Hatsiaka
Hatsiaka
[hanova | hanova ny fango]Ny hatsiaka dia toetry ny rivotra na tontolo iray izay manana mari-pana ambany raha oharina amin’ny mahazatra na amin’ny hafanan’ny vatan’olombelona. Mifanohitra amin’ny hafanana izy ary ampiasaina hilazana toe-javatra mety hahatonga fahatsapana mangatsiaka na hiteraka fiantraikany ara-pahasalamana.[1]
Famaritana ara-siansa
[hanova | hanova ny fango]Ao amin’ny siansa, ny hatsiaka dia mifandray amin’ny fihenan’ny angovo hafanana ao amin’ny molekiola. Rehefa mihena ny mari-pana dia miadana kokoa ny fivezivezen’ny molekiola. Ny mari-pana dia refesina amin’ny ambaratonga toy ny Celsius (°C), Fahrenheit (°F) ary Kelvin (K). Ao amin’ny ambaratonga Kelvin, ny mari-pana ambany indrindra azo eritreretina dia antsoina hoe aotra tanteraka (0 K), izay mari-pana anjakan’ny fihetsiky ny molekiola ambany indrindra araka ny lalàn’ny fizika.[2]
Antony mahatonga ny hatsiaka
[hanova | hanova ny fango]Maro ny antony mahatonga ny hatsiaka:
- Ny toetr’andro sy ny fiovan’ny vanim-potoana, indrindra amin’ny ririnina.
- Ny haavon’ny toerana ambonin’ny ranomasina (rehefa avo ny toerana dia mihena ny mari-pana).
- Ny fivezivezen’ny rivotra sy ny tsindry ara-atmosfera.
- Ny elanelana amin’ny masoandro sy ny zoro idiran’ny tara-masoandro.
Any amin’ny faritra akaikin’ny tendrony avaratra sy atsimo amin’ny tany no tena ahitana hatsiaka mafy, toy ny any amin’ny kaontinanta antsoina hoe Antarctica.
Fiantraikany amin’ny olombelona
[hanova | hanova ny fango]Ny hatsiaka dia mety hiteraka:
- Fahatsapana mangatsiaka sy fihovitrovitra.
- Hypothermia, toe-pahasalamana mitranga rehefa midina be ny hafanan’ny vatana.
- Fahasimban’ny hoditra toy ny frostbite.
Mba hisorohana izany dia ilaina ny:
- Mitafy akanjo mafana sy miaro amin’ny rivotra.
- Mihinana sakafo manome angovo.
- Mitady fialofana amin’ny rivotra mangatsiaka.
Hatsiaka amin’ny tontolo iainana
[hanova | hanova ny fango]Ny hatsiaka dia manana anjara toerana lehibe amin’ny tontolo iainana sy ny zavamananaina. Misy zavamaniry sy biby efa zatra miaina amin’ny mari-pana ambany, toy ny any amin’ny faritra arktika sy antarktika. Ny ranomandry sy ny lanezy dia vokatry ny hatsiaka, ary misy fiantraikany amin’ny fihodinan’ny rano eto an-tany.[3]
Jereo koa
[hanova | hanova ny fango]- Mari-pana
- Toetr’andro
- Ranomandry
- Ririnina