Ofira

Avy amin'i Wikipedia
Sauter à la navigation Sauter à la recherche
Vaingam-bolamena tsy voasa

I Ofira dia seranan-tsambo na faritra resahina ao amin'ny Baiboly izay fantatra amin'ny filazana azy fa nanana harem-be, indrindra ny volamena. Voalaza ao amin'ny Baiboly fa naharay volamena sy hazo sarobidy sy vatosoa sy vangin'elefanta ary vorombola mameno sambo avy any Ofira isaky ny telo taona ny mpanjaka Solomona[1]. Hatramin'izao dia tsy fantatra marina ny toerana eto amin'izao tontolo izao nisy an'i Ofira nefa maro ireo nandroso petra-kevitra nanondro faritra na firenena na tanàna izay heveriny ho nisy an'i Ofira: any Amerika, any Azia, aty Afrika sns.

Ny anaran'i Ofira[hanova | hanova ny fango]

Ao amin'ny Baiboly jiosy amin'ny teny hebreo (Tanakh) dia אוֹפִיר / ʼÔphîr no iantsoana an'i Ofira. Ao amin'ny Baiboly jiosy amin'ny teny grika (Septoajinta) dia izao koa no iantsoana an'i Ofira: Ōpheír, Sōphír, Sōpheír ary Souphír[2].

I Ofira araka ny literatioram-pivavahana[hanova | hanova ny fango]

Anaran'olona[hanova | hanova ny fango]

Araka ny Baiboly[hanova | hanova ny fango]

Araka ny Bokin'ny Genesisy (Gen. 10) izay mitanisa ny anaran'ny firenena nisy tamin'izay, dia anaran'ny iray amin'ireo zanaka lahin'i Joktana, taranak'i Sema, ny hoe Ofira. Mamerina miresaka izany koa ny Bokin'ny Tantara (1Tant. 1) sy ny Bokin'ny Mpanjaka. Izao ny sombiny araka ny hita ao amin'ny Baiboly protestanta malagasy (Ny Baiboly):

"22 Ny zanakalahin'i Sema dia Elama sy Asyra sy Arpaksada sy Loda ary Arama. 23 Ary ny zanakalahin'i Arama dia Oza sy Hola sy Gatera ary Masy. 24 Ary Arpaksada niteraka an'i Sela; ary Sela niteraka an'i Ebera. 25 Ary Ebera niteraka roa lahy: ny anaran'ny iray natao hoe Palega, satria tamin'ny androny no nizarana ny tany; ary Joktana no anaran'ny rahalahiny. 26 Ary Joktana niteraka an'i Almodada sy Salefa sy Hazarmaveta sy Jera 27 sy Hadorama sy Ozala sy Dikla 28 sy Obala sy Abimaela sy Sheba 29 sy Ofira sy Havila ary Jobaba; ireo rehetra ireo no zanakalahin'i Joktana." (Gen. 10.22-29)

Araka ireo boky apokrifa[hanova | hanova ny fango]

Ao amin'ny boky apokrifan'ny Testamenta Vaovao dia ahitana izao soratra izao ny boky atao hoe Zohin-Karena: "Ary ireo zanak'i Ofira, izany hoe i Senda, dia i Loforona notendrena ho mpanjakan'izy ireo, izay nanorina an'i Ofira tamin'ny vato volamena; ankehitriny ny vato rehetra ao Ofira dia volamena".

Anaran-tanàna na faritra[hanova | hanova ny fango]

Araka ny Baiboly[hanova | hanova ny fango]

Vorombola

Efa fantatra tamin'ny andron'i Davida mpanjaka ny fisian'i Ofira sy ny harenany:

"3 Ary koa, noho ny fitiavako ny tranon'Andriamanitro dia omeko ho an'ny tranon'Andriamanitra, ho fanampin'ny zavatra rehetra novoriko hanaovana ny tempoly masina, izay volamena sy volafotsy ananako, 4 dia talenta volamena telo arivo, volamena avy any Ofira, ary talenta volafotsy voadio fito arivo hapetaka amin'ny rindrin'ny isan-efi-trano, 5 ny volamena hanaovana ny fanaka volamena ary ny volafotsy hanaovana ny fanaka volafotsy sy hanaovana ny fanaka volafotsy sy hanaovana ny asa samy hafa rehetra izay hataon'ny tanan'ny mpiasa mahay tao-zavatra. Iza ary no mazoto hitondra fanatitra ho an'i Jehovah anio?" (1Tant. 29.3-5)

