Samuel Ratany

I Samuel Ratany, fantatra amin’ny solon’anarana (1901–1926), dia poeta sy mpanoratra malagasy nanan-kaja, niavaka tamin’ny fampitahana ny soratra malagasy amin’ny aingam-panahy avy amin’ny fomba ara-pomba nentim-paharazana.

Ny fiainany

Ny fiankohonana

Teraka tamin’ny 16 jolay 1901 tao Ankadibevava Antananarivo i Samuel Ratany. Zana-dRatsimamakitany (Ratany no niantsoana azy), komandy mpampandry tany sy mpampianatra tao amin’ny Mission Protestante Française (MPF) tao Ambatobevanja sy Ramariavero. Nanambady an-dRasoazananohatra tamin'ny taona 1926, ary niteraka ny zanany vavy tokana, atao hoe Rasoaveromanana. Maty tamin' ny 10 oktobra 1926 i Samuel Ratany, ary nalevina ao Lazaina Avaradrano Antananarivo.

Ny fianarana nataony

Ambatobevanja: toerana nanombohany nianatra.
Paul-Minault Ambohijatovo: nanohizany nianatra ary nanombohany nandalina ny haisoratra.

Tononkalo sy soratra: Andrianjafitrimo anadahin-dreniny no nikolokolo azy.
Hira sy zavamaneno: ny rainy no nampianatra azy.
Finoana kristianina no nitaizana azy: protestanta.

Ny asany

Mpitana bokim-bola tao amin’ny tranombarotra “Vassiliou” Antananarivo izy taorian'ny fahavitany ny fianarana i Samuel Ratany.

Ny maha-mpanoratra azy

Vao dimy ambin' ny folo taona monja dia i Samuel Ratany efa nanomboka nanoratra ary sarotiny tokoa, ka nisy niverenany intelo, inefatra ny fandrafetana sy faniovana ny asa soratra navoakany. Tanicus no nataony solon'anarany. Hanandratra ny literatiora malagasy no zava-kendreny.

Tononkalo

“Izay ho feoko eo am-pialana aina”
“Irery teo akaikin’ny fasana”
“Embona” ( natolony ho an-dRabearivelo)
“Mba rotsirotsio”
“Tafaverina”
“Elégie de minuit” (natolony ho an’i Jean Joseph Rabearivelo)
“In memoriam”(natolony ho an’i Albert Ranaivo)
“Femme”

Sombin-tantara

Imbalanony
Nandevina
Vita ho azy

Sombin'eritreritra

Mitovitovy endrika amin’ny ohapitenenana sy ohabolana. Ohatra: “Ranovelona tsy miditra any am-pasana ny Ranomaso nefa vavolombelon’ny maha tany ny tany”.

Hainteny

Hono, ray tsiriry
Fanaovam-beloma ny maty.

Gazety sy gazetiboky nanoratany

Tanamasoandro
Akon’Iarivo
Journal de Madagascar
Ny Mpandinika
Fandrosoam-baovao
Tsara hafatra
Sakaizan’ny tanora
Telegrafy
Mifoha i Madagasikara
Fehizoro
Masoandro

Ny mpanoratra sakaizany

Rabearivelo no poeta nifanerasera sy nifankatia taminy, ka anisan' izy ireo: Ny Avana, Ignace Ratsimbazafy, Fredy Rajaofera, Meteora, Joseph Rajaonah, Eliza Feda, Rafanoharana, Jean Narivony, Lusio. B, Rodlish.