Fiangonan' i Jesoa Kristy eto Madagasikara

Avy amin'i Wikipedia
Aller à la navigation Aller à la recherche

Ny Fiangonan' i Jesoa Kristy eto Madagasikara, izay hafohezina hoe FJKM, dia fiangonana kristiana prôtestanta izay niforona vokatry ny fitambaran' ny fiangonana telo notarihin' ny London Missionary Society sy ny Société des Missions Evangeliques de Paris ary ny Frends Foreign Missionary Association. Isan' ireo atao hoe Fiangonana nohavaozina (na Reforme) ny FJKM ka mikambana amin' ny Communion Mondiale des Eglises Réformées. Mikambana ao amin' ny Fiombonan' ny Fiangonana Kristiana eto Madagasikara (FFKM) sy ao amin' ny Fiombonan' ny Fiangonana Protestanta eto Madagasikara (FFPM) ny FJKM.

Tantarany[hanova | hanova ny fango]

Misiona telo[hanova | hanova ny fango]

Tonga teto Madagasikara ny London Missionary Society (LMS) tamin' ny taona 1818 avy any Angletera, ny Friends' Foreign Mission Association (FFMA) tamin' ny taona 1867 ary ny Mission Protestante Française (MPF) tamin' ny taona 1897 izay niova anarana hoe Société des Missiona Evangéliques de Paris (SMEP). Nanorina fiangonana sy sekoly ny LMS; nanorina fiangonana sy sekoly ary namorona asa sy nanangana tobim-pitsaboana ny FFMA; nanorina fiangonana ny SMEP.

Nenjehina ny fiangonana tamin' ny andron-dRanavalona I (1828-1861), betsaka ny Kristiana maty maritiora, ary tsy vitsy ny niery tany anaty lavabato. Tamin' ny andron' ny fanjahan-tany sy faha-Menalamba dia novonoina ny misionera toa an-dry William sy Lucy ary Bloson Johnson tany Arivonimamo tamin' ny taona 1895. Ao koa ry Paul Minault sy ry Benjamin Escande[1].

Fiangonana telo[hanova | hanova ny fango]

Tamin' ny taona 1950 dia nanao fanambaràna ny FFMA fa ny firaisan' ny Fiangonana entin' ny misiona telo tonta, dia ny LMS sy ny FFMA ary ny MPF, no lalana hitondrana sy hampiraisana ny Fiangonana Malagasy azo antoka. Teraka ny komitin' ny firaisana niarahan' ny Malagasy sy ny Misiona[1].

Niova anarana amin' ny teny malagasy ny fiangonana nentin' ny misiona tsirairay dia ireto izany: ny FFMA niova ho Fiangonana Frenjy Malagasy (FFM) tamin' ny taona 1958, ny MPF niova ho Fiangonana ara-Pilazantsara eto Madagasika (FPM) tamin' ny taona 1960, ny LMS niova ho Fiangonan' i Kristy eto Madagasikara (FKM) tamin' ny taona 1962[2] [3].

Fiangonana tokana[hanova | hanova ny fango]

Taty aoriana vao hita sy niharihary ny vokatra ka tamin' ny taona 18 Aogositra 1968 ny Sinôda lehibe voalohany niarahan' ny misiona telo tonta sy ny Malagasy izay natao tao Toamasina. Ny 18 Aogositra 1968 no teraka ny firaisan' ny Fiangonana telo ka nahatonga ny Fiangonana tokana nomena ny anarana hoe "Fiangonan' i Jesoa Kristy eto Madagasikara" (FJKM). Ny mpitandrina sady filoha telo mirahalahy, dia i Titus Rasendrahasina (filohan' ny FKM) sy i Andrianaly Ratavao (filohan' ny FFM) ary Ralambomahay Jean Baptiste (filohan' ny FPM), no nanambara amin’ ny fomba ôfisialy ilay fampitambarana sy ny fahaterahan’ ny FJKM[2].

