Epistily voalohany ho an'ny Korintiana

Avy amin'i Wikipedia
Sauter à la navigation Sauter à la recherche

Ny Epistily voalohany ho an'ny Korintiana na Tararasy voalohan'i Masindahy Paoly ho an'ny Kôrintianina dia boky ao amin'ny Baiboly ao amin'ny Testamenta Vaovao izay isan'ireo atao hoe epistily. Taratasy voalohany nalefan'ny Apostoly Paoly ho an'ny fiangonana kristiana tany Korinto izany. Teo anelanelan'ny taona 50 sy 57 no nanoratany azy.

Anaran'ny boky[hanova | hanova ny fango]

᾽Επιστολὴ πρὸς Κορινθίους / Epistolê pros Korinthious no anaran'io epistily io amin'ny teny grika fa Epistula I ad Corinthios kosa amin'ny teny latina.

Ny Protestanta malagasy sy ny ankamaroan'ny Kristiana malagasy tsy katolika dia manao hoe Epistily voalohany ho an'ny Korintiana (hafohezina amin'y hoe Korintiana voalohany) fa ny Katolika malagasy kosa manao azy hoe Epistolà na Taratasy voalohan'i Masindahy Paoly ho an'ny Kôrintianina (hafohezina amin'ny hoe Kôrintianina voalohany).

Tantara[hanova | hanova ny fango]

Araka ny Asan'ny Apostoly 18.1-16, ny Apostoly Paoly no nanorina ny fiangonana tao Korinto. Nitoetra tao tanatin'ny 18 volana i Paoly tamin'ny fitsidihany azy fanindroany. Avy any Atena izy tamin'izay. Tao amin'ity tanàna ity izy no niady hevitra tamin'ireo filozofa grika teo amin'ny Aeropaga (Asa 16.17-34). Teo koa izy no nifanena tamin'ny Jiosy atao hoe Akoila sy ny vadiny atao hoe Prisila. Nonina tao aminy i Paoly. Nankany amin'ny sinagoga isan-tsabata mba hitantara amin'ny Jiosy sy Grika ny amin'ny nisehoan'i Jesoa Kristy aminy izay ninoany fa Mesia.

Maro ny Jiosy nampahalala an'i Paoly fa tsy tia izany fampianarana izany. Na izany aza dia nisy ny Jiosy nino sady natao batisa. Izany no niantombohan'ny fiangonana tao Korinto. Nody i Paoly taorian'ny fanorenany ny fiangonana tao Korinto. Tamin'izany no nahenoany ny olana mitranga ao amin'ny fiangonana vao naoriny. Rehefa tao Korinto i Paoly dia nanao asa tanana mba hivelomany (1Kor. 4.12; 9.1-18).

Famintinana[hanova | hanova ny fango]

Teo amin'ny Jiosy no nanombohan'i Paoly ny asany nefa nandeha tany amin'ny Jentilisa izy mba handre ny amin'i Jesosy Kristy koa ny tsy Jiosy ka hanaraka ny fampiarany. Betsaka ny mahantra teo amin'ny Kristiana tao Korinto (1Kor. 1.26-29). Tsy tian'i Paoly ny fisian'ny fitsitokotokoana teo amin'ireo Kristiana tao Korinto (1Kor. 1.10 - 4.21). Nanoro hevitra azy ireo izy ny amin'ny fomba tokony hifampitondrany (1Kor. 5.1 - 6.20). Namaly ny fanontanian'ireo Kristiana ny amin'ny fanambadiana (1Kor. 7.1-40) sy ny amin'ny sakafo aterina amin'ny sampy koa izy (1Kor. 8.1-13). Namporisika ny Kristiana hanompo an'Andriamanitra amin'ny fomba tena izy i Paoly (1Kor. 10.1-14.40) sy ho hentitra amin'ny finoana fa Andriamanitra no nandresena ny fahafatesana (1Kor. 15.1-58). Ammaran'i Paoly koa fa abony noho ny zavatra rehetra ny fitiavana ha raha ny Kristiana no mifankatia dia tsy hisy olana tsy ho voavaha (1Kor. 13.4-8).

Fizaràna ao amin'ny epistily[hanova | hanova ny fango]

Azo zaraina dimy epistily:

Ho iray ny Fiangonana fa tsy hizarazara (1.1 – 4.21)[hanova | hanova ny fango]

  • Teny fiarahabana sy fisaorana (1.1-9)
  • Fananarana noho ny fitsitokotokoana (1.10 – 2.16)
  • Ny mpitory teny sy ny fisedrana hahazo azy (3.1 – 4.5)
  • Ny fiavonavonan’ny Korintiana (4.6-21)

Fitondran-tena sy fanambadiana kristiana (5.1 – 7.40)[hanova | hanova ny fango]

  • Ny amin’ilay lehilahy nanambady olom-pady (5.1-13)
  • Tsy tokony hitondra ny fifanolanany ho tsarain’ny tsy mpino (6.1-11)
  • Ny fijangajangana (6.12-20)
  • Ny fanambadiana kristiana (7.1-40)

Ny Kristiana manoloana ny fanompoan-tsampy (8.1 – 10.33)[hanova | hanova ny fango]

  • Ny henan-tsorona tamin’ny sampy (8.1-13)
  • Tsy nila karama tamin’ny Kristiana i Paoly (9.1-27)
  • Lesona avy amin’ny fiainan’ny Zanak’i Israely (10.1-33)

Ny fivorian’ny Kristiana sy ny fanomezam-pahasoavana (11.1 – 14.40)[hanova | hanova ny fango]

  • Ny fitafian’ny vehivavy (11.1-16)
  • Ny fanasan’ny Tompo (11.17-34)
  • Ny fanomezam-pahasoavana (12.1-11)
  • Toy ny vatana sy ny rantsam-batana (12.12-31)
  • Ny fitiavana (13.1-13)
  • Ny fiteny tsy fantatra (14.1-25)
  • Fitsipiky ny fampiasana ny fanomezam-pahasoavana (14.26-40)

Ny fitsanganan-ko velona (15.1 – 16.24)[hanova | hanova ny fango]

  • Misy tokoa ny fitsangana-ko velona (15.1-34)
  • Ny antsipiriany momba ny fitsanganana amin’ny maty (15.35-58)
  • Fanangonam-bola ho an’ireo Kristiana mahantra any Jerosalema (16.1-4)
  • Famangiana hataon’i Paoly any Korinto (16.5-12)
  • Fanaovam-beloma (16.13-24)

Jereo koa[hanova | hanova ny fango]

Ireo Epistilin'i Paoly: