Antsa
Antsa dia tononkalo hiraina amin' ny fomba manetriketrika, indraindray mandritra ny fanatanterahana fombafomba na lanonana (fanambadiana, fisaonana, fandraisana vahiny, sns.). Mety ho fiderana, na fitarainana, na tononkalo am-bava, amin' ny ankapobeny manana gadona manokana izay matetika tsy misy zavamaneno. Teo amin' ny Ntaolo malagasy dia "hira fankalazana sy fiderana ny fiandrianan' ny mpanjaka na fihobiana ny mpandresy an' ady avy niantafika" ny antsa[1]. Mety harahina dihy na tsia ny antsa.
Amin' ny fitenim-paritra malagasy izay mampiasa ny teny hoe "hira" mba hilazana zavatra hafa tsy hira dia matetika io teny hoe "antsa" io no ampiasaina hilazana ny hira. Noheverina ho fomba iray hanehoana fanajana sy fiderana izy, ary matetika notanterahina tamin'ny feo mirindra sy manakoako mba hahasarika ny sain'ny mpihaino.
Famaritana
[hanova | hanova ny fango]Ny antsa dia tononkalo hiraina na tononina amin'ny gadona manokana. Tsy voatery hampiasa zavamaneno izy, fa ny firindran'ny feo sy ny fomba fanononana no tena mampiavaka azy. Mety ahitana andininy miverimberina na fehezanteny fohy mora tadidy izy, izay manampy amin'ny fanamafisana ny hafatra tiana hampitaina.
Mety ho fiderana, fisaorana, fitarainana, fangatahana fitahiana, na fanehoam-pihetseham-po hafa ny votoatin'ny antsa. Arakaraka ny toe-javatra sy ny tanjona no maha samy hafa ny antsa iray sy ny iray hafa.
Toetra mampiavaka ny antsa
[hanova | hanova ny fango]Maro ireo lafiny mampiavaka ny antsa raha oharina amin'ny karazana tononkalo na hira hafa:
- manana gadona sy firindrana manokana;
- tononina na hiraina amin'ny fomba manetriketrika;
- matetika ampiasaina amin'ny lanonana sy fombafomba;
- mampita hafatra ara-kolontsaina sy ara-piarahamonina;
- mety harahina dihy na tsia arakaraka ny faritra sy ny fomba amam-panao.
Karazana antsa
[hanova | hanova ny fango]Misy karazany maro ny antsa arakaraka ny tanjona sy ny toe-javatra ampiasana azy. Samy manana ny mampiavaka azy ireo karazana ireo, na eo amin'ny votoatiny na eo amin'ny hafatra tiany hampitaina.
Antsa fiderana
[hanova | hanova ny fango]Ny antsa fiderana dia karazana antsa ampiasaina hanehoana haja sy fanomezam-boninahitra olona iray na vondron'olona iray. Tamin'ny andro fahiny dia natao hiderana mpanjaka, andriana, na mahery fo nandresy ady izy io. Amin'izao fotoana izao kosa dia azo ampiasaina mandritra ny lanonana ofisialy na fandraisana vahiny manan-kaja. Ahitana teny maneho fanajana, fankasitrahana ary fanandratana ny hasin'ilay olona na vondrona resahina ny antsa fiderana.
Antsa fisaorana
[hanova | hanova ny fango]Ny antsa fisaorana dia natao hanehoana fankasitrahana noho ny soa na fanampiana azo. Mety hatao aorian'ny lanonana iray, fandraisana vahiny, na hetsika nahazoana fanohanana izy io. Amin'ny alalan'ny antsa fisaorana no anehoan'ny olona ny hafaliany sy ny fanajany ireo olona na vondrona nandray anjara tamin'ny fahombiazan'ny hetsika iray. Manampy amin'ny fanamafisana ny fihavanana sy ny firaisankina eo amin'ny samy olona ihany koa izy.
