Norvezy

Avy amin'i Wikipedia
Hanketo: Fikarohana, karohy
Nuvola apps ksig.png
Mbola ambangovangony ity lahatsoratra ity ary tokony hofenoina.

Azonao atao ny mandray anjara eto amin'ny Wikipedia amin'ny alàlan'ny fanitarana azy.
Jereo koa ny pejy Ahoana ny manao takelaka rehefa te-hijery hoe ahoana no fanaovana azy.

Norvezy
[[Sary:|125px|]]
()
Filamatra : «Alt for Norge : miaraka ho an'i Norvezy»
Fiteny
Renivohitra Oslo
Praiminisitra Erna Solberg
Filoham-pirenena Kong Harald V
Velarantany 385 199 km²
Mponina
 - Manontolo (2005)
 - Hakitroka
Liste des pays par population
4.640.219 mponina
12 mpo/km²
Anarana
Fahaleovantena 1814, 1905
Sandam-bola
Hiram-pirenena Ja, vi elsker dette landet
"oui, nous aimons ce pays"
Faritra ora UTC +1
Faritra Internet .no
Antso an-tariby 47

Norvezy - avy amin'ny hoe Nororvegr = làlana any avaratra - dia firenena any Eoropa avaratra, ao amin'ny lafiny andrefan'ny saikanosy skandinava, miray sisitany amin'i Finlandy sy Soeda. Firenena tsy dia be mponina izy saingy isan'ny tany manankarena, noho izy mamokatra solitany.

Oslo no renivohiny ary ny norveziana no teny ofisialy ampiasaina.

Norvezy dia Fanjakana Enti-mpanjaka, Harald V no manjaka ao, ary mbola eo ambany fiandrianany ireo nosy kely toa ny nosy Jan Mayen, ny nosy Pierre Ier, ny nosy Bouvet, ary ny fitambaran'ireo nosy kelin'i Svalbard.


Tantara[hanova | modifier le wikitexte]

Ny firenena norveziana dia naneho ny mahairay azy sy ny finiavany hivelatra tamin'ny fotoan'andron'ny fanafihana nataon'ireo vikings, tamin'ny taonjato faha -IX ka hatramin'ny faha-XI. Mpiantsambo nikoizana, vetivety dia nipaka tamin'ireo nosy manodidina ny herin'ireo Vikings avy any Norvezy ireo.

Na izany aza dia mbola tsy nisy fahefana niraisana tao Norvezy. Ny fifaneraserana dia mbola niankina betsaka kokoa tamin'ny lakana noho ny an-tanety. Tamin'ny taon-jato faha-VIII dia mbola nizara ho fanjakana madinika niisa sivy amby roapolo i Norvezy.

Ny heverina ho mpanjaka voalohany nanapaka an'i Norvezy iray manontolo dia i Harald Tsara volo ( 872-933). Ny zanany lahimatoa, Erik "famaky Lian-dra" dia naongan'i Haakon ilay Tsara, lehibe-na viking , tamin'ny taona 935. Ny zafikeliny, Olaf Tryggvason (995-1000) no nandimby azy, saingy dia noroahin'i Sven "Somotra misamaka", mpanjakan'i Danemark izy io. Tamin'izany, i Norvezy dia nifampizaran'i Sven sy ny Jarls avy any Trondheim. Ny mpanjaka Olaf Haraldsonn, izay nametraka ny renivohiny tao trondheim, no azo heverina fa ray mpanorina ny fanjakana norveziana tamin'ny taona 1016. Ity mpanjaka ity, izay viking teo aloha, no nitondra tamin'ny ny vahoakany tany norvezy ny fivavahana kristiana

Tamin'ny taonjato faha XIII dia nisy tovolahy mpanao anjoria anakiray nantsoina hoe Sverre Sigurdsson nandrombaka ny fitondrana ka nanangana dinastia vaovao , izay nitoetra tao Bergen. Nohon'ny fitomboan'ny herin'ny ligin'ny hansea tao an-tanàna, dia nafindra tao Oslo ny renivohitra tany amin'ny fiandohan'ny taonjato faha XIV.

Tamin'ny taona 1380 dia niara-maty tamin'ny mpanjaka Haakon VI ny dinastia norveziana. Ny vadin'ity mpanjaka ity manko, Margrethe avy any danemarka manko no nahazo ny fanjakàna ka nanomboka teo dia niray i Danemark sy Norvezy. Tonga nanampy io firaisana io, nantsoina hoe "Fiombonan'i Kalmar" koa i Soeda tamin'ny 1397. I Danemarka no firenena azo lazaina fa nitondra tao anatin'io fiombonana io, ary ny taniny rahateo no teny nampiasaina tanivon'ny fanjakana, ka i Norvezy dia toy ny faritany anankiray nentina ihany.

Ny fizakan-tena azon'ny Soeda , taorian'ny fikomian'i Gustave Vasa, dia nanafoana ny fiombonan'ny Kalmar tamin'ny taona 1523. Na izany aza, dia mbola teo ambany fanapahan'i Danemarka ihany Norvezy. Tamin'ny tapany voalohany tamin'ny taonjato faha XVI, dia nandray ny fivavahana loterana ny mpanjakan'i Danemarka, ary ny vahoakany rehetra dia nampanarahina izany koa.

Ny fanjakana danoa-norveziana dia niandany tamin'ny Napoléon tamin'ny fotoan'androny. Koa rehefa resy ito farany dia nomen'ireo mpandresy an'i Soeda i Norvezy. Nanoloana izany, dia natsangana ny antenimiera mpanorina, izay nivory tao Eidsvoll, ka nanambara ny fahaleovantena'ny Norvezy ary nandany ny lalam-panorenana. Ary dia ilay printsy danoa, Christian-Frédéric no notendren'ny mpivory ho mpanjaka. Nisy ny fifanarahana tamin'ny Soeda tato aoriana, ka nekena ny maha-fanjakana mitokana an'i Norvezy saingy eo ambany fanapahan'ny mpanjakan'ny Soeda ihany. tsy mora anefa no nahatongavana tamin'izay satria tsy nety niala i Christian-frederic raha tsy taorian'ny nandefasana tafika hanala azy.

Jeografia[hanova | modifier le wikitexte]

Mponina[hanova | modifier le wikitexte]

Politika[hanova | modifier le wikitexte]