Ovy fihinana (Dioscorea)

Dioscorea alata

Ny ovy fihinana dia zavamaniry isan-karazany misy vodiny, anisan' ny Dioscorea, ao amin' ny fianakaviana Dioscoreaceae. Famboly ny ankamaroany fa ny sasany kosa maniry hoazy any anaty ala. Maniry any amin' ny faritra trôpikaly eran' izao tontolo izao (aty Afrika sy any Azia ary any Amerika) ny izy ireo. Ambolena any amin' ny faritra manana toetany mafana sy antonony ny ovy sasany mba hihinanana ny vodiny misy tavolo, izay azo atao legioma koa.

Lisitry ny karazana

Ahitana karazana 600 eo ho eo eran-tany ny vondron-karazana Dioscorea. Amin' io isa io anefa dia ampahany kely ihany no tena azo hanina. Amin' ny ankapobeny dia tombanana fa misy karazany folo eo ho eo ny Dioscorea fivinana maneran-tany. Amin' ireo dia manan-danja kokoa ny sasany eo amin' ny toekarena.

• Dioscorea alata L. (1753): hita indrindra any Azia, any Karaiba ary eto Madagasikara;
• Dioscorea bulbifera L. (1753): ambolena hahazoana ny "vodiny" mihantona, hita ao Afrika sy any Azia.
• Dioscorea cayennensis Lam. (1789): tena manan-danja ihany koa any Afrika Andrefana, izay matetika heverina ho naman' ny Dioscorea rotundata (Dioscorea cayenensis subsp. rotundata).
• Dioscorea convolvulacea Cham. & Schltdl. (1831)
• Dioscorea dumetorum (Kunth) Pax (1887): ambolena aty Afrika, saingy matetika mila fanomanana amin' ny fanesorana ny mangidy na ny poizina.
• Dioscorea esculenta (Lour.) Burkill (1917): any Azia no tena ambolena ary misyeto Madagasikara.
• Dioscorea hirtiflora Benth. (1849)
  • Dioscorea hirtiflora subsp. pedicellata
• Dioscorea hispida Dennst. (1818)
• Dioscorea japonica Thunb. (1784): any Japàna sy Sina (maniry hoazy)
• Dioscorea nummularia Lam. (1789): hita any Ôseania (Ginea Vaovao, Vanoato)
• Dioscorea oppositifolia L. (1753) na Dioscorea opposita Thunb.: any amn' ny faritr' i Azia manana toetany antonony (Sina, Japàna).
• Dioscorea pentaphylla L. (1753): any Azia (India, Filipina, Indônezia)
• Dioscorea polystachya Turcz. (1837) (matetika heverina ho mitovy amin' ny Dioscorea opposita).
• Dioscorea rotundata (na Dioscorea cayenensis subsp. rotundata): ny manan-danja indrindra any Afrika Andrefana.
• Dioscorea transversa R.Br. (1810): any Aostralia
• Dioscorea trifida L.f. (1782): ambolena any Amerika Latina sy any Karaiba.

Karazana fihinana maniry eto Madagasikara

Vodin' ny Dioscorea alata

Eto Madagasikara dia karazana Dioscorea vitsy no azo ambolena, ankoatra ny karazany maniry hoazy azo hanina:

• Dioscorea alata -- antibavimiavokanina, bemako, mavondro, ovibe, ovifantaka, ovifohy, oviharina, ovihary, ovikambarina, ovikambary, ovilava, ovimboay, ovimena, ovirona, ovisorokomby, ovitanty, ovivavy, ovy, sorokomby
• Dioscorea alatipes
• Dioscorea antaly -- antadina, antady, antaly, antandena, ataly, fangahanga, ovirombe, papa, reoreo, tsihina
• Dioscorea bako
• Dioscorea bemandry -- bemandry, sosa, soso
• Dioscorea buckleyana
• Dioscorea bulbifera: hofika.
• Dioscorea cayenensis
• Dioscorea esculenta -- mavondro.
• Dioscorea fandra -- andra, anjety, fandra, fangitsy, kenjika, kenzika, kianjiky, ndra, sandry.
• Dioscorea irodensis
• Dioscorea maciba -- malita, mality, masiba, ovio
• Dioscorea orangeana
• Dioscorea ovinala -- angaroka, angaroky, oviala, ovinala, sosa, soso, viala
• Dioscorea rotundata (na Dioscorea cayenensis subsp. rotundata)
• Dioscorea sansibarensis -- angitrika, fanfanga, fangahanga, fanganga, haranara, hofika, hofimamy, lepapa, makabiha, ndranara, ofaka, ofimamy
• Dioscorea seriflora -- banabana, ovifotsy, ovihotro, ovilava, ovisofina
• Dioscorea soso -- bemandry, sosa, soso
• Dioscorea trichantha -- bako, keliloha, oviala, ovinala, sorokomby

Jereo koa

• Dioscoreaceae
• Dioscorea
• Ovy (dioscorea)
• Oviala