Hankany amin'ny vontoatiny

Herpes

Avy amin'i Wikipedia
Herpes
Anarana hafa: Cold sores, fever blisters
Herpes labialis of the lower lip. Note the blisters in a group marked by an arrow.
Anarana iombonana
Manam-pahaizana manokana momba nyInfectious disease
Soritr'aretinaBlisters that break open and form small ulcers, fever, swollen lymph nodes[1]
Faharetana2–4 weeks[1]
AntonyHerpes simplex virus spread by direct contact[1]
Antony mety hampidi-dozaDecreased immune function, stress, sunlight[2][3]
DiagnostikaBased on symptoms, PCR, viral culture[1][2]
FanafodyAciclovir, valaciclovir, paracetamol (acetaminophen), topical lidocaine[1][2]
Hatetika60–95% (adults)[4]

Ny Herpes, fantatra ihany koa amin'ny hoe herpes simplex, dia aretina vokatry ny viriosy herpes simplex.[1] Mizara ho sokajy araka ny faritra voakasiky ny vatana ny aretina.[5] Ny herpes am-bava dia mahakasika ny tarehy na ny vava.[5] Mety hiteraka vay kely miangona maromaro izay matetika antsoina hoe fery mangatsiaka na vay vokatry ny tazo izany, na mety hiteraka tenda maharary fotsiny.[2][6] Ny herpes amin'ny fivaviana, izay matetika fantatra amin'ny anarana hoe herpes, dia mety tsy dia misy soritr'aretina firy na mamorona vay izay vaky ka miteraka fery kely.[1] Matetika ireo dia sitrana ao anatin'ny roa ka hatramin'ny efatra herinandro.[1] Mety hitranga ny mangidihidy na ny fanaintainana tampoka alohan'ny hisehoan'ny vay.[1] Miovaova ny tsingerin'ny herpes eo anelanelan'ny vanim-potoanan'ny aretina mavitrika arahin'ny vanim-potoana tsy misy soritr'aretina.[1] Matetika ny tranga voalohany dia mahery kokoa ary mety mifandray amin'ny tazo, fanaintainan'ny hozatra, fivontosan'ny fihary atodinaina ary aretin'andoha.[1] Rehefa mandeha ny fotoana, mihena ny hamafin'ny fisehoan'ny aretina sy ny hamafiny.[1] Ireto avy ireo aretina hafa ateraky ny herpes simplex: herpetic whitlow rehefa mahakasika ny rantsantanana,[7] herpes amin'ny maso,[8] aretin'ny herpes amin'ny atidoha,[9] ary herpes amin'ny zaza vao teraka rehefa mahakasika ny zaza vao teraka, ankoatra ny hafa.[10]

Misy karazany roa ny viriosy herpes simplex, ny karazany 1 (HSV-1) sy ny karazany 2 (HSV-2).[1] Ny HSV-1 dia matetika kokoa miteraka aretina manodidina ny vava raha toa kosa ny HSV-2 dia matetika kokoa miteraka aretina amin'ny taovam-pananahana.[2] Mifindra amin'ny alalan'ny fifandraisana mivantana amin'ny tsiranoka na fery amin'ny olona voan'ny aretina izy ireo.[1] Mety mbola hisy ny fifindran'ny aretina na dia tsy misy aza ny soritr'aretina.[1] Voasokajy ho aretina azo avy amin'ny firaisana ara-nofo ny herpes amin'ny fivaviana.[1] Mety hifindra amin'ny zaza mandritra ny fiterahana izany.[1] Aorian'ny aretina, dia alefa amin'ny alalan'ny ozatra sensorika mankany amin'ny vatan'ny sela nerveo ireo viriosy, izay ipetrahany mandritra ny androm-piainany.[2] Mety ahitana ireto antony mahatonga ny fiverenan'ny aretina ireto: fihenan'ny hery fiarovana, adin-tsaina, ary fiposahan'ny masoandro.[2][3] Matetika ny herpes amin'ny vava sy ny taovam-pananahana dia voamarina mifototra amin'ny soritr'aretina miseho.[2] Azo hamarinina amin'ny alalan'ny kolontsaina virosy na ny fahitana ny ADN herpes ao anaty ranon-javatra avy amin'ny vay ny aretina.[1] Ny fitiliana ny ra mba hahitana hery fiarovana amin'ny viriosy dia afaka manamarina ny aretina efa nisy teo aloha saingy ho ratsy kosa ny vokany amin'ny aretina vaovao.[1]

Ny fomba mahomby indrindra hisorohana ny aretina amin'ny taovam-pananahana dia ny fisorohana ny firaisana ara-nofo amin'ny fivaviana, am-bava ary lava-pitombenana.[1] Mampihena ny risika ny fampiasana kapaoty.[1] Ny fanafody antiviral isan'andro raisin'ny olona voan'ny aretina dia afaka mampihena ny fihanaky ny aretina ihany koa.[1] Tsy misy vaksiny azo ampiasaina [1] ary rehefa voan'ny aretina dia tsy misy fanafodiny intsony.[1] Azo ampiasaina ny Paracetamol (acetaminophen) sy ny lidocaine eo an-toerana mba hanampiana amin'ny fanalefahana ireo soritr'aretina.[2] Ny fitsaboana amin'ny fanafody antiviral toy ny aciclovir na valaciclovir dia afaka mampihena ny hamafin'ny soritr'aretina.[1][2]

