba hahafahany manao sary amin’ny antsipiriany sy amin’ny toerana ara-batana marina, matetika izy no nanao fandrika sy nahafaty vorona mba ahafahany mandrefy sy mandinika azy amin’ny antsipiriany. Nisy fanehoan-kevitra mifanohitra momba io fomba io, saingy amin’ny lafiny siantifika dia nanome tahirin-kevitra tena sarobidy izy izay mbola manampy amin’ny fandalinana vorona sy ny tantaran’ny natiora ankehitriny.
Ankoatra ny vorona, nandritra ny androm-piainany dia nanoratra sy nandoko momba ny biby hafa koa i Audubon, ka anisan’izany ny boky "Viviparous Quadrupeds of North America" (Ny biby mandray anaka amin’ny faritry Amerika Avaratra).
Fahafatesana sy Lovany[4]
[hanova | hanova ny fango]Nodimandry i John James Audubon tamin’ny 27 janoary 1851 tao New York. Navelany ho lova ny asa goavany izay mbola ankalazaina hatramin’izao. Ny anaran’i Audubon dia entin’ny fikambanana sy andrimpanjakana maro, toy ny National Audubon Society, izay miasa ho fiarovana ny zavaboary sy ny tontolo iainana.
Ny bokiny The Birds of America dia anisan’ireo boky tena lafo vidy sy tiana angonina indrindra maneran-tany. Mbola ampiasaina amin’ny fandalinana siantifika sy amin’ny maha-kanto azy ireo hosodoko nataony. Mampahatsiahy antsika hatrany ny zava-dehibe amin’ny fiarovana ny natiora sy ny fahalalana ny zavaboary ao amin’ny tontolontsika ny asan’i Audubon.[5]