Ny Bokin'ny Mpanjaka sy ny Bokin'ny Tantara dia miresaka ny amin'ny fandefasana iraka tany Ofira nataon'ny mpanjaka Solomona sy ny mpanjaka Hirama (mpanjakan'i Tiro) avy ao Eziona-Gebera, seranan-tsambo ao amin'ny Ranomasina Mena, izay nitondra volamena sy vato sarobidy sy zavatra hafa koa rehefa niverina:

"26 Ary Solomona mpanjaka nanao sambo tao Ezion-gebera, izay ao anilan'i Elota, ao amoron'ny Ranomasina Mena, amin'ny tany Edoma. 27 Ary Hirama nampandeha ny vahoakany tamin'ny sambo, dia matilô izay nahay ranomasina, hiaraka amin'ny vahoakan'i Solomona. 28 Ary nankany Ofira ireo, dia naka talenta volamena roa-polo amby efa-jato, ka nentiny tany amin'i Solomona mpanjaka izany." (1Mpanj. 9.26-28)[3]

Nandefa iraka tany koa ny mpanjaka Jehosafata (na Josafata), mpanjakan'i Jodà, nefa tsy nahomby izany. Voaresaka ao amin'ny boky hafa ao amin'ny Baiboly ny hoe "volamenan'i Ofira".

"49 Ary Josafata nanao sambon'i Tarsisy folo hankany Ofira haka volamena; nefa tsy lasa ireo sambo ireo, fa nahavakiana tao Ezion-gebera." (1Mpanj. 22.49)

Ny toerana mety nisy an'i Ofira[hanova | hanova ny fango]

Gold bullion 2.jpg

Ny mpandalina Baiboly sy ny arkeologa ary ny olona maro samihafa dia samy nanandrana namaritra ny toerana mety nisy an'i Ofira.

Any India ?[hanova | hanova ny fango]

Ny olona sasany dia mihevitra fa any amin'ny tapany atsimo-andrefan'i Iemena na ao amin'ny faritr'i Iemena ankehitriny na any India no nisy an'i Ofira.

I Tamilakkam?[hanova | hanova ny fango]

Boloky

Ny Dictionary of the Bible nosoratan’i Sir William Smith, navoaka tamin’ny taona 1863[4], dia nanamarika fa ny teny hebreo ilazana ny boloky dia thukki, izay avy amin’ny teny tamoly tranainy ilazana ny vorombola hoe thogkai sy ny teny singaley hoe tokei, izay miaraka amin’ny teny tamoly hafa ilazana ny vangin’elefanta sy ny landihazo sy ny rajako izay resahina ao amin’ny Baiboly hebreo. Izany petra-kevitra momba ny toerana nisy an’i Ofira ao Tamilakkam izany dia tohanan’ny mpahay tantara hafa koa[5] [6] [7]. I Poovar sy i Beypore dia heverina koa ho izany toerana izany izay hita ao amin’ny morontsirak’i Kerala[8] [9].

I Abhira?[hanova | hanova ny fango]

Tany aloha tamin'ny taonjato faha-19 dia nihevitra i Max Müller sy ny manam-pahaizana hafa fa i Ofira dia tsy iza fa i Abhira, izay eo amoron’ny renirano Indosy, ao amin’ny Fanjakan'i Gojaraty ankehitriny ao India. Araka an'i Benjamin Walker dia tanàna ao amin'ny foko abhira i Ofira[10].

I Srilanka?[hanova | hanova ny fango]

Ao amin’ny lovantsofina jiosy dia toerana iray any India i Ofira, avy amin’ny anaran’ny iray amin’ireo zanaka lahin’i Joktana[11]. Ny mpandinika ny voanteny tamin’ny taonjato faha-10, i David ben Abraham al-Fasi, dia nihevitra fa i Serendip, anarana tranain’i Srilanka, no Ofira[12].

Aty Afrika?[hanova | hanova ny fango]

I Zimbaboe Lehibe ?[hanova | hanova ny fango]

Sisam-paharavàn'ny tanànan'i Zimbaboe Lehibe

Ilay mpiara-dia amin’i Vasco de Gama atao hoe Tomé Lopes dia nanazava fa i Ofira dia anaran’i Zimbaboe Lehibe tany aloha, tanàna ao Zimbaboe, foiben’ny fivarotana volamena any amin’ny faritra atsimn'i Afrika tamin’ny andron'ny Fahaterahana Indray, na dia fantatra ankehitriny fa tany amin’ny Andro Antenantenany no nisian’ireo zavatra hita amin’ny sisam-paharavan’i Zimbaboe Lehibe, izany hoe taty aoriana lavitra ny fotoana niainan’i Solomona. Ny fanondroana an’i Sofala ao Mozambika ho i Ofira dia voaresaka ao amin’ny boky Paradise Lost (11.399-401), ankoatry ny boky maro tsotra na ara-tsiansa hafa.

Tamin'ny taonjato faha-19 dia nampitovy an'i Ofira amin'i Zimbaboe ilay mpitady tany vaovao alemàna atao hoe Karl Mauch; izany hoe raha ny tena marina i Zimbaboe Lehibe izay nahitana sisam-paharavan-tanàna tranainy lehibe indrindra any amin'ny faritra atsimon'i Sahara talohan'ny vanimpotoan'ny fanjanahantany. Tsy nieritreritra an'io tanàna io ho naorin'ny razamben'ny mponina ao tamin'izany i Karl Mauch. I Zimbaboe Lehibe dia foibem-pitrandrahana volamena sady toerana fanaovana raharaham-barotra tany amin'ny tapany atsimon'i Afrika.

I Etiopia na i Somalia ?[hanova | hanova ny fango]

Ny sasany koa dia milaza fa any amin'ny morontsirak'i Afrika manamorona ny Ranomasina Mena izany, dia i Somalia ankehitriny. Ity faritra ity dia fantatra fa toeram-pitrandrahana hatry ny ela. Io faritra io koa dia akaiky ny fari-tanin'ny mpanjakavavin'i Saba, izay mpampandefa entam-barotra. Araka ny lovantsofina dia mpanjakan'i Etiopia i Menelik I zanany ka izany dia manohahana io petra-kevitra io.

Ny morontsiraka afrikanan’ny Ranomasina Mena dia mety ho toerana mifanandrify kokoa amin’izay tokony hisy an’i Ofira, ny anarany dia mety ho avy amin’ny fitenin’ny Afara, izay monina ao amin’ny tany efitr’i Dankil (Etiopia sy Eritrea) eo anelanelan’i Adulis sy i Djibouti.

Ny hoe Afri dia anarana latina nampiasaina mba hilazana ny mponin'i Kartago, izay nonina tao Afrika Avaratra, ao Tonizia ankehitriny. Taty aoriana io anarana io, izay nomena ny Faritanin'i Afrika Romana sy i Ifriqiya tamin’ny Andro Antenantenany, izay niavian’ny anaran’ny kontinenta afrikana, dia mety nanondro ny anaran'ny foko libiana tompontany tamin'ny voalohany.

Io anarana Afri io anefa matetika ampifandraisina amin'ny teny foinikiana (fenisiana) hoe afar izay midika hoe "vovoka", nefa ny petra-kevitra tamin’ny taona 1981[13] dia nilaza fa avy amin’ny teny berbera hoe ifri (ifran, raha maro) izay midika hoe "zohy" "lavabato", izay mampahatsiahy ny olona nonina tanaty zohy[14]. Heverina fa niavian’ny teny hoe Ofira koa izany anarana izany[15].

I Zanzibara?[hanova | hanova ny fango]

Ny filazana ny amin'i Ofira dia nanam-pifandraisana tamin'ny firohotan'ny vazaha tany Afrika Atsimo, izay nanonofinofy hahita an'ilay tanànam-bolamena, dia i Ofira na i Zand (avy amin'ny teny persana hoe زنگبار / Zanj ka ny hoe Zanji-bar dia midika hoe "Morontsiraky ny Mainty" hatramin'ny Andro Taloha ka niavian'ny anarana hoe Zanzibar), sahala amin'ireo mpijirika tonga tany Amerika Atsimo izay nitady an'i Eldorado.

Petra-kevitra hafa[hanova | hanova ny fango]

Ireo Nosy Solomona?[hanova | hanova ny fango]

Ireo Nosy Solomona jerena avy eny amin'ny habakabaka

Tamin'ny taona 1568, raha nahita voaolohany ireo Nosy Salomona (any Oseania) i Alvaro Mendaña, lehilahy espaniola mpanao dia lavitra an-tsambo sy mpitady tany vaovao, dia nanao an'ireo nosy ireo ho i Ofira ka nanome anarana azy araka izany[16] [17].

I Peroa?[hanova | hanova ny fango]

Ny teolojiana Benito Arias Montano (1571) dia nilaza fa i Ofira dia mifandray amin’ny anarana hoe Peroa, ka nilaza fa ny Peroviana tompontany no taranak’i Ofira sy i Shem[18].

