Isam-ponina

Ny fiitatry ny isam-ponina eny amin'ny firenena mandroso sy ny eny amin'ny firenena ambany fandrosoana

Ny isam-ponina dia ny fitambaran'ny isan'ny olona

• Miaina ao amin'ny faritany iray (tanàna, faritany, firenena, kaontinenta, tontolo).
• Mahazo alalana ofisialy miaina eo amin'ny faritany iray.

Ny olana mahakasika ny isam-ponina dia dinihan'ny demografia na siansa mahakasika ny mponina. Dinihana amin'ny sôsiôlojia, amin'ny ekonomia ary amin'ny jeografia ny fihetsiky ny olombelona. Matetika ampiasaina amin'ny marketing ny data demografika.

Tamin'ny 2006, ny fiitatry ny isam-ponina erak'izao tontolo izao dia 1,14% monja.

Isam-ponina erak'izao tontolo izao

Araka ny kaontinenta

Fizarazaran'ny isam-ponina erak'izao tontolo izao

Kaontinenta	Isam-ponina	Isan-jaton'ny isam-ponina
Azia	4 030 000 000	60,5 %
Afrika	965 000 000	14,0 %
Eoropa	731 000 000	11,3 %
Amerika latina sy Karaiba	572 000 000	8,6 %
Amerika avaratra	339 000 000	5,1 %
Oseania	34 000 000	0,5 %

18,3%n'ny isam-ponina eto an-tany no mipetraka eny amin'ny firenena mandroso, ary 81,7% mipetraka eny amin'ny faritany ambany fandrosoana.

Fivoaran'ny isam-ponina araky ny fandrosoan'ny taona

Vinavinaina ihany ny habetsaky ny olona eto an-tany. Ho an'ny isam-ponina talohan'ny taonjato faha 19, vinavinaina ny hakitroky ny mponina amin'ny alàlan'ny taham-pamokaran'ny tany volena.

Tanaty lahatsoratra iray tamin'ny 1995 (nohavaozina tamin'ny 2002), ny demografita Carl Haud avy amin'ny Biraom-panisan'i Etazonia, dia naminavina fa 106 miliara ny isan'ny olona niaina teto an-tany.

Ny faminavinana ny isam-ponina araka ny fandrosoan'ny taona dia mifototra amin'ny sentezy navoakan'nny Biraom-panisan'i Etazonia ho an'ny fe-potoanna manomboka amin'ny taona -10000 hatramin'ny taona 1940. Ny fandalinan'i Gregory Cochran mahakasikan'ny ADN ara-mitokondria dia ahafahana maminavina ny isam-ponina amin'ny taona mbola talohan'ny taona -10000.

Rehefa dinihana akaikyu ny isam-ponina, dia hita fa ambany ny fiitany, nandritry ny taonarivo maro dia maro. Tamin'ny fotoana maoderina ny isam-ponina no nanomboka niitatra : 650 tapitrisa tamin'ny 1750, lasa 1,2 miliara izy zato taona taoriana, ary 2,5 tapitrisa tamin'ny 1950.

Tratra tamin'ny volana Oktobra tamin'ny 1999 ny enina tapitrisa mponina.

Tantara

Noho ny voina lehibe nitranga (jereo ny voin'i Toba) tamin'ny taona faha 7 alina talohan'i Jesoa Kristy, nihavitsy ny isam-ponina teto an-tany. Taorian'io voina io hatramin'ny fanabeazana ny fambolena, vinavinaina eo amin'ny iraika tapitrisa eo ho eo ny isan'ny mponina miaina erak'izao tontolo izao. Ireo olona ireo talohan'ny fanabeazana ny fambolena, dia mitady sakafo amin'ny alàlan'ny fihazanana, ary ny fihotiana. Rehefa kely ny hakitroky ny mponina, dia mbola mahafeno ny kibo ny fihotiana sy ny fihazanana. Nitombo ny isam-ponina nandritry ny taonarivo faha 7 TJK hatramin'ny taonjato faha 4 : 55 tapitrisa tany ho any ny isam-ponina ao amin'ny Empira Romana. Taorian'ny fanonganana ny Empira Romana tamin'ny taonjato faha dimy, mijanona ny fitomboan'ny isam-ponina. Noho ny aretina tononina hoe pestan'i Jostiniana tamin'ny 540, nihidina ny isam-ponina tao amin'ny Empira Romana Atsinanana (Empira Bizantina). Io pestan'i Jostinina io dia pesta nahavono olona indrindra tao Eoropa alohan'ny Pesta mainty valonjato taona taty aoriana.