Andro ankehitriny[hanova | hanova ny fango]

Filoha nifandimby[hanova | hanova ny fango]

Ireto avy ireo filoha nifandimby hatramin’ izay niforonan' ny FJKM:

  • ny mpitandrina Titus Rasendrahasina (1968-1972),
  • ny mpitandrina Joseph Joelson Ramambasoa (1972-1992),
  • ny mpitandrina Edmond Razafimahefa (1992-2004),
  • ny mpitandrina Lala Haja Rasendrahasina (2004-2016),
  • ary ny mpitandrina Irako Andriamahasoa Ammi (2016-ka hatramin' izao) [2].

Fanisana[hanova | hanova ny fango]

Araka ny tranonkalan' ny FJKM dia misy 6 719 ny fiangonana voatsinjara anatin' ny sinôdam-paritany miisa 37 sy sinôda iraisam-pirenena iray[4]. Araka ny tatitry ny World Council of Churches tamin' ny taona 2016 kosa dia miisa 3 500 000 any ho any ny mpino, izay mitsinjara amin' ny fiangonana isan-toerana miisa 5 795 fehezina mpitandrina miisa 1 200[5] [6].

Rafi-pitondram-piangonana[hanova | hanova ny fango]

Ny rafitra presbyteriana synodaly ampiharina ao amin' ny FJKM dia rafitra ahitana fandaminana mifanao ambaratonga, araka izao: mifidy loholona (na diakona) ny fivorian' ny mpandray ny fanasan' ny Tompo, ka ireo olona voafidy ireo no mitantana ny fitandremana ary ny mpitandrina, iray amin' ny loholona izay tsy miavaka amin’ ny loholona hafa afa-tsy momba ny anjara asa fanompoana izay nanokanana azy (fampianarana Soratra Masina sy toriteny ary ny fitantanana ny sakramenta), ary ny mpihevi-draharaha ao amin' ny fitandremana no mamolavola azy, avy eo entina eo amin' ny fivorian’ ny mpandray, izay fahefana fara-tampony ao amin' ny fitandremana, izany volavolam-panapahan-kevitra izany mba hankatoavina[7].

Fiombonana[hanova | hanova ny fango]

Mikambana amin' ny Communion Mondiale des Eglises Réformées ny FJKM. Mikambana ao amin' ny Fiombonan' ny Fiangonana Kristiana eto Madagasikara (FFKM) izay ahitana koa ny Eglizy Katôlika Apôstôlika Rômanina (EKAR) sy ny Fiangonana Loterana Malagasy ary ny Eklesia Episkopaly Malagasy (EEM) izy. Mikambana ao amin' ny Fiombonan' ny Fiangonana Protestanta eto Madagasikara (FFPM) izay ahitana koa ny Fiangonana Loterana Malagasy (FLM).

Fisarahana[hanova | hanova ny fango]

Tamin' ny taona 2002 dia nisy olana nitranga tao amin' ny FJKM ka niforona vokatr' izany ny Fiangonana Protestanta Vaovao eto Madagasikara (FPVM) izay ahitana mpino miisa 300 000 niala avy amin' ny FJKM[8].

Ny finoany[hanova | hanova ny fango]

Ny fanekem-pinoana[hanova | hanova ny fango]

Maromaro ihany ny fanekem-pinoana ampiasain' ny FJKM ka isan' izany ny faneke-mpinoana apôstôlika sy ny fanekempinoana nikeana (na niseana) izay fanekem-pinoana ekiomenika.

