Amniota

Ny Amniota dia klada ao amin' ny Tetrapoda izay miavaka manokana noho ny fananana kitapo amniôtika, miaro ny tsaika na tsimoka (tsy anisany ny Amphibia izay Tetrapoda ihany koa). Tokony ho 360 tapitrisa taona lasa izay, nanomboka nivoaka avy tao anaty rano ny razamben' ny biby manana hazondamosina (na Vertebrata) rehetra. Io fiovana miandalana io dia nanamora ny fanavaozana ara-batana roa lehibe: amin' ny lafiny iray, ny fanjariana keratinina mahery vaika ao amin' ny hoditra izay nanjary rakotra kirany minofon-tandroka (na zavatra avy amin' ny kirany: volom-borona, volo) izay manampy amin' ny ady amin' ny fahamainana, ary amin' ny lafiny faharoa, ny fisehoan' ny atody kleidôika. Izany hoe "mihidy", fantatra kokoa amin' ny hoe atody amniôtika, araka ny anaran' ny fono, ny amnios, izay miaro amin' ny fandonana na ny fahamainan' ny tsaika mivoatra ao amin' ny tontolo misy rano tena ilaina, diai ny ranoka amniôtika, fa ny biby mbola kely kosa dia mitombo ao anaty akora (toy ny akoran' atody) na ao amin' ny tranonjaza.

Ny klada Amniota izay tsara tohana ankehitriny dia ahitana ny Sauropsida (biby mandady Reptilia sy vorona Aves) sy Synapsida (biby mampinono Mammalia sy ny taranaka mifandraika aminy efa lany tamingana); amin' ny Tetrapoda amin' izao fotoana izao, ny Amniota, avy amin' ny Amphibia Reptiliomorpha, dia ahitana vondrona anabavin' ny Lissamphibia.

Ny fizarazaran' ny Amniota

Ny vondron' ny Amniota dia nihanizarazara haingana ka nifanaraka amin' ny toerana ekôlôjika maro. Anisan' ny tena miavaka maneho ny sokajy misy azy ireto tanisana manaraka ireto:

Ny Testudines (sokatra) dia nanova ny fomba fiarovana ny takelaka taolana nateraky ny hoditra (mitovy amin' izay nitranga amin' ny Mollusca (sifotra sy ny biby samihafa misy akora, 200 tapitrisa taona talohan' izay).
Ny Squamata (bibilava, androngo sns) dia nitazona ny fahafaha-miteraka ivelan' ny rano, fa ny bibilava sy ny vondrona vitsivitsy hafa dia nivoatra tsikelikely hanana endrika kankana, nandao ny fampiasana rantsambatana amin' ny fandehanana.
Ny Dinosauria koa dia nizarazara tao amin' ny tontolo an-tanety (avy eo amin' ny habakabaka, izany hoe ny vorona). Ny faharinganan' ny taranaka maro nandritra ny tetezamita mesôzôika-senôzôika dia namela ny biby mampinono hizarazara karazana maro.
Ny Mamalia (biby mampinono), izay avy amin' ny Cynodontia tamin' ny tetezamita paleôzôika-mesôzôika, dia maro sy isan-karazany noho ny amin' izao fotoana izao avy amin' ny lafiny filôjenetika, fa tsy amin' ny môrfôlôjika: talohan' ny faharinganana tamin' ny Kretase-Paleôzenina, ny ankamaroany dia kely, mpihinana bibikely ary toy ny voalavo. Ny faharinganan' ny dinôzôro (afa-tsy ny vorona) dia nampalalaka akany ekôlôjika maro ary namela ny fihabetsahan' ny karazana ho an' ny biby mampinono, izay niteraka endrika sy habeny isan-karazany, an-tanety sy an-kabakabaka ary an-dranomasina.