BIANCO
Ny Birao Mahaleotena Iadiana amin' ny Kolikoly no tompon' andraikitra amin' ny ady amin' ny kolikoly eto Madagasikara[1]. Atao hoe Bureau Indépendant Anti-Corruption izy amin' ny teny frantsay ary fantatra indrindra amin' ny hoe BIANCO. Naorina tamin' ny taona 2004 tamin' ny fitondran' i Marc Ravalomanana, ity andrim-panjakana ity mba hampiharana ny paikadim-pirenena hiadiana amin' ny kolikoly amin' ny alalan' ny fampiharana ny lalàna sy ny fisorohana ary ny fanabeazam-bahoaka[2].
Ny foibem-pirenen' ny BIANCO dia ao amin' ny Villa "la Piscine” Ambohibao Antehiroka, Antananarivo. Azo atao ny mitatitra trangan-kolikoly amin' ny alalan' ny sehatra an-tserasera i-Toroka ao amin' ny tranonkala ôfisialin' izy ireo.
Iraka sy tanjona ary fandaminana
[hanova | hanova ny fango]Iraka sy tanjona
[hanova | hanova ny fango]Andry telo no iorenan' ny BIANCO, dia ny fanabeazana sy ny fisorohana ary ny famaizana.
Fanabeazana
[hanova | hanova ny fango]Ny BIANCO dia manaitra ny sain' ny rehetra, hatramin' ny zaza, amin' ny loza ateraky ny kolikoly, sady mampandray andraikitra ny mpitarika hevi-bahoaka sy ny haino aman-jery ary ny fiarahamonim-pirenena.
Fisorohana
[hanova | hanova ny fango]Ny BIANCO dia mamporisika ny fanajana ny fomba fiasa eo amin' ny fitantanan-draharaham-panjakana sady manamafy ny rafitra fanaraha-maso anatiny sy ivelany hisorohana ny kolikoly.
Famaizana
[hanova | hanova ny fango]Manao fanadihadiana momba ny raharahan-kolikoly ny BIANCO sady mandefa ny antontan-taratasy any amin' ny fitsarana mahefa ho fanenjehana[3].
Fandaminana anatiny
[hanova | hanova ny fango]Mizara ho departemanta teknika telo ny BIANCO: Departemanta misahana ny fisorohana sy Departemantan' ny fanabeazam-pirenena ary Departemanta misahana ny famotorana. Ireo sampana ireo dia tohanan' ny mpanolotsaina momba ny lalàna sy ny sampan-draharaham-pitantanana sy ara-bola.
Departemanta misahana ny fisorohana
[hanova | hanova ny fango]Miandraikitra ny fampiroboroboana ny fanarahan-dalàna sy ny fametrahana rafitra hisorohana ny kolikoly ny Departemanta misahana ny fisorohana.
Departemantan' ny fanabeazam-pirenena
[hanova | hanova ny fango]Miandraikitra ny fampahafantarana ny vahoaka sy ny fanabeazana ny soatoavim-pirenena ny Departemantan' ny fanabeazam-pirenena.
Departemanta misahana ny famotorana
[hanova | hanova ny fango]Miandraikitra ny fanadihadiana momba ny kolikoly ny Departemanta misahana ny famotorana.
Fiaraha-miasa sy fanohanana
[hanova | hanova ny fango]Fiaraha-miasa amin' ny samy eto an-toerana
[hanova | hanova ny fango]Fiaraha-miasa amin' ny Fitsarana
[hanova | hanova ny fango]Miara-miasa akaiky amin' ny Fitsarana ny BIANCO amin' ny famotorana sy fanenjehana ny raharaha kolikoly. Anisan' izany ny Minisiteran' ny Fitsarana sy ny Fitsarana Ambaratonga Voalohany ary ny Fitsarana Ambony.
Mandefa antontan-taratasy fanadihadiana any amin' ny fitsarana ny BIANCO rehefa misy porofo mivaingana, ary afaka miditra an-tsehatra manampy ny mpitsara amin' ny fikarakarana ireo raharaha ireo. Ny Fitsarana Ambaratonga Voalohany sy ny Fitsarana Ambony no mandray ny raharaha karakarain’ ny BIANCO mba hamaritana ny vokatra araka ny lalàna.
Fiaraha-miasa amin' ny Fitsarana Tampony
[hanova | hanova ny fango]Manana anjara toerana lehibe amin' ny ady amin' ny kolikoly ny Fitsarana Tampony (Haute Cour de Justice na HCJ), indrindra ny momba ny mpikambana ao amin' ny governemanta sy ny tompon' andraiki-panjakana ambony. Azon' ny BIANCO atao ny mametraka ny raharaha momba ireo olona ireo any amin' ny HCJ, na dia sarotra aza izany amin' ny ankapobeny noho ny sakana araka ny lalàna sy ara-pôlitika.