Antsa fisaonana
[hanova | hanova ny fango]Ny antsa fisaonana dia tononina mandritra ny fotoam-pahoriana sy alahelo, indrindra rehefa misy fahafatesana na loza mahazo ny fiarahamonina. Ny votoatiny dia maneho fangirifiriana, fahatsiarovana ary fanomezam-boninahitra ny nodimandry. Any amin'ny faritra sasany eto Madagasikara dia mbola anisan'ny fomba amam-panao amin'ny fandevenana sy ny famadihana ny antsa fisaonana, izay manampy amin'ny fampitana ny fihetseham-pon'ny fianakaviana sy ny fiarahamonina.
Antsa fankalazana
[hanova | hanova ny fango]Ny antsa fankalazana dia atao amin'ny fotoana mampifaly sy mampiray ny olona, toy ny fanambadiana, famadihana, fahaterahana, na fankalazana zava-bita iray. Matetika izy io no ahitana firarian-tsoa, teny fampaherezana ary hafatra manentana ny firaisankina sy ny fifaliana. Amin'ny lanonana sasany dia mety harahina dihy sy hira hafa ny antsa fankalazana, ka mahatonga azy ho ampahany manan-danja amin'ny fety sy ny kolontsaina malagasy.
Antsa fangataham-pitahiana
[hanova | hanova ny fango]Ny antsa fangataham-pitahiana dia ampiasaina amin'ny fotoana ilàna fitahiana sy fiarovana, toy ny fanombohana asa vaovao, dia lavitra, na lanonana lehibe. Ahitana fangatahana soa sy fiadanana ho an'ny olona na vondrom-piarahamonina iray izy io. Tamin'ny fomba nentim-paharazana dia matetika niaraka tamin'ny fomba ara-pomba sy ara-panahy ny antsa fangataham-pitahiana.
Antsa fampihavanana
[hanova | hanova ny fango]Ny antsa fampihavanana dia natao hampitsaharana fifandirana sy hanarenana ny fihavanana eo amin'ny samy olona na vondrona. Ahitana teny manentana ny fifamelana, ny firaisankina ary ny fifankatiavana izy. Manana lanja lehibe eo amin'ny kolontsaina malagasy izany satria ny fihavanana dia iray amin'ireo soatoavina fototra iorenan'ny fiarahamonina malagasy.
Ireo karazana antsa ireo dia maneho fa tsy hira na tononkalo tsotra fotsiny ny antsa, fa fitaovana ara-kolontsaina sy ara-tsosialy ampiasaina hampitana hafatra, fihetseham-po ary soatoavina eo amin'ny fiarahamonina malagasy.
Ny antsa eo amin'ny kolontsaina malagasy
[hanova | hanova ny fango]Manana toerana lehibe eo amin'ny kolontsaina malagasy ny antsa satria anisan'ireo komotsaina malagasy nampitana fahendrena, soatoavina ary tantara. Amin'ny alalany no anehoan'ny fiarahamonina ny fihetseham-pony sy ny fifandraisany amin'ny hafa.
Any amin'ny faritra sasany eto Madagasikara dia mbola hita sy ampiasaina mandritra ny lanonana nentim-paharazana ny antsa, na dia nihena aza ny fampiasana azy noho ny fivoaran'ny mozika maoderina sy ny fomba fifandraisana vaovao.
Ny teny hoe "antsa" amin'ny fitenim-paritra
[hanova | hanova ny fango]Amin'ny fitenim-paritra malagasy sasany dia ampiasaina amin'ny hevitra midadasika kokoa ny teny hoe antsa, ka mety hilazana hira amin'ny ankapobeny. Izany dia noho ny fahasamihafan'ny voambolana sy ny fomba fiteny isam-paritra eto Madagasikara.
Jereo koa
[hanova | hanova ny fango]Hira sy mozika ary dihy malagasy
Literatiora am-bava malagasy