Hankany amin'ny vontoatiny

Faingomihantona

Avy amin'i Wikipedia

Ny faingomihantona na faingo mihantona dia mari-tsoratra kely miendrika faingo apetraka eny ambony kokoa (') izay ampiasaina hanamarihana ny fanjavonan' ny litera iray na maro (matetika zanatsoratra) avy amin' ny voanteny iray mba hanamora ny fanononana na hanajana ny gadona ao amin' ny fiteny. Na izany aza dia samy manana ny fitsipika mifehy ny fampiasana ny faingomihantona ny fiteny tsirairay.

Amin' ny fanoratana voakaly tsara (indrindra amin' ny famoahana boky), dia ampiasaina ny faingomihantona mahitsy miolika (’) fa tsy ny faingomihantona mahitsy an' ny milina fanoratana ('), izay tsy inona fa farango mahitsy tsotra. Ohatra: l’homme (fanoratana voakaly tsara), l'homme (fanoratana tsy voakaly).

Faingomihantona ao amin' ny teny malagasy

[hanova | hanova ny fango]

Fitsipika

[hanova | hanova ny fango]

Ampiasaina ao amin' ny teny malagasy ny faingomihantona mba hanamarihana ny fanjavonan' ny zanatsoratra farany ao amin' ny teny iray (matetika ny "a"; ohatra: tanana lasa hoe tanan'). Taloha ny faingomihantona dia nantsoina hoe "solon-janatsoratra". Mety hahitana faingo mihantona koa ny eo am-piantombohan' ny teny iray raha misy ny litera latsaka tandrify eo (ohatra: 'zaho ho solon' ny hoe izaho). Tsy voafehin' ny fenitra tokana ny fisian' ny elanelana na tsia aorian' ny teny misy faingomihantona mamarana.

Momba ny fisiana na tsy fisian' ny elanelana

[hanova | hanova ny fango]

Aiza ny tena fanoratra, "tandrok' osy" (misy elanelana) sa "tandrok'osy" (tsy misy elanelana)?

Fitsipika tamin' ny voalohany

[hanova | hanova ny fango]

Amin' ny fomba fanoratra ny teny malagasy dia tsy noheverina ho mari-panohizan-teny ny faingomihantona fa mariky ny fanafoanan-janapeo, ary soratana misaraka mazava tsara ny teny roa mifanarakaraka, na misy na tsy misy faingomihantona. Ity fomba fanoratra ity dia maneho tsara ny rafi-pifehezanteny malagasy, izay mitazona ny fisarahan' ny teny tsirairay rehefa soratana na dia misy aza ny litera latsaka.

Tsy apetaka avy hatrany amin' ilay teny misy faingomihantona ny teny manaraka azy fa misy elanelana[1]. Ohatra: ny hoe "tolaka + andro" dia lasa soratana toy izao "tolak' andro" (fa tsy "tolak'andro"). Ahitana io fomba fanoratra io ny Dictionnaire malgache-français, nosoratan' i Abinal Antoine sy Malzac Victorin, sy ny Dictionnaire français-malgache, nosoratan' i Malzac Victorin. Toraka izany koa ny Grammaire malgache nosoratan' i Régis Rajemisa-Raolison. Ny Baiboly prôtestanta amin' ny teny malagasy (Ny Baiboly) tamin' ny taona 1965 izay naverina natonta hatramin' ny taona 2008 dia manaja io fitsipika io. Toy izany koa ny Filozofia malagasy nosoratan' i Antoine de Padoue Rahajarizafy. Indreto misy ohatra vitsivitsy amin' ny fisian' ny elanelana ao amin' ny Rakibolana sy Rakipahalalana malagasy:

  • amin' ny[2];
  • matoantenin' ny mpanao[3];
  • antsiben' Andriamanitra[4].

Fahazarana taty aoriana

[hanova | hanova ny fango]

Taty aoriana anefa, noho ny fandeferana ny tsy fametrahana elanelana eo amin' ny teny roa (ny voalohany misy faingomihantona) dia lasa fahazaran' ny daholobe ny tsy mametraka io elanelana io. Fahita amin' ny boky natonta taty aoriana ny tsy fisian' ny elanelana aorian' ny faingomihantona, anisan' izany ny ao amin' ny Baiboly prôtestanta sy katôlika amin' ny teny malagasy natonta taty aoriana sy ny Rakibolana malagasy nosoratan' i Régis Rajemisa-Raolison.

Faingomihantona ao amin' ny teny frantsay

[hanova | hanova ny fango]

Fandatsahana litera tsy maintsy atao

[hanova | hanova ny fango]

Ao amin' ny teny frantsay dia misolo ny zanatsoratra farany (matetika e) eo alohan' ny zanatsoratra na ny h moana (h muet) ny faingomihantona mba hisorohana ny fifanarakarahana zanapeo tsy mahazatra. Fitsipika ara-pitsipi-pitenenana hentitra io ho an' ireo tranga ireo. Ohatra; l’homme (fa tsy le homme), c’est (fa tsy ce est), j’ai (fa tsy je ai).

Ampiasaina hanoratana ny fitenin' ny olona mifankahazatra

[hanova | hanova ny fango]

Ampiasaina koa ny faingomihantona mba hanamarihana ny fanafoanana litera amin' ny fiteny am-bava ampiasain' ny olona mifankahazatra izay nadika araka ny fanononany azy. Ohatra; T’as vu ça ? (= Tu as vu ça ?), Y m’a dit ça hier. (= Il m’a dit ça hier.).

Anaran-tsamirery na anarana tsy frantsay

[hanova | hanova ny fango]

Indraindray ny faingomihantona dia ampiasaina hanoratana anaran-tsamirery toy ny hoe O’Neill, O’Brien (anarana irlandey).

Faingomihantona ao amin' ny teny anglisy

[hanova | hanova ny fango]

Faingomihantona ilazana fananana

[hanova | hanova ny fango]

Ao amin' ny teny anglisy dia ampiasaina ny faingomihantona mba hilazana fananana. Io no anisan' ny fampiasana mahazatra indrindra amin' io fiteny io. Ohatra: John’s book ("Ny bokin' i John"), The cat’s tail ("Ny rambon' ny saka"). Marihina fa amin' ny endriny milaza maro (plural), raha mifarana amin' ny -s ny teny, dia apetraka eo aorian' io s io ny faingomihantona. Ohatra: The students’ books ("Ny bokin' ny mpianatra")

Ampiasaina amin' ny fanjavonana feon-teny

[hanova | hanova ny fango]

Ampiasaina ny faingomihantona hanehoana sy hasolo ny fanjavonana feon-teny. Tena fahita amin' ny fiteny isan' andro ity fomba fanoratra ity. Ohatra: don’t (= do not), I’m (= I am), it’s (= it is na it has).

Jereo koa

[hanova | hanova ny fango]

Boky azo anovozan-kevitra

[hanova | hanova ny fango]

Ho an' ny teny malagasy

  • Malzac Victorin, Dictionnaire français-malgache.

Loharano sy fanamarihana

[hanova | hanova ny fango]
  1. "Faingomihantona", Rakibolana sy Rakipahalalana malagasy
  2. "Amin' ny", Rakibolana sy Rakipahalalana malagasy
  3. "Matoantenin' ny mpanao", Rakibolana sy Rakipahalalana malagasy
  4. "Antsiben' Andriamanitrariamanitra", Rakibolana sy Rakipahalalana malagasy