Boky voalohan' ny Fanekena
Ny Boky voalohan' ny Fanekempihavanana na Boky voalohan' ny Fanekena (izay atao hoe Mäshafä Kidan I) dia boky anisan' ny kanôna lehiben' ny Testamenta Vaovao ao amin' ny Fiangonana ôrtôdôksa teoahedô, izay ahitana boky 35 amin' ny fitambarany, ka tsy mitovy amin' ny boky 27 ao amin' ny Testamenta Vaovao eken' ny ankamaroan' ny fiangonana kristianina hafa. Manome fahatakarana manan-danja momba ny fotopampianaran' ny Fiangonana ôrtôdôksa teoahedô sy ny fanao litorjika nampitaina tamin' ity lova trananiny ity ny Boky voalohan' ny Fanekena. Fantatra amin' ny lohateny feno kokoa hoe ኪዳን ዘእግዚእነ ኢየሱስ ክርስቶስ / Kidan Zä’egzi’enä Iyäsus Krestus ("Testamentan' i Jesoa Kristy Tompontsika") koa izy io.
Votoaty sy toetrany
[hanova | hanova ny fango]Ny Bokin' ny Fanekempihavanana dia asasotratra misy fizaràna roa lehibe (Boky I sy Boky II) izay heverina ho boky roa misaraka ao amin' ny kanônan' ny Testamenta Vaovao teoahedô. Ny asasoratra dia mirakitra ny fampianaran' i Jesoa Kristy tamin' ny mpianany tany Galilea nandritra ny 40 andro taorian' ny nitsanganany tamin' ny maty sy talohan' ny niakarany tany an-danitra. Ny Boky voalohan' ny Fanekena dia mifantoka indrindra amin' ny filaharan' ny Fiangonana (ሥርዓተ ቤተ ክርስቲያን / Ser'atä Béta Krestiyan). Misy fizaràna enimpolo miresaka momba ny fitsipi-pifehezana ara-pivavahana sy ny litorjia ary ny fitsipi-pitondran-tena ho an' ny Kristianina ity boky ity.
Sata
[hanova | hanova ny fango]Ny Bokin' ny Fanekempihavanana (ny ampahany roa) dia iray amin' ny boky momba ny Lamin' ny Fiangonana izay tafiditra ao amin' ny kanôna lehiben' ny Baiboly ôrtôdôksa teoahedô (izay ahitana boky 81 na mihoatra, arakaraka ny fanasokajiana). Ao amin' io fiangonana io dia heverina ho kanônika (voatsilon' ny Fanahy Masina sy mametraka fenitra ho an' ny finoana sy ny fanao), na dia tsy tafiditra ao amin' ny kanônan' ny Baibolin' ny Katôlika sy ny Prôtestanta ary Ôrtôdôksa Tatsinanana aza. Ny manam-pahaizana tandrefana dia mihevitra azy io ho asasoratra momba ny lamina ekleziôlôjika (pseodepigrafa) tatỳ aoriana. Matetika dia sarotra kokoa ny mahita ny kanôna lehibe iray manontolo ao amin' ny famoahana tamba-boky iray (anisan' izany ny Bokin' ny Fanekempihavanana), eny fa na dia any Etiôpia aza, raha oharina amin' ny kanôna kely izay misy boky 81 (ahitana ny Bokin' i Enôka sy ny Bokin' ny Jobily, izay tsy kanônika ho an' ny ankamaroan' ny fiangonana hafa).