Fanekem-pinoana apôstôlika[hanova | hanova ny fango]

"Mino an’ Andriamanitra Ray tsitoha, Mpanao ny lanitra sy ny tany aho, ary mino an’ i Jesoa Kristy, Zananilahy Tokana Tompontsika. Izay notorontoronina tamin’ ny Fanahy Masina, nateraky Maria Virijiny, nijaly raha nanapaka i Pontio Pilato, nohomboana tamin’ ny hazofijaliana, maty ka nalevina, nidina tany amin’ ny fiainan-tsy hita, nitsangana tamin’ ny andro fahatelo, niakatra ho any an-danitra, mipetraka eo ankavanan’ Andriamanitra Ray Tsitoha, avy any no hihaviany hitsara ny velona sy ny maty. Mino ny Fanahy Masina aho, ny Fiangonana Masina manerana izao tontolo izao, ny fiombonan’ ny olona masina, ny famelan-keloka, ny fitsanganan’ ny tena amin’ ny maty ary ny fiainana mandrakizay. Amena."

Fanekem-pinoana nisenô-kônstantinôpôlitana[hanova | hanova ny fango]

"Isika mino an' Andriamanitra Iray, Ray Tsitoha, Mpanao ny lanitra sy ny tany ary ny zavatra rehetra na ny hita na ny tsy hita. Ary an' i Jesoa Kristy Tompo Iray, Zananilahy Tokan' Andriamanitra nateraky ny Rainy talohan' izao rehetra izao, ny Mazava avy amin' ny Mazava. Andriamanitra tokoa avy amin' Andriamanitra nateraka fa tsy natao, miray amin' ny Ray amin' ny zavatra rehetra. Izy no nahariana izao tontolo izao. Noho ny amintsika olombelona sady ho famonjena antsika dia nidina avy tany an-danitra Izy, ary nataon' ny Fanahy Masina nofo avy tamin' i Maria Virijiny, dia tonga olona Izy. No homboana tamin' ny hazofijaliana ho fanavotana antsika, tamin' ny nanapahan' i Pontio Pilato Izy; nijaly Izy ka nalevina. Nitsangana tamin' ny maty tamin' ny andro fahatelo araka izay voasoratra Izy. Niakatra ho any an-danitra Izy, ary mipetraka ao an-tànana ankavanan' ny Ray; avy any no hiaviany indray amin' ny voninahitra hitsara ny velona sy ny maty, ary mandrakizay ny Fanjakany. Isika mino ny Fanahy Masina, Tompo sady mpanome aina. Izay avy amin' ny Ray sy ny Zanaka ka itsaohana sy ankalazaina miaraka amin' ny Ray sy ny Zanaka; Izy dia niteny tamin' ny vavan' ny mpaminany. Isika mino ny Fiangonana Iray, miorina amin' ny fanambaran' ny Apostoly ary manerana izao tontolo izao. Isika manaiky ny batisa iray ho famelan-keloka sady manantena ny fitsangan' ny maty ary ny fiainana mandrakizay. Amena".

Jereo koa[hanova | hanova ny fango]

Rohy ivelany[hanova | hanova ny fango]

  • "Iza moa ianao ry FJKM ?" (tsindrio eto) FJKN Ziona Vaovao Paris: http://www.fjkm-ziona-vaovao-paris.fr/
  • "Église de Jésus Christ à Madagascar" (Tsindrio eto) Conseil Œcuménique des Eglises

Loharano:[hanova | hanova ny fango]

  1. 1,0 et 1,1 Tantaran'ny FJKM: http://fjkmrenneslaval.com/sp-vfa37/tantaranny-fjkm/
  2. 2,0 2,1 et 2,2 FJKM Rennes-Laval “Tantaran’ny FJKM: 45 taona
  3. Fjkm-ambalavaoisotry “Tsiahy ny tantaran'ny FJKM Archived Martsa 2, 2019 at the Wayback Machine
  4. "Profile of FJKM"
  5. "Church of Jesus Christ in Madagascar (FJKM)" [tahiry], oikoumene.org
  6. Council for World Mission: The Church of Jesus Christ in Madagascar [tahiry].
  7. "Ny rafitra sy ny fitsipika ary ny fomba fitondrana eo anivon' ny fiangonana FJKM", fjkm-katedralyanalakely.org
  8. U.S. Department of State, "International Religious Freedom Report 2006: Madagascar" [tahiry].