Fanavaozam-piangonana

Avy amin'i Wikipedia
Sauter à la navigation Sauter à la recherche
I Martin Lotera tamin'ny taona 1529, sary nataon'i Lucas Cranach der Ältere.

Ny Fanavaozam-piangonana, izay atao hoe koa Reformasiona na Reforma, dia fihetsiketsehana ara-pivavahana tamin'ny taonjato faha-16 tao amin'ny Fiangonana Tandrefana izay nanapitra ny fahambonian'ny Papa eo amin'ny fitondram-piangonana sady niafara tamin'ny fiforonan'ny Fiangonana protestanta maro. Ny Fanavaozam-piangonana dia vokatry ny faniriana ny hiverina amin'ny loharano nipoiran'ny Kristianisma. Te hanome lanja ny fivavahana sy ny fiainana ara-tsosialy amin'ny fomba fijery hafa koa ireo mpanavao fiangonana (na reformatora).

Ny Reformasiona dia ahitana taratra ny fanahian'ny fanahin'olombelona[1], ny amin'ny famonjena, izay ivon'ny fisaintsainan'ireo mpanavao finoana, izay namaky bantsilana ny fahasimban'ny fiarahamonina manontolo nateraky ny fivarotana ny indolzansa. Nanararaotra ny firoborobon'ny fanaovana pirinty ny mpanavao finoana mba hanaparitahany ny Baiboly amin'ny fitenin'ny olona andavanandro (indrindra amin'ny fiteny alemàna taorian'ny fandikan-teny nataon'i Martin Lotera), sady naneho fa ny Baiboly dia tsy miresaka ny amin'ny olo-masina, na ny amin'ny fanaovana fotoam-pivavahana amin'ny Maria Virjina, na ny amin'ny afo fandiovana. Ny fakana hevitra avy amin'ny Baiboly ho filamatra anefa no isan'ny zavatra nanetsika ireo mpanavao finoana. Izany foto-kevitra izany, izay fantatra amin'ny teny latina hoe Sola scriptura ("ny Soratra Masina irery ihany"), no nitari-dalana azy ireo.

Natombok'i Martin Lotera fony izy monka (na moanina) katolika tamin'ny 31 Oktobra 1517 tao amin'ny Empira Masina sy i Ulrich Zwingli tao Zorika, avy eo i Martin Bucer tao Strasborga ary taty aoriana i Jean Calvin tao Parisy sy tao Jeneva ny Reformasiona ka nahazo ny ampahany be tamin'i Eoropa Avaratra-Andrefana. Nandamoka ny ezaka fampihavanana natao tamin'izay ka teraka ny fivakisana teo amin'ny Fiangonana katolika romana sy ireo Fiangonana protestanta. Ny Reforma nataon'ny Fiangonana katolika hanoherana izany nonomboka tamin'ny konsily tao Tridentio (na Trento) dia tsy nahatafaverina afa-tsy ampahany amin'ny mponina efa niova ho protestanta.

Nanana endrika politika koa ilay Reformasiona protestanta satria lasa fitaovana nentin'ireo andriandahy tany Eoropa haneho ny fahaleovantenany manoloana ny fahefan'ny Papa izay lazaina fa fitondram-pajakan'Andriamanitra (teokrasia) manerana izao tontolo izao. Nentin'ireo mponina maro hikomy manoloana ny andriamanjaka tsy ankasitrahany toa izay nisy tao Ekosy sy tao Holanda aspaniola koa ny Reformasiona. Maro ny vokatr'ilay fihetsiketsehana tamin'ny taonjato faha-16, dia disadisa teo amin'ny emperora Habsbourg sy ireo andriandahy alemàna, ary koa ireo ady an-trano tao Frantsa sy tao Angletera ary tao Ekosy.

Jereo koa:[hanova | hanova ny fango]

Loharano[hanova | hanova ny fango]

  1. Paul Faure, La Renaissance, PUF, 1986, p. 108