Aretin'ny maha-izy azy misaraka
| Dissociative identity disorder | |
|---|---|
| Anarana hafa: Multiple personality disorder, split personality[1][2] | |
 | |
| An artist's interpretation of multiple "dissociated personality states" | |
 | |
| Manam-pahaizana manokana momba ny | Psychiatry, clinical psychology |
| Soritr'aretina | At least two distinct and relatively enduring personality states, trouble remembering certain events[3] |
| Faharetana | Long-term[4] |
| Antony | Childhood trauma, therapy induced[5][6] |
| Diagnostika | Based on clinical criteria[5] |
| Diagnostika samihafa | Major depressive disorder, bipolar disorder, PTSD, psychotic disorder, personality disorder, conversion disorder[3] |
| Fitsaboana | Supportive care, psychotherapy[4] |
| Hatetika | ~1.5–2% of people[3][7] |
Ny fikorontanan’ny maha-izy azy misaraka (DID), fantatra taloha amin’ny hoe fikorontanan’ny toetra maro (MPD), dia aretina ara-tsaina miavaka amin’ny fisian’ny toetra roa na mihoatra izay samy miavaka sy maharitra ao amin’ny olona iray. [1] [2]
Ity aretina ity dia miaraka amin’ny banga amin’ny fitadidiana izay mihoatra noho ny fanadinoana mahazatra. [2] [3] Ireo toetra samihafa ireo dia mety hifandimby hiseho amin’ny fitondran-tenan’ilay olona, na dia mety hiovaova aza ny fomba isehoan’izany. [2] [3]
Matetika, ny olona voan’ny DID dia mety hanana aretina hafa miaraka aminy, toy ny fikorontanan’ny adin-tsaina aorian’ny trauma, ny fikorontanan’ny toetra (indrindra ny borderline sy ny avoidant), ny fahaketrahana, ny fikorontanan’ny fampiasana zava-mahadomelina, ny fikorontanan’ny fiovam-po, ny fikorontanan’ny soritr’aretina somatika, ny fikorontanan’ny fihinanana, ny fikorontanan’ny obsessive-compulsive, ary ny fikorontanan’ny torimaso. [2]
Fahita ihany koa ny fandratrana tena, ny fisehoan’ny fikorontanan’ny hozatra tsy vokatry ny androbe, ny fahatsiarovana tampoka ny zava-nitranga taloha (flashbacks), ny fikorontanan-tsaina, ary ny eritreritra na faniriana hamono tena. [4]
Misy matihanina mino fa ny ratram-po tamin'ny fahazazana no antony.[5] Amin'ny 90%-n'ny tranga eo ho eo, dia misy tantaran'ny fanararaotana nandritra ny fahazazana, raha toa kosa ny tranga hafa dia mifandray amin'ny traikefa tamin'ny ady na olana ara-pahasalamana nandritra ny fahazazana. Inoana fa misy anjara toerana ihany koa ny anton-javatra ara-pandovan-toetra.[6] Ny petra-kevitra hafa dia ny hoe vokatra azo avy amin'ny teknika ampiasain'ny mpitsabo sasany izany, indrindra fa ireo mampiasa hipnôzy.[6][8] Tsy tokony hatao ny fitiliana raha toa ka voaporofo tsara kokoa ny toe-pahasalaman'ilay olona noho ny fidorohana zava-mahadomelina, ny androbe, ny olana ara-pahasalamana ara-tsaina hafa, ny filalaovana sary an-tsaina amin'ny ankizy, na ny fanao ara-pivavahana.[3]
Amin'ny ankapobeny, ny fitsaboana dia ahitana fikarakarana sy torohevitra manohana.[4] Matetika mitohy tsy misy fitsaboana ny aretina.[4][9] Inoana fa misy fiantraikany eo amin'ny 1.5% eo ho eo amin'ny mponina amin'ny ankapobeny izany (mifototra amin'ny santionany kely avy amin'ny vondrom-piarahamonina amerikana) ary 3% amin'ireo miditra hopitaly noho ny olana ara-pahasalamana ara-tsaina any Eoropa sy Amerika Avaratra.[3][7] Matetika kokoa ny vehivavy no voan'ny DID raha oharina amin'ny lehilahy.[6] Nitombo be ny isan'ny tranga voarakitra an-tsoratra tamin'ny tapany faharoa tamin'ny taonjato faha-20, niaraka tamin'ny isan'ny maha-izy azy izay nolazain'ireo voakasik'izany.[6]
