Celosia argentea var. cristata

Ny Celosia argentea var. cristata, na Celosia cristata teo aloha, dia karazan-javamaniry mamony roa ravin-tsimoka, maniry isan-taona, anisan' ny vondron-karazana Celosia ao amin' ny fianakaviana Amaranthaceae. Atao hoe sangasanga, sanganakoholahy, na sangasanganakoholahy izy io amin' ny teny malagasy. Teratany indrindra any amin' ny faritra manana toetany trôpikaly sy faritra manana toetany antonony any Amerika sy Azia itỳ zavamaniry itỳ (toy ny karazana Celosia rehetra). Ovan-karazan' ny Celosia argentea izy io.

Azo inoana fa avy any India izy io, izay voavonjy tsy ho lany tamingana tamin' ny alalan' ny fambolena noho ny maha zava-dehibe azy io ara-pivavahana. Namboly azy io eo akaikin' ny tempoly ny mpikarakara zaridaina indianina sy birmanina ary sinoa. Io zavamaniry io dia mahatohitra ny ankamaroan' ny aretin-javamaniry, ary afaka maniry tsara anaty trano na ivelany. Na izany aza, dia amin' ny toerana misy tara-masoandro sy tsy mitazona rano tsara izy ireo no tena tsara indrindra, satria io zavamaniry io dia mora voan' ny aretina vokatry ny holatra.

Ambolena indrindra ho zavamaniry fanao haingo ny sanganakoholahy noho ny vondromboniny mialonalona sy toa misy velory mampiavaka azy. Ampiasaina anaty trano izy io mba hatao haingo sady azo tapahina sy hamainina ny voniny mba hanamboarana fehezam-boninkazo maina. Azo hanina ny raviny sy ny voniny. Matetika izy ireo no ambolena hatao sakafo any India sy any Afrika Andrefana ary any Amerika Atsimo.

Fiforonan-teny

Avy amin' ny teny grika hoe keleos, izay midika hoe "mirehitra", ny teny hoe Celosia, ilazana ny famelany miendrika lelafo. Manana vondrombony miendrika sangan' akoholahy mialonalona itỳ zavamaniry itỳ, izay manome azy ny anaram-bosotra "sangan' akoholahy".

Famariparitana

Zavamaniry tokan-taho izy io, eo amin' ny 20 sm eo ho eo ny haavon' ny sanganakoholahy. Zavamaniry trôpikaly, maniry isan-taona ny sanganakoholahy. Amin' ny maha ahitra azy dia tsy manana taho minofon-kazo izy, fa taho mahitsy tsy misy rantsana. Maniry tsara izy ireo na amin' ny toerana mando na maina.

Ravina

Misy raviny salavalava miendrika lela lefona, maranitra, maitso tanora, indraindray misy loko mena na volomparasy ny sanganakoholahy, miaraka amin' ny vondrombony eny an-tendrony.

Vony

Mipoitra avy eo amin' ny ravin' ny sanganakoholahy ny vondrombony matevina, fisaka, sahala amin' ny velory, miendrika sangan' akoholahy, mivelatra, matevina, na miforiporitra na mialanalona. Manomboka amin' ny mavo ka hatramin' ny volomparasy ny lokon' ny voniny, ankoantry ny loko anelanelany rehatra.Hatramin' ny Jona ka hatramin' ny fotoan' ny fanala voalohany ny famelanany; ary ny voniny dia mety maharitra hatramin' ny 8 herinandro.

Voa

Afaka mamokatra vihim-boa be dia be, hatramin' ny 1 500 isaky ny grama, ny vony tsirairay.

Fambolena

Maniry amin' ny tany salama sy be akora ôrganika ary tia masoandro feno na alo-bandana ny sanganakoholahy. Amin' ny volana Marsa ka hatramin' ny Mey no fotoana famafazana azy eo amin' ny lafika mafana, avy eo aketsa indray mandeha na indroa ary ambolena amin' ny volana Mey na Jona. Mila tondrahana tsara izy mandritra ny fahavaratra, indrindra eo amin' ny fotony, ary hamony izy io mandra-pahatongan' ny fanala voalohany. Miparitaka tsara amin' ny alalan' ny vihim-boany ny Celosia.