I Madagasikara?[hanova | hanova ny fango]

Ny malagasy sasany, izay ahitana teolojiana, indrindra fa ireo izay mihevitra fa misy Jiosy amin'ny Malagasy, isan'izany ny tenan'izy ireo, dia manao an'i Madagasikara ho ilay Ofira resahina ao amin'ny Baiboly fa nahazoan'ny mpanjaka Solomona volamena sy zava-tsarobidy betsaka hafa.

I Filipina?[hanova | hanova ny fango]

Tao amin’ny Tomo III (1519-1522), pp.112-138 ao amin’ny boky Colección general de documentos relativos a las Islas Filipinas existentes en el Archivo de Indias de Sevilla[19], hita indray tao amin’ny Archivos de Indias de Sevilla, tao Espaina. Ny Tahirin-kevitra faha-98 dia miresaka ny fomba hahitana ny tany misy an’i Ofira. Ny mpitari-dalana dia nanomboka ao Cape of Good Hope ao Afrika, mankany India, mankany Birmania, mankany Somatra, mankany Moluccas, mankany Borneo, mankany Sulu, mankany Sina, ary amin’ny farany mankao Ofira, izay lazainy fa i Filipiana. Na miorina amin’ny hevitry ny manampahaizana aza ireo toerana hafa rehetra mety ho nisy an’i Ofira, dia io ihany no hany toerana mety ho marina izay tohanan’ny tahirin-kevitra voasoratra.

Jereo koa:[hanova | hanova ny fango]

Loharano sy fanamarihana[hanova | hanova ny fango]

  1. Schroff, Wifred H. (1912), The Periplus of the Erythræan Sea: Travel and Trade in the Indian Ocean, New York: Longmans, Green, and Company - p. 41.
  2. Mahdi, Waruno (1999), "The Dispersal of Austronesian boat forms in the Indian Ocean", in Roger Blench; Matthew Spriggs, Archaeology and Language III; Artefacts, languages and texts, Routledge, pp. 144–179, ISBN 0-415-10054-2, p. 154.
  3. Jereo koa: 1Mpanj. 10.1; 2Tant. 8.17-18; 2Tant. 9.10.
  4. Smith, William, A dictionary of the Bible, Hurd and Houghton, 1863 (1870), pp.1441
  5. Ramaswami, Sastri, The Tamils and their culture, Annamalai University, 1967, pp.16
  6. Gregory, James, Tamil lexicography, M. Niemeyer, 1991, pp.10
  7. Fernandes, Edna, The last Jews of Kerala, Portobello, 2008, pp.98
  8. Menon, A. Sreedhara (1967), A Survey of Kerala History, Sahitya Pravarthaka Co-operative Society [Sales Department]; National Book Stall, p. 58
  9. Aiyangar, Sakkottai Krishnaswami (2004) [nivoaka voalohany tamin'ny taona 1911], Ancient India: Collected Essays on the Literary and Political History of Southern India, Asian Educational Services, pp. 60–, ISBN 978-81-206-1850-3
  10. Walker, Benjamin (1968), Hindu World: An Encyclopedic Survey of Hinduism, Volume 2, Allen & Unwin, p. 515
  11. Josephus, Antiquities of the Jews (Book 8, chapter 6, §4), s.v. Aurea Chersonesus
  12. Solomon Skoss (ed.), The Hebrew-Arabic Dictionary of the Bible, Known as `Kitāb Jāmiʿ al-Alfāẓ` (Agron) of David ben Abraham al-Fasi, Yale University Press: New Haven 1936, vol. 1, p. 46.
  13. Names of countries, Decret and Fantar, 1981
  14. "The Berbers", by Geo. Babington Michell, p 161, 1903, Journal of the Royal African Society.
  15. Lipiński, Edward (2004), Itineraria Phoenicia Studia Phoenicia 18, Peeters Publishers, ISBN 978-90-429-1344-8; p. 200.
  16. Hogbin, H. Ian, Experiments in Civilization: The Effects of European Culture on a Native Community of the Solomon Islands, New Yprk: Schocken Books, 1970 (1939), pp.7-8.
  17. Hogbin, H. In, Experiments in Civilization: The Effects of European Culture on a Native Community of the Solomon Islands, New York: Schocken Books, 1970 (1939), pp.7-8
  18. Shalev, Zur (2003). "Sacred Geography, Antiquarianism and Visual Erudition: Benito Arias Montano and the Maps in the Antwerp Polyglot Bible" (PDF). Imago Mundi. 55: 71. doi:10.1080/0308569032000097495. Notsidihina tamin'ny 17/01/2017.
  19. Compañía General de Tabacos de Filipinas. Colección general de documentos relativos a las Islas Filipinas existentes en el Archivo de Indias de Sevilla. Tomo III--Documento 98, 1520-1528. pp. 112–138.