Hepatita C
| Hepatita C | |
|---|---|
| Anarana hafa: Aretina aty vokatry ny virus | |
| Electron micrograph of hepatitis C virus from cell culture (scale = 50 nanometers) | |
| Manam-pahaizana manokana momba ny | Gastroenterology, infectious disease |
| Soritr'aretina | Matetika tsy misy[1] |
| Faharetana | maharitra ela (80%)[1] |
| Antony | Hepatitis C virus matetika mifindra amin'ny alàlan'ny fifandraisana rà amin'ny rà[1][2] |
| Diagnostika | Fitsapana rà ho an'ny antibodies or viral RNA[1] |
| Fisorohana | Clean needles, testing donated blood[3] |
| Fitsaboana | Medications, liver transplant[4] |
| Fanafody | Antivirals (sofosbuvir, simeprevir, others)[1][3] |
| Hatetika | 71 million (2017)[5] |
| Fahafatesana | 399,000 (2016)[5] |
Aretina mifindra vokatry ny viriosy hepatita C (HCV) ny hepatita C izay misy fiantraikany voalohany indrindra amin'ny aty.[6] Mandritra ny aretina voalohany dia matetika ny olona no tsy mahatsapa soritr'aretina mihitsy na tsy misy mihitsy.[1] Indraindray dia misy tazo, fivalanan-drano maizina, fanaintainan'ny kibo, ary hoditra mavomavo.[1] Mitoetra ao amin'ny aty ny viriosy eo amin'ny 75% ka hatramin'ny 85% eo ho eo amin'ireo olona voan'ny aretina voalohany.[1] Matetika tsy misy soritr'aretina ny aretina mitaiza raha vao manomboka miseho.[1] Mandritra ny taona maro anefa, matetika izany no mitarika aretin'aty ary indraindray cirrhosis.[1] Amin'ny tranga sasany, ireo voan'ny cirrhosis dia mety hiharan'ny fahasarotana lehibe toy ny tsy fahombiazan'ny aty, homamiadan'ny aty, na lalan-dra mivelatra ao amin'ny lalan-kanina sy ny vavony.[6]
Ny HCV dia miely indrindra amin'ny alalan'ny fifandraisana amin'ny ra mifandraika amin'ny fampiasana fanafody amin'ny lalan-dra, fitaovana ara-pitsaboana tsy voadio tsara, ratra vokatry ny tsindrona amin'ny fitsaboana, ary ny fampidiran-dra.[1][2] Raha ampiasaina ny fitiliana ra, dia latsaky ny iray isaky ny roa tapitrisa ny mety ho voka-dratsin'ny fampidiran-dra.[1] Mety hifindra avy amin'ny reny voan'ny aretina mankany amin'ny zanany mandritra ny fiterahana ihany koa izany.[1] Tsy miparitaka amin'ny alalan'ny fifandraisana ivelany izy io.[3] Iray amin'ireo viriosy hepatita dimy fantatra izy io: A, B, C, D, ary E.[7] Ny fitiliana ra no atao mba hahitana raha misy antikôra manohitra ny viriosy na ny ARN- ny.[1] Amporisihina ny fanaovana fitiliana amin'ny olona rehetra mety ho voan'izany.[1]
Tsy misy vaksiny ho an'ny hepatita C.[1][8] Ny fisorohana dia ahitana ny ezaka hampihenana ny fahavoazana eo amin'ireo olona mampiasa fanafody amin'ny lalan-dra sy ny fitiliana ny ra nomena.[3] Azo sitranina mihoatra ny 95% amin'ny fotoana ny aretina mitaiza amin'ny fanafody antiviral toy ny sofosbuvir na simeprevir.[5][1][3] Ny Peginterferon sy ny ribavirin dia fitsaboana taranaka taloha izay nanana taham-pahasitranana latsaky ny 50% ary voka-dratsy lehibe kokoa.[3][9] Mety ho lafo anefa ny fahazoana ireo fitsaboana vaovao.[3] Ireo izay voan'ny cirrhosis na homamiadan'ny aty dia mety mila famindrana aty.[4] Ny Hepatita C no antony voalohany mahatonga ny famindrana aty, na dia matetika miverina aza ny viriosy aorian'ny famindrana.[4]
Tombanana ho iray amin'ny fitom-polo tapitrisa ny olona (1%) maneran-tany no voan'ny hepatita C [5] Tamin'ny taona 2013, tranga vaovao iraika ambin'ny folo tapitrisa teo ho eo no nitranga.[10] Matetika indrindra no mitranga any Afrika sy Azia Afovoany ary Atsinanana izany.[3] Teo amin'ny 167.000 teo ho eo ny fahafatesana vokatry ny homamiadan'ny aty ary 326.000 ny fahafatesana noho ny cirrhosis dia nitranga tamin'ny 2015 noho ny hepatita C.[11] Ny fisian'ny hepatita C - izay fantatra tany am-boalohany ho karazana hepatita tsy A tsy B - dia noheverina tamin'ny taona 1970 ary voaporofo tamin'ny taona 1989.[12] Ny olombelona sy ny rajako ihany no voan'ny hepatita C.[13]
Loharano
[hanova | hanova ny fango]- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 "Hepatitis C FAQs for Health Professionals". CDC. January 8, 2016. Archived from the original on 21 January 2016. Retrieved 4 February 2016.