Fiaraha-miasa amin' ny firaisamonim-pirenena
[hanova | hanova ny fango]Miara-miasa amin' ny firaisamonim-pirenena ihany koa ny BIANCO amin' ny:
- fanentanana ny besinimaro amin' ny alalan' ny famporisihana sy ny fanabeazana amin' ny ady amin' ny kolikoly;
- fanamafisana ny mangarahara amin' ny alalan' ny fanaraha-maso akaiky ny asan' ny BIANCO ary mandray anjara amin' ny fanelanelanana eo amin' ny olom-pirenena sy ny andrim-panjakana rehetra mba hisian' ny mangarahara bebe kokoa amin' ny fitantanana ny raharaham-panjakana;
- fisian' ny sehatra fanaovana tatitra amin' ny fampiasana ny fitaovana toy ny i-Toroka, izay iarahan' ny firaisamonim-pirenena sy ny BIANCO mitantana, izay ahafahan' ny olom-pirenena mitatitra ny fisian' ny kolikoly.
Fiaraha-miasa amin' ny OCLC
[hanova | hanova ny fango]Ny Office Central de Lutte contre la Corruption (OCLC) no andrim-panjakana malagasy iray hafa misehatra amin' ny ady amin' ny kolikoly. Na dia mifameno matetika aza ny fe-potoam-piasany dia mifandrindra ny ezaka ataon' izy ireo mba tsy hisian' ny raharaha kolikoly tsy misy misahana. Ny BIANCO sy ny OCLC indraindray dia mizara vaovao momba ny fanadihadiana an-dalana ary miara-miasa amin' ny tranga manokana mba hisorohana ny fisahanana roa samy hafa ny raharaha tokana.
Fiaraha-miasa amin' ny IGE
[hanova | hanova ny fango]Ny Inspection Général de l'Etat (IGE) dia manao fanaraha-maso sy fihainoana ny minisitera sy ny sampan-draharaham-panjakana. Miara-miasa amin' ny IGE ny BIANCO mba hamantarana ny sehatra mora andairann' ny kolikoly sy hampiharana paikady iraisana.
Fiaraha-miasa sy fanohanana iraisam-pirenena
[hanova | hanova ny fango]Fiaraha-miasa amin' ny GIZ
[hanova | hanova ny fango]Ny BIANCO dia mandray soa avy amin' ny fanohanan' ny mpiara-miombon' antoka iraisam-pirenena, anisan' izany ny Deutsche Gesellschaft für Internationale Zusammenarbeit (GIZ) sy ny Governemantan' i Nôrvezy, mba hanamafisana ny fahaiza-manaony eo amin' ny sehatry ny andrim-panjakana sy ny asa[4].
Fikambanana isam-paritra
[hanova | hanova ny fango]Mandray anjara amin' ny hetsika isam-paritra toy ny Extractive Industries Transparency Initiative (EITI) na Initiative pour la transparence dans les industries extractives (ITIE) ny BIANCO, iarahana amin' ny andrim-panjakana hafa any amin' ny firenena mpikambana ao amin' ny Vondrona Afrikanina sy ny SADC.
Olana sedrain' ny BIANCO
[hanova | hanova ny fango]Na eo aza ny ezaka ataon' ny BIANCO dia mbola olana goavana eto Madagasikara ny kolikoly. Tamin' ny taona 2024 dia laharana faha-140 amin' ny 180 ity firenena ity ao amin' ny tondrom-pahitana kolikoly nataon' ny Transparency International, miaraka amin' ny isa 26/100, izay manondro ny fisian' ny kolikoly avo lenta.
Ny tsy fahampian' ny olona ampiasaina sy ny fitaovana
[hanova | hanova ny fango]Voafetra ny isan' ny mpiasan' ny BIANCO, izay ahitana mpanao famotorana 71 monja manerana ny tanim-pirenena iray manontolo. Ny tsy fahampian' ny mpiasa dia mananosarotra ny fandrakofana amin' ny fomba mahomby ny trangan-kolikoly, indrindra ny any ambanivohitra lavitra. Ankoatra izay, manakana ny fanaovana fanadihadiana eny an-kianja ny tsy fahampian' ny fitaovana, toy ny fiara handehanana lavitra[5][6].
Tahan' ny fanamelohana ambany sy tsimatimanota
[hanova | hanova ny fango]Na eo aza ny ezaka ataon' ny BIANCO dia mbola ambany ihany ny tahan' ny fanamelohana ny raharaha kolikoly. Teo anelanelan' ny taona 2015 sy 2023 dia ny 28 % amin' ny raharaha nosahanina ihany no nahazo sazy ara-dalàna. Io toe-javatra io dia miteraka fahatsapana ny fisian' ny tsimatimanota ary manimba ny fahatokisan' ny vahoaka ny fahombiazan' ny ady amin' ny kolikoly[7].