Fampiasana

Haingo

Ambolena indrindra ny sanganakoholahy mba ho haingo noho ny vonin' ny sanganakoholahy mahavariana sy tian' ny mpamboly voninkazo noho ny voniny miavaka tsy manam-paharoa. Azo tapahina sy hamainina ny voniny mba hanamboarana fehezam-boninkazo maina.

Sakafo

Toy amin' ny Amaranthus (anampatsy, anampatsa, na anantarika) ny sanganakoholahy ka azo atao anana ny Celosia cristata. Any amin' ny tapany atsimon' i Nizerià, any Benino, any amin' ny Repoblikan' i Kôngô ary any Indônezia no be mpihinana azy io indrindra. Mazàna no ambolena eny amin' ny zaridainan-trano sy toeram-pambolena madinika izy io, mba hampiasaina ao an-tokantrano na havarotra. Azo hanina koa ny tahony sy ny voniny tanora. Ankoatra izay, ny vihim-boany dia azo hanina ary sokajina ho saika voamadinika. Noho ny fahatoherany ny bibikely mpanimba sy ny aretina ary ny fanomezany vokatra betsaka dia toa azo asolo tsara ny Amaranthus ny Celosia cristata.

Any Kôrea, ny vonin' ny Celosia cristata dia ampiasaina indraindray ho fanaingoana ny tsindrin-tsakafo sy ny mofo vary ary ny zava-pisotro misy alikaola nandomana voninkazo.

Fifehezana ahidratsy

Nasehon' ny fandinihana iray fa afaka manampy amin' ny fifehezana ny fitomboan' ny ahidratsy eny an-tsaha itỳ ovan-karazan' ny Celosia argentea itỳ. Indrindraindrindra, rehefa ambolena miaraka amin' ny voly voamadinika na ampemby, dia afaka manampy amin' ny fampihenana ny fihanaky ny Striga izay vondron-karazan-javamaniry katsentsitra. Tamin' io fanadihadiana io dia nitombo be ny vokatra rehefa nambolena niaraka tamin' ny voly hafa ny Celosia cristata. Toa mamoaka singa haro mahatonga ny fitsimohana tsy ara-dalànan' ny vihim-boan' ny Striga ny Celosia cristata, ka mahatonga azy ireo hitsimoka nefa tsy misy zavamaniry mpampiantrano sahaza azy. Toa mahatratra metatra maromaro miala amin' ny fototry ny Celosia cristata ny fiasan' ireo singa ireo, ka mampihena ny fitsimohan' ny Striga hatramin' ny 68 % raha oharina amin' ny landihazo, izay nampiasaina ho vavolombelona tamin' ny fanadihadiana natao.

Singa simika

Misy singa simika isan-karazany ny Celosia cristata, anisan' izany ny rano, ny vitaminina C, ny karôtenôida, prôteinina, nitrata ary ny ôksalata. Fanampin' izany, ny sapôninina triterpenika, izay haro voajanahary manana toetra toy ny savony, dia hita ao amin' ny fakany sy ny vihim-boan' io zavamaniry io. Misy siramamy, ny fakany, fa ny raviny sy ny tahony kosa dia be flavônôida, izay haro antiôksida. Misy mahabe amany ny fihinanana ny vihim-boany.

Mety misy dôpaminina betsaka ny vondrombony mavo amin' ny Celosia argentea var. cristata sy Celosia argentea var. plumosa. Nisy fiantraikany miaro ny aty sy mandrisika ny hery fiarovana ny selôzinina, izay pôlisakarida ao amin' ny vihim-boan' ny sanganakoholahy.

Naneho fiasa miady amin' ny metastazy ao amin' ny atin' ny totozy ny singa levona anaty rano avy amin' ny vihim-boa.

Jereo koa

Celosia

Celosia argentea
Celosia trigyna

Sangasanga (Celosia cristata, Cyperus papyrus, Hydrostachys imbricata, Hyptis pectinata, Salvia coccinea)
Sangasanganakoholahy (Celosia cristata, Clerodendrum petunioides, Cnestis glabra, Hydrostachys imbricata)