Lanitra Fahafito

Ny Lanitra Fahafito, ao amin' ny lova ara-pivavahana sy mistika maro, no ambaratonga ambony indrindra amin' ny Lanitra fito. Matetika ny kôsmôlôjia tamin' ny Andro Taloha no milazalaza an' izao rehetra izao ho voaforon' ny lanitra maromaro mifanaingina, izay samy mifanitsy amin' ny ambaratongam-panakaikezana an' Andriamanitra. Noho izany ny Lanitra Fahafito dia maneho ny tontolon-danitra faratampony, ilay toerana isehoan' ny fanatrehan' Andriamanitra na itoeran' ny zavamananaina ara-panahy ambony indrindra na ny dingana farany amin' ny fifohazana ara-panahy.

Ao amin' ny fivavahana abrahamika

Zava-dehibe eo amin' ny firehan' ny jodaisma sy ny kristianisma sasany tany aloha ary ny finoana silamo ny hevitra momba ny lanitra fito mifanao ambaratonga, ka ny fahafito no farany sady avo toerana indrindra.

Jodaisma

Ao amin' ny literatiora rabinika sy ny mistika jiosy, indrindra ao amin' ny Talmud (ao amin' ny Hagigah (12b)) sy ny lahatsoratra sasany momba ny mistikan' ny Merkava, ny Lanitra Fahafito dia antsoina hoe עֲרָבוֹת / Araboth. Ao no toerana misy ny Sezafiandrianan' ny Voninahitra (Kisse ha-Kavod), izany hoe ny Sezafiandrianan' Andriamanitra, voahodidin' ny filaharana ambony indrindra amin' ny anjely (indrindra ny Seraphim sy ny Ophanim ary ny Chayyoth na Hayot). Araka ny lovam-pampianarana sasany dia ao no itoeran' ny harena ara-panahin' ny Famoronana (ny rariny, ny fiainana, ny fiadanana, ny fitahiana) sy ny arisivan' ny fiainana sy ny fanahin' ny olo-marina mbola ho teraka.

Kristianisma taloha

Nandray ampahany be amin' ny kôsmôlôjia jiosy momba ny lanitra fito ny kristianisma voalohany. Misy soratra apôkrifa maromaro, indrindra fa ny Fiakaran' i Isaia sy ny Boky faharoan' i Henôka, izay milazalaza ny dia mifono zava-miafina namakivaky an' ireo lanitra ireo. Manana anjely sy ny anjara asany manokana ny lanitra tsirairay. Tontolon' ny fahazavana tsy zakan' ny mason' ny mety maty jerena ny Lanitra Fahafito, izay misy hira fiderana mandrakizay ataon' ny anjely sy ny olo-marina (Adama, Abela, Henôka, sns) ary ao misy ny "Ray Malala" na "Rain' ny Fitiavana" (Andriamanitra), toerana amirapiratan' ny voninahitr' Andriamanitra, araka ny Fiakaran' i Mosesy. Voalaza indraindray fa tsy azon' ny anjely ambany kokoa idirana izy io.

Silamo

Ny Lanitra Fahafito no bolan-danitra akaiky indrindra an' Andriamanitra araka ny kôsmôlôjia islamika. Antsoina hoe السَّمَاءُ السَّابِعَةُ / al-Sama' al-Sabi'a ("Lanitra Fahafito") io no toerana avo indrindra amin' ny مِعْرَاج / Miraj io (fiakaran' ny mpaminany Mohamady any an-danitra). Tao no nifanenan' ny Mpaminany tamin' i Abrahama. Araka ny Hadith dia ao no misy ny الْبَيْتُ الْمَعْمُورُ / al-Bayt al-Ma'mur ("Trano misy monina mandrakariva"), mitovy amin' ny Kaaba fa any an-danitra, izay misy anjely 70 000 mivavaka isan' andro. Eo an-dafin' io no misy ny سِدْرَةُ الْمُنْتَهَى / Sidrat al-Muntaha ("mokonazin' ny fetra farany"), efitra tsy azon' ny zavaboary iampitana.

Ao amin' ny mistisisma sy ny esôterisma

Ao amin' ny mistisisma sy ny esôterisma dia tsy toerana azo tsapain-tanana fotsiny ny Lanitra Fahafito, fa toetry ny fahatsiarovan-tena koa. Io no maneho ny fiafaran' ny fisondrotana ra-panahy.

Mistikan' ny Merkabah

Ao amin' ny Mistikan' ny Merkabah, izay sampana tranain' ny mistika jiosy, ny fiakarana any amin' ny lanitra fito dia lalana izorana mankany amin' ny fahitana ny seza fiandrianan' Andriamanitra. Tsy maintsy mandalo "lapa" fito (הֵיכָלוֹת / Hekhalot) ilay olona mistika mba hahatongavany amin' ny fahafito, izay ahafahany mibanjina ny endrik' Andriamanitra eo amin' ny kalesin' afony.

Hermetisma sy astrôlôjia fahiny

Ao amin' ny hermetisma sy ny fanandroana astrôlôjia fahiny, dia mifanandrify amin' ny "planeta" fito fantatra (Volana, Merkiora, Venosy, Masoandro, Marsa, Jopitera, Satiorna) ny lanitra fito. Ny fahatongavana amin' ny Lanitra Fahafito dia midika ho fiampitana mankany amin' ny tontolon' i Satiorna, vavahady farany alohan' ny tontolon' ny kintana raikitra (atao amin' ny teny latina hoe Empyreus), izay maneho ny fanafahana amin' ny fameran' ny lahatra sy ny fotoana.