Isam-ponin'ny firenena be mponina indrindra

Firenena ambony hakitroka

Hakitroky ny mponina ; sarintany tamin'ny 1994

Ny faritany 10 be hakitroka indrindra

Laharana	Firenena/Faritany	Isam-ponina	Velarantany (km2)	Hakitroka (i.-p. / km2)	Tsiahy
1	Monako	32 719	1.95	16 779
2	Singapaoro	4 620 657	707,1	6 535
3	25px Vatikana	824	0.44	1 873
4	Maldiva	385 375	298	1 293
5	Malta	404 032	316	1 279
6	Baharainy	723,967	665	1,089
7	Bangladesa	157 813 124	147 570	1 069
8	25px Tany palestiniana	4 223 760	6 020	702
9	Naoro	13 918	21	663
10	Taiwan	22 955 395	36 190	634

Firenena milahatra ambony amin'ny isam-ponina manontolo (mahery ny 15 tapitrisa mponina) ary amin'ny hakitroky ny mponina :

Laharana	Firenena	Isam-ponina	Velarantany (km2)	Hakitroka (i.-p./km2)	Tsiahy
1	India	1 190 720 000	3 287 240	362	Taham-piitarana ambony
2	Bangladesa	157 813 124	143 998	1 069	Taham-piitarana ambony be
3	Japana	127 170 110	377 873	337	Taham-piitarana miiba
4	Filipina	93 843 460	300 076	313	Taham-piitarana ambony be
5	Vietnam	85 789 573	331 689	259	Isam-ponina miitatra
6	Fanjakana Mitambatra	62 041 708	243 610	255	Isam-ponina ambany fiitarana
7	Korea Atsimo	49 354 980	99 538	493	Isam-ponina ambany fiitarana
8	Taiwan	22 955 395	35,980	639	Isam-ponina ambany fiitarana
9	Sri Lanka	20 238 000	65 610	309	Taham-piitarana ambony
10	Nederlanda	16 630 000	41 526	400	Isam-ponina ambany fiitarana

Fiitatra

Lahatsoratra antsipirihany : Fiitatry ny isam-ponina.

Ny isan'ny zaza ananan'ny vehivavy

Ny isam-ponina (avy amin'ny data omen'ny FM.

Samihafa araka ny kaontinenta ny fiitatry ny isam-ponina. Ny isam-ponin' Azia izao dia nahazo 237 tapitrisa mponina tanenalenan'ny taona 2000 hatramin'ny taona 2005.

Tamin'ny taonjato faha roapolo, niitatra be mihitsy ny isam-ponina noho ny fihatsaran'ny fitsaboana sy ny fandrosoan'ny siansa sy ny teknolojia amin'ny lafin'ny fitsaboana, miaraka amin'ny fihabetsahan'ny vokatry ny saha.

Tamin'ny 2000 ny Firenena Mikambana dia naminavina ny taham-piitaran'ny isam-ponina ho 1,14 isan-jato ary isan-taona (+75 tapitrisa mponina). Ny isam-ponina tamin'ny taona roa arivo dia im-polon'ny isam-ponin'ny Tany tamin'ny 1700. Araka ny ambaran'ny CIA World Factbooks miampy 211 090 eo ho eo ny isam-ponina isan-andro tamin'ny 2000 ary 220 980 tamin'ny 2009.

Amin'ny ankapobeny, nidina ny taham-piitaran'ny isam-ponina manerana ny tany, afatsy ny any amin'ny faritra Afrika Sobsahariana, any Amerika Latina ary any Azia Andrefana.

Jereo koa

Rohy ivelany

• ((en)) World Population Prospects, the 2008 Revision (United Nations Population Division).
• ((en)) World population statistics presented in a treemap interface
• ((en)) World Population Map, Statistical Graph
• ((en)) Year-by-Year World Population Estimates: 10,000 BC to AD 2007.