- 1 2 Maheshwari, A; Thuluvath, PJ (February 2010). "Management of acute hepatitis C". Clinics in Liver Disease 14 (1): 169–76, x. doi:10.1016/j.cld.2009.11.007. PMID 20123448.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 "Hepatitis C Fact sheet N°164". WHO. July 2015. Archived from the original on 31 January 2016. Retrieved 4 February 2016.
- 1 2 3 Rosen, HR (2011-06-23). "Clinical practice. Chronic hepatitis C infection". The New England Journal of Medicine 364 (25): 2429–38. doi:10.1056/NEJMcp1006613. PMID 21696309. https://semanticscholar.org/paper/ee00276a6c2b5e9af4841bce7922b00b92ff20a4. Retrieved 2020-07-28.
- 1 2 3 4 "Hepatitis C". World Health Organization (in Anglisy). 9 July 2019. Archived from the original on 2020-05-26. Retrieved 2020-05-26.
- 1 2 (2004) Sherris Medical Microbiology, 4th, McGraw Hill, 551–52.
- ↑ "Viral Hepatitis: A through E and Beyond". National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases. April 2012. Archived from the original on 2 February 2016. Retrieved 4 February 2016.
- ↑ Webster, Daniel P; Klenerman, Paul; Dusheiko, Geoffrey M (2015). "Hepatitis C". The Lancet 385 (9973): 1124–35. doi:10.1016/S0140-6736(14)62401-6. ISSN 0140-6736. PMC 4878852. PMID 25687730. http://www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?tool=pmcentrez&artid=4878852.
- ↑ Kim, A (September 2016). "Hepatitis C Virus". Annals of Internal Medicine 165 (5): ITC33–ITC48. doi:10.7326/AITC201609060. PMID 27595226.
- ↑ Global Burden of Disease Study 2013, Collaborators (22 August 2015). "Global, regional, and national incidence, prevalence, and years lived with disability for 301 acute and chronic diseases and injuries in 188 countries, 1990–2013: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2013.". Lancet 386 (9995): 743–800. doi:10.1016/s0140-6736(15)60692-4. PMC 4561509. PMID 26063472. http://www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?tool=pmcentrez&artid=4561509.
- ↑ GBD 2015 Mortality and Causes of Death, Collaborators. (8 October 2016). "Global, regional, and national life expectancy, all-cause mortality, and cause-specific mortality for 249 causes of death, 1980–2015: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2015.". Lancet 388 (10053): 1459–1544. doi:10.1016/S0140-6736(16)31012-1. PMC 5388903. PMID 27733281. http://www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?tool=pmcentrez&artid=5388903.
- ↑ Houghton M (November 2009). "The long and winding road leading to the identification of the hepatitis C virus". Journal of Hepatology 51 (5): 939–48. doi:10.1016/j.jhep.2009.08.004. PMID 19781804. http://www.journal-of-hepatology.eu/article/S0168-8278%2809%2900535-2/fulltext. Retrieved 2020-07-28.
- ↑ Shors, Teri (2011). Understanding viruses, 2nd, Burlington, MA: Jones & Bartlett Learning, 535.