Eo anelanelan'ny 60% sy 95% eo ho eo ny tahan'ny HSV-1 na HSV-2 maneran-tany amin'ny olon-dehibe.[4] Matetika ny HSV-1 dia azo mandritra ny fahazazana.[1] Mitombo ny tahan'ny roa tonta rehefa mihantitra ny olona.[4] Eo anelanelan'ny 70% sy 80% ny tahan'ny HSV-1 amin'ny mponina manana fari-piainana ara-tsosialy sy ara-toekarena ambany ary 40% ka hatramin'ny 60% amin'ny mponina manana fari-piainana ara-tsosialy sy ara-toekarena mihatsara.[4] Tombanana ho 536 tapitrisa ny olona eran-tany (16%-n'ny mponina) no voan'ny HSV-2 tamin'ny taona 2003, ary ambony kokoa ny tahan'izany eo amin'ny vehivavy sy ireo any amin'ny firenena an-dalam-pandrosoana.[11] Ny ankamaroan'ny olona voan'ny HSV-2 dia tsy mahatsapa fa voan'ny aretina izy ireo.[1] Avy amin'ny Endrika:Lang-grc-gre herpēs ny anarana, izay mifandray amin'ny dikan'ny hoe "mivezivezy", izay manondro ny fiparitahan'ny vay.[12] Tsy manondro ny fahatarana ny anarana.[13]

References

[hanova | hanova ny fango]
  1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 "Genital Herpes – CDC Fact Sheet". cdc.gov. December 8, 2014. Archived from the original on 31 December 2014. Retrieved 31 December 2014.
  2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Balasubramaniam, R; Kuperstein, AS; Stoopler, ET (April 2014). "Update on oral herpes virus infections.". Dental Clinics of North America 58 (2): 265–80. doi:10.1016/j.cden.2013.12.001. PMID 24655522.
  3. 1 2 Elad S; Zadik Y; Hewson I et al. (August 2010). "A systematic review of viral infections associated with oral involvement in cancer patients: a spotlight on Herpesviridea". Support Care Cancer 18 (8): 993–1006. doi:10.1007/s00520-010-0900-3. PMID 20544224.
  4. 1 2 3 4 "Herpes simplex". Pediatr Rev 30 (4): 119–29; quiz 130. April 2009. doi:10.1542/pir.30-4-119. PMID 19339385. https://semanticscholar.org/paper/c6007147e5b196be342f5881d263149ae404a32f. Retrieved 2020-07-11.
  5. 1 2 James, William D. (2020). “19. Viral diseases”, Andrews' Diseases of the Skin: Clinical Dermatology, 13th (in en), Edinburgh: Elsevier, 362-370.
  6. ↑ Mosby (2013). Mosby's Medical Dictionary, 9, Elsevier Health Sciences, 836–37.
  7. ↑ Wu, IB; Schwartz, RA (March 2007). "Herpetic whitlow.". Cutis 79 (3): 193–06. PMID 17674583.
  8. ↑ Rowe, AM; St Leger, AJ; Jeon, S; Dhaliwal, DK; Knickelbein, JE; Hendricks, RL (January 2013). "Herpes keratitis.". Progress in Retinal and Eye Research 32: 88–101. doi:10.1016/j.preteyeres.2012.08.002. PMC 3529813. PMID 22944008. http://www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?tool=pmcentrez&artid=3529813.
  9. ↑ Steiner, I; Benninger, F (December 2013). "Update on herpes virus infections of the nervous system.". Current Neurology and Neuroscience Reports 13 (12): 414. doi:10.1007/s11910-013-0414-8. PMID 24142852.
  10. ↑ Stephenson-Famy, A; Gardella, C (December 2014). "Herpes Simplex Virus Infection During Pregnancy.". Obstetrics and Gynecology Clinics of North America 41 (4): 601–14. doi:10.1016/j.ogc.2014.08.006. PMID 25454993.
  11. ↑ Looker, KJ; Garnett, GP; Schmid, GP (October 2008). "An estimate of the global prevalence and incidence of herpes simplex virus type 2 infection.". Bulletin of the World Health Organization 86 (10): 805–12, A. doi:10.2471/blt.07.046128. PMC 2649511. PMID 18949218. http://www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?tool=pmcentrez&artid=2649511.
  12. ↑ Beswick, TSL (1962). "The Origin and the Use of the Word Herpes". Med Hist 6 (3): 214–232. doi:10.1017/S002572730002737X. PMC 1034725. PMID 13868599. http://www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?tool=pmcentrez&artid=1034725.
  13. ↑ Reese, Vail. "Countering Creeping Confusion: A Proposal to Re-Name Herpes Virus TAXONOMY". Online Journal of Community and Person-Centered Dermatology. Dr. David Elpern. Archived from the original on 23 September 2018. Retrieved 22 September 2018.
Hita tao amin'ny "https://mg.wikipedia.org/w/index.php?title=Herpes&oldid=1135262"