Fahasarotan' ny fanenjehana ny tompon' andraikitra ambony
[hanova | hanova ny fango]Misedra sakantsakana ny BIANCO amin' ny fitoriana ny tompon' andraiki-panjakana ambony mpanao kolikoly noho ny tombontsoa manokana ara-pitsarana sy ny fiarovan' ny sata misy azy. Ireo sakana ireo dia mametra ny fahafahan' ny BIANCO hanenjika ny trangan-kolikoly goavana mahavoasaringotra olona manana fahefana[7].
Tsy fahampian' ny finiavana pôlitika
[hanova | hanova ny fango]Sakana lehibe amin' ny hetsika ataon' ny BIANCO ny tsy fisian' ny fanohanana ara-pôlitika. Ny tsy fahampian' ny famatsiam-bola sy ny tsy fisian' ny fepetra mivaingana hanamafisana ny fahaleovantenan' ilay andrim-panjakana dia taratry ny finiavana pôlitika voafetra momba ny ady amin' ny kolikoly[7][8].
Rafitra ara-pitsarana sy ara-pitantanana malemy
[hanova | hanova ny fango]Mampandefitra ny fampiharana ny lalàna iadiana amin' ny kolikoly ny fahalemen' ny andrim-panjakana ara-pitsarana sy ara-pitantanana, izay ahitana fitsabahana ara-pôlitika ao amin' ny asan' ny BIANCO sy tsy fahampian' ny fahaleovanteny. Manembantsembana ny fanenjehana sy ny fanamelohana ny mpanao kolikoly izany toe-javatra izany[9].
Fisian' ny tambajotran' ny mpanao kolikoly
[hanova | hanova ny fango]Ny tambajotran' ny mpanao kolikoly, indrindra amin' ny sehatra toy ny fananan-tany, dia matetika voarindra tsara ary sarotra ravana. Misedra fahasahiranana ny BIANCO amin' ny fanangonana porofo hanenjehana ny mpanao izany[10].
Rohy ivelany
[hanova | hanova ny fango]Lalàna sy didim-pitondrana
[hanova | hanova ny fango]- Loi n° 2004-030 du 9 septembre 2004 portant lutte contre la corruption en général;
- Loi n° 2004-031 du 30 septembre 2004 relative aux sanctions et constatations des infractions aux lois sur les activités du secteur pétrolier aval
- Loi n° 2006-022 du 17 octobre 2006 portant organisation, fonctionnement et compétences de la Haute Cour de Justice;
- Loi n° 2016-020 du 22 août 2016 sur la lutte contre la corruption;
- Ordonnance n° 2004-041 du 1er juillet 2004 relative à la lutte contre le blanchiment de capitaux;
Didim-panjakana
[hanova | hanova ny fango]- Décret n° 2005-510 du 5 juillet 2005 fixant les modalités d'organisation et de fonctionnement du BIANCO;
- Décret n° 2017-174 sur la création du Comité pour la Sauvegarde de l'Intégrité (CSI) qui accompagne aussi la politique anti-corruption.
Rijan-teny hafa
[hanova | hanova ny fango]Jereo koa
[hanova | hanova ny fango]Loharano sy fanamarihana
[hanova | hanova ny fango]- ↑ Andrianarisoa, Vero (20 Febroary 2010). "Le Bianco s'attend à un millier de doléances". L'Express de Madagascar.
- ↑ A, Val (10 Aogositra 2004). "Corruption - Bianco opérationnel à partir du 1er septembre !", Midi Madagasikara.
- ↑ "Madagascar’s specialised anti-corruption court: The quest to end impunity", www.u4.no
- ↑ "Supporting Madagascar’s authorities in the fight against corruption", www.giz.de
- ↑ "Bianco : la lutte contre la corruption piétine", www.madagascar-tribune.com
- ↑ "20 ANS DU BIANCO - La lutte contre la corruption cafouille", www.lexpress.mg
- 1 2 3 "Madagascar : Lutte contre la corruption : bilan critique des 20 ans du Bianco", indianoceanie.info
- ↑ "Manque de volonté politique dans la lutte contre la corruption à Madagascar", www.rfi.fr
- ↑ "La Corruption à Madagascar, un Fléau Endémique Archived Aprily 20, 2025 at the Wayback Machine", www.actualiseo.com
- ↑ "Corruption - Des biens mal acquis d’une valeur de 7,6 milliards d’ariary saisis par le BIANCO Archived Aprily 20, 2025 at the Wayback Machine", www.actualiseo.com