Fanjakan'Imerina

Avy amin'i Wikipedia
Sauter à la navigation Sauter à la recherche
Ny sain'Imerina
Mari-piandrian'Imerina

Ny Fanjakan'Imerina (nanomboka tamin'ny taona 1787 hatramin'ny taona 1897) dia fanjakana Afrikana Tatsinanana izay nanjakazakan'i Madagasikara nadritry ny taonjato faha 19. Antananarivo no renivohiny.

Ny Fanjakan'Imerina dia nipoitra tamin'ny andro nanjakan'i Ralambo tamin'ny taonjato faha enina ambin'ny folo, eo ami'n'ny faritra avaratra atsinanan'Imerina ankehitriny. Ny mpanjaka voalohany araka ny Ntaolo dia nanjakan'Imerina tany amin'ny taonjato faha roa ambin'ny folo. Tamin'izany fotoana izany, ny faritra andrefan'Imerina izay nitondra ny anarana Imamo, dia fanjakana ihany koa, fa mbola lehibe noho imerina. Afaka eninjato taona dia lasa tokana ny fanjakan'Imerina tamin'ny andro nanjakan'i Andrianampoinimerina tamin'ny faran'ny taonjato faha 18. Tamin'ny andron'Andrianampoinimerina no nipoiran'ny Fokontany. Nofoanan'ny Repoblika Frantsay ny Fanjakana Merina tamin'ny fandresen'ny Frantsay tamin'ny Ady Hova-Frantsay izay nifarana tamin'ny 1895, ary lasa zanatany frantsay i Madagasikara, ary i Gallieni no governora.

Fihaviana[hanova | hanova ny fango]

Araka ny fikarohana nataon'ireo arkeôlôga, jenetisianina, mpandinika fiteny ary tantarata, ny ankamaroan'ny mponina malagasy dia avy amin'ny tamba-nosy indonezianina. Tonga teo amin'ny amorontsiraka andrefan'i Madagasiakra tamin'ny alalan'ny lakan-jejo tamin'ny taonjato faha efatra. Ireo mponina ireo dia antsoina hoe Ntaolo. Ireo atao hoe Ntaolo ireo dia niparitaka erak'i Madagasikara : misy ireo atao hoe Vezo izay nijanona teo amin'ny amorontsiraka, ary ireo Vazimba izay lasa nipetraka eny amin'ny tany avo, izay mbola be ala tamin'ny andron'ny Ntaolo.

Mpahita an'i Madagasikara voalohany[hanova | hanova ny fango]

Ireo mponina nahita an'i Madagasikara voalohany dia ireo mponina nipetraka teo amin'ny faritra atsimon'ny Nosy Kalimantan, toerana mbola ahitana ireo mpiteny daya (fiteny ma'anyan indrindra indrindra) mpiteny havan'ny fiteny malagasy rehetra.

Ny fe-potoana nitongavan'ny aostrônezianina indrindra tao Madagasikara dia tamin'ny taonjato fahaefatra hatramin'ny taonjato faha-iraika ambin'ny folo. Araka ny fitodiky ny korian-dranomasina, dia avy any avaratra ny Malagasy Ntaolo (prôtô-malagasy) no tonga tao Madagasikara.

Nitondra karazam-boninkazo maro dia maro ireo mpamily sambo avy any Azia Atsimo Andrefana, toy ny vary, ny akondro, ny voaniho, ny fary. Hain'ny Ntaolo malagasy ny mirafi-by ary ny manenona landy.[1]

Ny foko merina[hanova | hanova ny fango]

Ny mponina merina dia avy amin'ny sampanan'ny Vazimba (izay nisafidy ny hipetraka anaty ala). Ao amin'ny faritra Atsinanan'i Analamanga ankehitriny no nisian'izy ireo.

Ny fanjakan'Imerina[hanova | hanova ny fango]

Ny taon'ny merina dia nanomboka tamin'ny taonjato faha fito ambin'ny folo hatramin'ny taona 1895, dia nandimby ny taon'ny Vazimba.

Nanomboka tamin'ny taonarivo faharoa, ireo Vazimba izay mipetraka eo amin'ny tany avo, dia nandray vahiny avy any avaratra (arabo avy any Oman, persana avy any Shiraz) ary tatainanana (malay, javaney, boginesa) izay nitambatra tamin'ny Vezo ary ny Vazimba, amin'ny alalan'ny fanambadiana. Ny fahatongavan'ireo mponina vahiny ireo tao Madagasikara dia nanova lalina ny fiainan'ny foko vazimban'ny tany avo (izay antsoina koa hoe Hova na Ambaniandro). Tamin'ny nahatongavan'ny vahiny tao Madagasikara no nipoiran'ireo fanjakana Merina, Betsileo, Bezanozano ary Bara.

Nanomboka tamin'ny taonjato faha 16 ny fampiraisana ny tany "Merina", tamin'ny andron'i Andriamanelo, hova-vazimba iray ary mpandovan'i Rafohy, mpanjakan'i Alasora. Ny zanak'i Andriamanelo, Ralambo (1575-1600), tamin'ny alalan'ny fanambadiany an'i Zanak'i Rabiby dia namorona ny fanjakan'Imerina Roa Toko, manana faritra roa. Nanaraka azy i Andriamasinavalona (1675-1710) izay namorona ny fanjakan'Iemerina Efa-Toko manana faritra efatra. Tamin'i nanjakan'i Andrianampoinimerina (1778-1810) ilay fanjakan'Imerina Efa-toko vao tena tanteraka. Ny zanaka ary mpandimby an'i Andrianampoinimerina, i Radama Voalohany (1810-1828), dia nanan-tanjona ny hamorona ny fanjakan'i Madagasikara.

Fianjadiana eoropeana ary Fanjakan'i Madagasikara[hanova | hanova ny fango]

Nanomboka anjadian'ny eoropeana ny firenena Merina izay efa manjaka manerana an'i Madagasikara. Ny fiantsoan'ny eoropeana an'ilay fanjakana merina izany dia "Fanjakan'i Madagasikara" nanomboka tamin'ny taonjato faha 19 hatramin'ny taona 1896. Anisan'ny vokatry ny fianjadian'ny Eoropeana ao Madagasikara : ny abidy latina (1823), ny finoana kristianina (nivadika kristianina i Ranavalona Faharoa (1868-1883)), ny fampianarana, ny basy sy ny tafondro, sns...

Jereo koa[hanova | hanova ny fango]

Rohy ivelany[hanova | hanova ny fango]

Tsiahy[hanova | hanova ny fango]

  1. Ny fihavian'ny mponina malagasy, amin'ny fiteny frantsay