Balotsy (vahoaka)
Ny Balotsy dia vahoaka iraniana monina indrindra any amin'ny faritra Balotsistàna izay faritany ao amin'ny faritra atsimo-andrefan'i Pakistàna (5 600 000 any ho any). Ahitana vahaka balotsy koa ny any Afganistàna (100 000 any ho any), ny any Iràna (1 000 000 any ho any), ny any Torkmenistàna (28 000 any ho any). Ny Balotsy ao Afganistàna dia monina ao amin'ny faritra atsimo-andrefana, izany hoe ao amin'ny faritanin' i Kandahâr sy ny faritanin'i Helmand ary ny faritanin'i Nimrôz, manakaiky ny sisin-tany pakistaney.
Etimolojia
[hanova | hanova ny fango]Maro ny etimolojia naroso. Araka ny voalazan'i Rawlinson (1873), ny anaran'izy ireo dia avy amin'ny andriamanitra Babylonianina Belus. Mino i Dames (1904) fa avy amin'ny *balash* Avestan izany, izay manondro ny volom-borona eo amin'ny fiarovan-dohany, eo anivon'ny tafiky ny Empira Achaemenid. Manolotra ny * brza-vaciya* Medianina (en) i Herzfeld (1968): ireo "mahery fo." Nassir Dashti (2012) mampifandray ny Baloch amin'ny Balash an'i Balashagan, vondrona ara-poko avy any Atropatene (Azerbaijan ankehitriny sy avaratra andrefan'i Iran) izay noroahin'ny Azerbaijanis nankany atsimo atsinanana nandritra ny vanim-potoana Sasaniana. Na izany aza, ny ankamaroan'ny mpanoratra dia mampifandray ny anarana hoe Baloch amin'ny Sanskrit *bal-och*: "matanjaka-mahafinaritra"
Toetra mampiavaka azy
[hanova | hanova ny fango]Misy Baloch manana hoditra mainty, ary ny ankamaroany dia tena mainty hoditra, ka mahatonga ny sasany hino fa avy amin'ny Dravidian izy ireo (toy ny fitenin'ny vitsy an'isa Brahimi). Na izany aza, ny fiteniny, Balochi, dia Iraniana, ary noho izany dia anisan'ny fianakaviana Indo-Eoropeana. Raha jerena ara-pivavahana, dia Miozolomana Sonita izy ireo izay manaraka ny sekoly fisainana Hanafi, rafitra ara-dalàna milefitra miaraka amin'ny finoana Maturidi tsy dia henjana loatra, izay ahafahan'izy ireo mitazona finoana manokana sy fomba fanao ara-pivavahana eo an-toerana. Ny foko Bezendja mpifindrafindra monina tany am-boalohany dia anisan'ity vondrona ity. Vitsy an'isa kely amin'ny Baloch no Zoroastrianina, angamba eo anelanelan'ny 10.000 sy 15.000 olona, izay maneho latsaky ny 0.2% amin'ny mponina Baloch 8 tapitrisa eo ho eo.
Fanampiny
[hanova | hanova ny fango]Bibliografia
[hanova | hanova ny fango]- Stéphane A. Dudoignon, Voyage au pays des Balouches : Iran oriental, an XXVII – XXIe siècle de la République islamique, Cartouche, Paris, 2009, 215 p. (ISBN 978-2-915842-37-1)
- Philippe Fabry, Balouchistan, le désert insoumis, Paris, Nathan Image, 1991, 136 p., (ISBN 2-09-240036-3) (en)
- Carina Jahani, Agnes Korn ary Paul Titus (eds.), The Baloch sy ny hafa: fomba fijery ara-linguistika, ara-tantara ary ara-politika momba ny pluralisma ao Balochistan, Reichert Verlag, Wiesbaden, 2008, 399 p. (ISBN 978-3-89500-591-6)