Mampiady hevitra ny DID na eo amin'ny sehatry ny fitsaboana aretin-tsaina na eo amin'ny rafi-pitsarana.[6][10][8] Amin'ny raharaham-pitsarana, dia nampiasaina ho toy ny endrika fiarovana amin'ny fahaverezan-tsaina tsy dia mahomby loatra izany.[11][12] Tsy mazava raha ny fitomboan'ny tahan'ny aretina dia vokatry ny fahafantarana tsara kokoa na ny anton-javatra ara-tsosialy sy ara-kolontsaina toy ny fanehoana an-tsary amin'ny media.[6] Ny ampahany betsaka amin'ny aretina dia mifandray amin'ny mpitsabo vitsivitsy, izay mifanaraka amin'ny petra-kevitra fa ny DID dia mety ho vokatry ny mpitsabo.[6] Mety miovaova arakaraka ny kolontsaina ihany koa ireo soritr'aretina mahazatra miseho any amin'ny faritra samihafa eto amin'izao tontolo izao, ohatra ny fiovan'ny maha-izy azy izay maka endrika fanahy, andriamanitra, matoatoa, na olona angano ao amin'ny kolontsaina izay mahazatra ny fisian'ny fanahy.[3] Endrika:RpNy endrika fibodoana ny fikorontanan'ny maha-izy azy tsy ara-dalàna dia tsy nahy, mampijaly ary mitranga amin'ny fomba mandika ny fenitra ara-kolontsaina na ara-pivavahana.[3] Endrika:Rp
References
[hanova | hanova ny fango]- ↑ (2011) Essentials of Psychology: Concepts and Applications (in en). Cengage Learning.
- ↑ (2009) Dictionary of Psychopathology (in en). Columbia University Press.
- 1 2 3 4 5 6 7 Diagnostic and Statistical Manual of Mental DisordersAmerican Psychiatric Association (2013), Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (5th ed.), Arlington: American Psychiatric Publishing, pp. 291–298, ISBN 978-0890425558
- 1 2 3 4 "Dissociative Identity Disorder". MSD Manuals Professional Edition. March 2019. Archived from the original on 28 May 2020. Retrieved 8 June 2020.
- 1 2 3 "Dissociative Identity Disorder". Merck Manuals Professional Edition. July 2017. Archived from the original on 6 December 2013. Retrieved 5 January 2018.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 Beidel, Deborah C. (2014). Adult psychopathology and diagnosis, Seventh, Hoboken, N.J.: Wiley, 414–422.
- 1 2 International Society for the Study of Trauma Dissociation. (2011). "Guidelines for Treating Dissociative Identity Disorder in Adults, Third Revision". Journal of Trauma & Dissociation 12 (2): 188–212. doi:10.1080/15299732.2011.537248. PMID 21391104. http://www.isst-d.org/downloads/GUIDELINES_REVISED2011.pdf. Retrieved 2014-04-12.
- 1 2 Reinders AA (2008). "Cross-examining dissociative identity disorder: Neuroimaging and etiology on trial". Neurocase 14 (1): 44–53. doi:10.1080/13554790801992768. PMID 18569730.
- ↑ Brand, BL; Loewenstein, RJ; Spiegel, D (2014). "Dispelling myths about dissociative identity disorder treatment: an empirically based approach". Psychiatry 77 (2): 169–89. doi:10.1521/psyc.2014.77.2.169. PMID 24865199. https://archive.org/details/sim_psychiatry_summer-2014_77_2/page/169.
- ↑ (2015) Massachusetts General Hospital Comprehensive Clinical Psychiatry. Elsevier Health Sciences, 395–397.
- ↑ Farrell HM (2011). "Dissociative identity disorder: Medicolegal challenges". The Journal of the American Academy of Psychiatry and the Law 39 (3): 402–406. PMID 21908758. http://www.jaapl.org/content/39/3/402.full.pdf+html. Retrieved 2020-08-06.
- ↑ Farrell, HM (2011). "Dissociative identity disorder: No excuse for criminal activity". Current Psychiatry 10 (6): 33–40. http://www.currentpsychiatry.org/pdf/1006/1006CP_Article3.pdf.